Tích hợp văn hóa địa phương vào chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non

Với các hoạt động được thiết kế trực quan, sinh động, nhiều trường mầm non ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh đã tích hợp văn hóa địa phương vào chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ. Từ đó, tạo nên không gian giảng dạy và học tập không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn gắn liền với việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Các bé khối 5 - 6 trường Mầm non Vạn Mai, xã Mai Hạ tham quan Bảo tàng Thái Tây Bắc.

Các bé khối 5 – 6 tuổi của trường mầm non Vạn Mai – xã Mai Hạ vừa có chương trình ngoại khóa bổ ích tại Khu du lịch cộng đồng Tám Bản. Đến đây, các bé được tham quan Bảo tàng Thái Tây Bắc với hàng nghìn hiện vật, cổ vật quý giá tái hiện chân thực đời sống văn hóa, lịch sử của đồng bào dân tộc Thái; trải nghiệm các loại hình nghệ thuật dân gian mang đậm bản sắc dân tộc địa phương.

Chị Hà Thị Ngát – một trong những phụ huynh đồng hành trong hành trình tham quan, trải nghiệm cùng các bé chia sẻ: Chuyến tham quan, dã ngoại rất vui, ý nghĩa đối với các bạn nhỏ khi được tiếp cận văn hóa, tìm hiểu nét đẹp truyền thống, giúp các con phát triển kỹ năng, rèn luyện sự tự tin, tinh thần đoàn kết cũng như thúc đẩy sự phát triển toàn diện của trẻ.

Hoạt động trải nghiệm Tết về bản Mông tại trường Mầm non Pà Cò, xã Pà Cò.

“Tết về bản Mông” là một trong những hoạt động trải nghiệm văn hóa được trường mầm non Pà Cò – xã Pà Cò thiết kế và tổ chức dịp đầu năm 2026. Cô giáo Hà Thị Nhất – Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Năm học 2025 – 2026, nhà trường đón 250 trẻ ra lớp, trên 90% trẻ là con em người Mông. Bên cạnh công tác truyền dạy kiến thức, kỹ năng, nhà trường luôn quan tâm xây dựng các chương trình, hoạt động giáo dục gắn với bảo tồn nét đẹp văn hóa dân tộc. Hòa vào không gian lễ hội “Tết về bản Mông”, các bé được cảm nhận không khí Tết Mông rộn ràng với việc trang trí, dọn dẹp nhà cửa, mặc trang phục, trải nghiệm ẩm thực truyền thống và các trò chơi dân gian.

Trẻ em dân tộc Mông hứng thú tham gia các chương trình ngoại khóa bổ ích, ý nghĩa.

Thời gian qua, việc tích hợp văn hóa địa phương vào chăm sóc, giáo dục trẻ thông qua chuyên đề “xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, trọng tâm là đưa văn hóa, phong tục truyền thống các dân tộc thiểu số vào chương trình giảng dạy, giúp trẻ hình thành tình yêu quê hương từ sớm. Các phương pháp tích hợp cụ thể là xây dựng không gian văn hóa thực tế, như: Thiết kế các tiết học trải nghiệm, trưng bày trang phục, cồng chiêng, nông cụ địa phương; lồng ghép các hoạt động vui chơi và học tập; tổ chức hoạt động ngoại khóa tìm hiểu về cội nguồn dân tộc, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử nổi tiếng tại địa phương; khuyến khích trẻ thao tác với đồ vật, nguyên vật liệu (tre, nứa, vải thổ cẩm) để phát triển kỹ năng vận động và thẩm mỹ.

Theo đồng chí Nguyễn Thị Hồng Diễm - Trưởng phòng Giáo dục Mầm non (Sở Giáo dục & Đào tạo), giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, giữ vai trò nền tảng trong việc hình thành nhân cách, phát triển thể chất và trí tuệ của con người. Đây cũng là thời kỳ vàng trong phát triển kỹ năng xã hội của trẻ, tạo tiền đề cho quá trình học tập và rèn luyện suốt đời.

Trường Mầm non Mai Châu, xã Mai Châu tổ chức chương trình trải nghiệm Phiên chợ vùng cao và Lễ hội mùa Xuân 2026 tạo không gian văn hóa đặc sắc hấp dẫn trẻ.

Đến nay, nhiều cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh đã tích cực đưa văn hóa các dân tộc địa phương lồng ghép trong giảng dạy. Nhiều cơ sở bố trí góc vui chơi, “góc địa phương” trong khuôn viên nhà trường để trưng bày, giới thiệu các nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số địa phương nhằm giáo dục, giúp trẻ nhận biết. Một số trường mầm non tiêu biểu như: Đồng Sơn, Lai Đồng, Kiệt Sơn – xã Lai Đồng; Văn Sơn – xã Thượng Cốc; Định Cư – xã Quyết Thắng; Mai Châu – xã Mai Châu... mời các nghệ nhân giới thiệu và truyền dạy hát dân ca Mường, Thái, đồng thời tích hợp các nội dung văn hóa địa phương vào trong các hoạt động Ngày hội đến trường của bé, lễ hội mùa Xuân, tổng kết năm học.

"Góc dân gian" lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc Thái đến trẻ em vùng cao.

Sau hợp nhất, Phú Thọ hình thành hệ thống giáo dục mầm non với 1.120 cơ sở, gồm 708 trường, 412 cơ sở nhóm/lớp độc lập tư thục. Các cơ sở giáo dục mầm non của tỉnh thực hiện đổi mới chương trình giao dục theo định hướng “lấy trẻ làm trung tâm”, khuyến khích phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ với phương châm “chơi mà học, học bằng chơi”. Cùng với công tác tổ chức bán trú, các sở sở giáo dục mầm non đẩy mạnh tích hợp phương pháp mới trong nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ.

Trường Mầm non Chí Đạo tích hợp văn hóa dân tộc Mường trong giờ âm nhạc.

Hiện nay, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa là nhiệm vụ quan trọng trong sự nghiệp phát triển KT – XH của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đối với các trường học ở Phú Thọ, việc lồng ghép các giá trị văn hóa dân tộc vào giáo dục không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn giúp thể hệ trẻ hiểu và thêm yêu nét đẹp truyền thống quê hương. Đây cũng là một trong những hoạt động thiết thực thực hiện tốt Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT – XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bùi Minh