Liên kết đào tạo giữa doanh nghiệp và trường nghề - Xu hướng tất yếu

Không chỉ tuyển dụng nguồn nhân lực sau khi học sinh, sinh viên tốt nghiệp, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đang chủ động tham gia vào quá trình đào tạo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Từ xây dựng chương trình, hỗ trợ thiết bị thực hành đến tiếp nhận thực tập, tuyển dụng, sự đồng hành giữa doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang mở ra hướng đi mới trong phát triển nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

Từ đào tạo theo khả năng sang đào tạo theo nhu cầu

Những năm gần đây, cùng với sự mở rộng của các khu công nghiệp và dòng vốn FDI liên tục gia tăng, nhu cầu lao động kỹ thuật tại Phú Thọ có sự thay đổi rõ nét. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu tuyển lao động phổ thông thì nay yêu cầu tập trung vào đội ngũ kỹ thuật viên, công nhân lành nghề có khả năng vận hành dây chuyền tự động, thích ứng nhanh với công nghệ mới

Trước xu thế đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng buộc phải thay đổi tư duy đào tạo. Thay vì xây dựng chương trình dựa trên năng lực sẵn có, nhiều trường chủ động khảo sát nhu cầu doanh nghiệp, điều chỉnh chương trình, tăng thời lượng thực hành và tổ chức đào tạo theo “đơn đặt hàng”.

Đào tạo nghề hàn tại Trường Trung cấp nghề Hermann Gmeiner Việt Trì.

Sự chuyển hướng này cũng phù hợp với định hướng phát triển giáo dục nghề nghiệp của tỉnh. Toàn tỉnh hiện có 5 trường đại học, 29 trường cao đẳng, trung cấp cùng hơn 40 cơ sở tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp; mỗi năm cung ứng khoảng 35.000 lao động qua đào tạo cho thị trường, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 73,3%.

Năm học 2025-2026, toàn tỉnh tuyển sinh gần 37 nghìn học viên, sinh viên, duy trì quy mô hơn 100.500 người học. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng đã rà soát, cập nhật 149 chương trình đào tạo theo hướng chuẩn hóa, tích hợp kỹ năng số, kỹ năng xanh và ngoại ngữ; chuyển mạnh từ tư duy “đáp ứng cung” sang “đáp ứng cầu” của thị trường lao động.

Theo ông Hà Vũ Tuyến - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật - Công nghệ Vĩnh Phúc, doanh nghiệp tham gia từ xây dựng chương trình, tổ chức thực hành đến đánh giá kỹ năng nghề. Chỉ khi đó mới tạo được nguồn nhân lực có thể làm việc ngay sau tốt nghiệp. Thực tế tại nhiều mô hình liên kết, tỷ lệ sinh viên có việc làm đạt từ 95% trở lên; nhiều doanh nghiệp ký cam kết tuyển dụng trước khi người học hoàn thành khóa học.

Trường Cao đẳng Kỹ thuật - Công nghệ Vĩnh Phúc duy trì mô hình “học đi đôi với hành”, hợp tác với nhiều doanh nghiệp lớn như Honda, Toyota, Samsung, Foxconn, CNC Tech..., tạo điều kiện để 100% học sinh, sinh viên được học tập và thực hành tại doanh nghiệp.

Tại Trường Cao đẳng Cơ khí Nông nghiệp, đơn vị xác định liên kết doanh nghiệp là giải pháp trọng tâm. Ông Đào Tuấn Anh - Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Từ năm 2019, nhà trường đã ký kết với nhiều doanh nghiệp để đào tạo và cung ứng khoảng 21.500 lao động tay nghề cao giai đoạn 2020-2025.

Riêng trong năm 2026, trường tiếp tục ký kết hợp tác với Công ty TNHH Minda Việt Nam Automotive và Công ty TNHH MTV Dịch vụ Mặt đất Sân bay Việt Nam (VIAGS Nội Bài) nhằm tăng cường gắn kết giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất, tạo thêm cơ hội thực hành và việc làm cho học sinh, sinh viên.

Đáng chú ý, sự gắn kết hiện nay không còn dừng ở việc tiếp nhận thực tập. Nhiều doanh nghiệp đã tham gia xây dựng chương trình đào tạo, góp ý chuẩn đầu ra, cử kỹ sư hướng dẫn thực hành và tuyển dụng ngay sau khi người học hoàn thành khóa học.

Liên kết để cùng phát triển

Nguồn nhân lực đang trở thành một trong những yếu tố được các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm khi lựa chọn địa điểm sản xuất. Cuối tháng 7 vừa qua, Công ty Cổ phần Đô thị Amata Phú Thọ cùng nhiều nhà đầu tư quốc tế đã đến khảo sát tại Đại học Hùng Vương, Đại học Công nghiệp Việt Trì và Trường Cao đẳng Nghề Phú Thọ.

Nội dung được quan tâm nhiều nhất là năng lực đào tạo các ngành điện - điện tử, cơ khí, công nghệ thông tin, ô tô; khả năng phối hợp xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực hành và kết nối tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Ông Hoàng Long Biên - Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh chia sẻ: Điều đó cho thấy, trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay, chất lượng nguồn nhân lực đã trở thành lợi thế không kém hạ tầng hay quỹ đất. Nhu cầu tuyển dụng lao động kỹ thuật trong các lĩnh vực điện tử, cơ khí, tự động hóa, công nghệ thông tin sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Nếu không chuẩn bị nguồn nhân lực từ sớm, nguy cơ thiếu hụt lao động kỹ thuật là rất rõ.

Trường Cao đẳng Cơ khí Nông nghiệp chú trọng trang bị các thiết bị giảng dạy đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu đào tạo mới.

Để tháo gỡ bài toán này, tỉnh đang thúc đẩy sự liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Tại buổi làm việc với các doanh nghiệp FDI mới đây, đồng chí Trần Việt Cường - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Nội vụ đã nhấn mạnh cần tăng cường gắn kết giữa ba bên, xây dựng phương án đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cao, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp đang chuẩn bị đầu tư vào địa bàn.

Sở Nội vụ sẽ tiếp tục tham mưu cho tỉnh trong lĩnh vực lao động, việc làm, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tuyển dụng, củng cố mạng lưới cán bộ làm công tác quản trị lao động từ tỉnh đến cơ sở, qua đó, hỗ trợ hiệu quả hơn cho doanh nghiệp.

Tại chương trình tư vấn hướng nghiệp và kết nối cung - cầu lao động năm 2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Khắc Hiếu cũng đề nghị các cơ sở giáo dục tiếp tục đổi mới chương trình theo hướng tăng thực hành, đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái “đào tạo - thực tập - việc làm”. Đồng thời, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình đến hướng dẫn thực hành và tuyển dụng.

Hiệu quả của cách làm này đã bước đầu được khẳng định. Hiện trên 80% học sinh, sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp; riêng các nghề như hàn, công nghệ ô tô, điện công nghiệp, cắt gọt kim loại đạt tỷ lệ 100% có việc làm ngay.

Có thể thấy, khi doanh nghiệp và nhà trường cùng chia sẻ trách nhiệm trong đào tạo, người học là đối tượng hưởng lợi đầu tiên. Họ được tiếp cận công nghệ mới, rèn luyện tác phong công nghiệp và có nhiều cơ hội việc làm ngay sau khi tốt nghiệp.

Phát triển giáo dục nghề nghiệp theo nhu cầu thị trường đang tạo chuyển biến tích cực trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Phú Thọ. Đây cũng là nền tảng để Phú Thọ xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Ngọc Tuấn