Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cấp cơ sở trong không gian quản trị mới ở tỉnh Phú Thọ

Sau hợp nhất và vận hành chính quyền địa phương hai cấp, 148 xã, phường của tỉnh Phú Thọ bước vào không gian quản trị rộng hơn, thẩm quyền lớn hơn, yêu cầu phục vụ Nhân dân và kiến tạo phát triển cao hơn. Thực tiễn đó đòi hỏi phải nhận diện đúng “khoảng trống năng lực”, từ đó bố trí đúng người, đào tạo đúng nhu cầu, đánh giá bằng kết quả, trao quyền gắn với điều kiện thực thi, xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực, tạo sức bật từ cơ sở.

Kỳ 1: Không gian quản trị mới, trọng trách mới

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác cán bộ. Người khẳng định: “Cán bộ là gốc của mọi công việc, công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”. Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương mới, tư tưởng ấy càng có ý nghĩa, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ, nhất là ở cấp xã. Bởi hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã cũng là thước đo quan trọng về năng lực quản trị, tinh thần trách nhiệm và chất lượng phục vụ Nhân dân.

Tỉnh Phú Thọ sau sáp nhập - không gian quản trị rộng lớn hơn. Ảnh: Tùng Vy

Khi không gian quản trị thay đổi

Ngày 1/7/2025 đánh dấu bước chuyển lớn trong tổ chức và vận hành chính quyền địa phương ở Phú Thọ. Trên cơ sở hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ mới có diện tích trên 9,3 nghìn km², dân số khoảng 4 triệu người, với 148 xã, phường.

Cùng với thay đổi về địa giới hành chính, tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ cũng có những chuyển động sâu sắc, thể hiện sự thay đổi đáng kể về không gian và yêu cầu quản trị ở cơ sở.

Địa bàn quản trị rộng hơn, đa dạng hơn. Nhiều xã, phường sau sắp xếp vừa bao gồm khu vực đô thị, nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; vừa có các khu công nghiệp hoặc có tiềm năng phát triển du lịch, dịch vụ.

Có nơi nổi lên bài toán quản trị đô thị đông dân; có nơi phải gắn kết các cộng đồng sau hợp nhất; có nơi phải quản lý địa bàn rộng, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội khác nhau.

Điều đó có nghĩa là, cùng một chức danh nhưng yêu cầu năng lực đối với cán bộ ở từng xã, phường không hoàn toàn giống nhau. Mỗi cán bộ cần thông hiểu địa bàn, nhận diện được các vấn đề đặt ra, thấy được sự khác biệt và tổ chức, điều phối các nguồn lực để giải quyết công việc hiệu quả.

Khi cấp huyện kết thúc hoạt động, thẩm quyền và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cấp xã cũng lớn hơn. Sau hơn một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, các xã, phường hiện nay không còn là nơi chủ yếu tiếp nhận chủ trương và tổ chức thực hiện, mà ngày càng trực tiếp xử lý công việc, lựa chọn phương án và chịu trách nhiệm về kết quả. Do đó, cán bộ không chỉ cần làm đúng, làm đủ mà cần chủ động phân tích, quyết định, xử lý tình huống và chịu trách nhiệm.

Mối quan hệ với người dân cũng trở nên trực tiếp hơn. Khoảng cách từ chủ trương đến thực tiễn được rút ngắn, khoảng cách tác động của quyết định đến người dân trực tiếp hơn. Cán bộ xã, phường gần dân, sát dân, trực tiếp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và giải quyết kịp thời các vấn đề nảy sinh từ thực tiễn đời sống của người dân.

Hiện nay, Phú Thọ đã thành lập 148 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, tổ chức tiếp nhận phi địa giới 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền. Hiệu quả bộ máy vì thế được người dân cảm nhận trực tiếp qua từng hồ sơ, thủ tục.

Đơn cử tại xã Lương Sơn, tính từ 15/7/2025 đến nay, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đã tiếp nhận 12.638 hồ sơ, tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực hộ tịch, chứng thực và đất đai. Công tác tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính được triển khai nghiêm túc, bảo đảm đúng quy trình, tạo thuận lợi cho người dân khi đến giao dịch.

Đặc biệt, cán bộ ở các Trung tâm luôn chủ động hướng dẫn người dân thao tác trên ứng dụng VNeID, kiểm tra hồ sơ ngay từ đầu để hạn chế sai sót và đi lại. Những thay đổi cụ thể ấy cho thấy bước chuyển từ “thực hiện thủ tục” sang “giải quyết công việc cho người dân”, từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ.

Chia sẻ định hướng hoàn thiện bộ máy, phát triển địa phương tại buổi gặp mặt các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Phạm Đại Dương nhấn mạnh: Hiệu quả cải cách phải được thể hiện ở việc thủ tục có thuận lợi hơn, môi trường đầu tư có tốt hơn, đời sống người dân có được nâng lên hay không; đích đến của sắp xếp bộ máy là phục vụ người dân tốt hơn, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân hơn.

Không gian quản trị cũng nhanh chóng mở rộng trên môi trường số. Phú Thọ đã triển khai Hệ thống quản trị, điều hành phát triển kinh tế - xã hội với 23 chức năng chủ yếu phục vụ theo dõi, giám sát và điều hành.

Khi hồ sơ, dữ liệu dân cư, đất đai, đầu tư và nhiều hoạt động quản lý được đưa lên môi trường số, cán bộ không chỉ sử dụng thành thạo các công cụ mà còn phải khai thác dữ liệu để nhận diện vấn đề, phát hiện điểm nghẽn, hỗ trợ ra quyết định.

Trọng trách mới yêu cầu năng lực quản trị mới

Phú Thọ bước vào không gian quản trị mới với nền tảng nhân lực đáng kể. Toàn tỉnh có 65.823 cán bộ, công chức, viên chức cấp xã. Trong đó, 59.784 người có trình độ đại học trở lên, chiếm 91%; 17.720 người có trình độ trung cấp lý luận chính trị trở lên, chiếm 27%.

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tính đến cuối tháng 8/2026, tỉnh đã rà soát, bố trí, điều động, biệt phái 747 trường hợp về xã, phường; tiếp nhận 157 trường hợp vào công chức cấp xã. Đến nay, bộ máy chính quyền cơ sở từng bước đi vào nền nếp, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức từng bước thích ứng với yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Không gian quản trị thay đổi đang đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ cấp cơ sở. Thực tiễn cho thấy, cán bộ không chỉ nắm chắc quy định mà phải có năng lực giải quyết những vấn đề ngày càng phức tạp; biết phối hợp, huy động nguồn lực, ứng dụng công nghệ và dữ liệu vào quản trị, đồng thời gần dân, lắng nghe, đối thoại và tạo dựng đồng thuận.

Một vụ việc đất đai có thể đồng thời liên quan đến quy hoạch, đầu tư, môi trường, sinh kế; một dự án phát triển đòi hỏi sự vào cuộc của nhiều ngành, nhiều lực lượng.

Vì vậy, cán bộ cấp cơ sở phải chuyển từ tư duy xử lý công việc theo quy trình sang chủ động nhận diện vấn đề, lựa chọn phương án tối ưu và tổ chức thực hiện có hiệu quả.

Trong đó, năng lực số không chỉ dừng ở sử dụng công cụ, mà phải trở thành năng lực hỗ trợ quyết định và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.

Nhận diện đúng những yêu cầu mới là cơ sở để đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, lựa chọn và sử dụng cán bộ. Việc Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TU về nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở cho thấy công tác cán bộ được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi, hướng tới xây dựng đội ngũ không chỉ đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy mới mà còn đủ năng lực kiến tạo sự phát triển từ cơ sở.

Kỳ 2: Nâng tầm cán bộ - tạo sức bật từ cơ sở

Trần Thị Thúy Chinh - Quách Trung Nghĩa

(Ban Xây dựng Đảng xã Lương Sơn)