Trẩy hội Chùa Tiên
Đầu Xuân Bính Ngọ 2026, Nhân dân và du khách nô nức trẩy hội Chùa Tiên, nhất tâm thành kính với Phật, với Thánh Hùng thiêng, cầu nguyện quốc gia dân tộc thái bình thịnh trị, gia đạo bình an, mưa thuận gió hòa, chúng sinh an lành...
Chùa Tiên - xã An Nghĩa tọa lạc tại vùng “non nước hữu tình” với hệ thống hang động, di tích linh thiêng. Đặc biệt, lễ hội Chùa Tiên gắn liền với truyền thuyết thờ Mẫu Âu Cơ - người mẹ của các Vua Hùng. Quần thể di tích Chùa Tiên (đền Trình, đền Mẫu, chùa Tiên...) thờ Tam vị Tản Viên Sơn Thánh và Nam Hải tứ vị Thánh Nương là những vị thần được dân gian tôn kính, sắc phong. Nơi đây còn có không gian văn hóa Mường cổ với các câu chuyện truyền thuyết về vùng đất, các động thạch nhũ kỳ ảo.
Trong tâm thức của người dân và du khách trong, ngoài tỉnh, Chùa Tiên không chỉ là điểm đến du lịch nổi tiếng mà còn là không gian tâm linh huyền bí, nơi hội tụ những giá trị văn hóa, lịch sử lâu đời. Chùa được mệnh danh là “viên ngọc quý”, thu hút người dân và du khách muôn nơi về đây tham quan, dâng lễ.
Nhân dân và du khách hành hương, dâng lễ tại Chùa Tiên.
Đây cũng là một trong những ngôi chùa có kiến trúc đẹp, kết hợp giữa nét cổ kính và hiện đại, với mái ngói đỏ cong vút, tạo nên một không gian trang nghiêm, linh thiêng. Năm 1989, Chùa Tiên được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử văn hóa như một dấu mốc khẳng định giá trị văn hóa, tâm linh của di sản. Ngôi chùa cùng với các điểm du lịch tâm linh xung quanh, như động Tiên; động Ông Hoàng Bảy, đền Thánh Tản Viên và nhiều địa danh khác tạo thành một quần thể du lịch văn hóa tâm linh độc đáo.
Chùa Tiên có mái ngói đỏ cong vút, kiến trúc kết hợp giữa cổ kính và hiện đại
Theo đồng chí Nguyễn Ngọc Vân - Chủ tịch UBND xã An Nghĩa: Lễ hội Chùa Tiên kéo dài từ mùng 4 Tết Nguyên đán đến hết tháng 3 âm lịch. Lễ khai hội diễn ra trong vòng 3 ngày (mùng 4 đến mùng 6 Tết) với nhiều nghi thức tôn thờ.
Các đoàn rước kiệu từ 3 hướng tề tựu về không gian chính của Chùa Tiên
Hoạt động mở đầu cho lễ khai hội Chùa Tiên là nghi thức rước kiệu. Nhân dân và du khách được chiêm ngưỡng 3 đoàn rước kiệu từ đền Trình, đền Mẫu và đình Trung tề tựu về không gian chính của Chùa Tiên. Nghi thức không chỉ mang đậm giá trị tâm linh mà còn là hoạt động cộng đồng thú vị, gắn kết mọi người lại với nhau. Dưới những mái nhà cổ kính và dọc theo những con đường dẫn đến các đền thờ, tiếng trống, tiếng nhạc lễ vang vọng khắp không gian, tạo khí thế vui tươi, hứng khởi.
NơiMẫu Âu Cơ được thờ cúng trang nghiêm.
Sau lễ rước kiệu, lễ hội bắt đầu với nghi thức dâng hương tại chính điện của Chùa Tiên, nơi các vị thần linh, đặc biệt là Mẫu Âu Cơ được thờ cúng. Đây là lúc các tín đồ và du khách gửi gắm những lời cầu nguyện về sức khỏe, tài lộc và sự bình an. Mọi người thường thắp hương, rải hoa, cầu mong các vị thần linh phù hộ cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Vẻ đẹp tự nhiên huyền bí của hệ thống các hang động trong quần thể danh thắng Chùa Tiên.
Các hang động và đền chùa khác trong quần thể cũng là điểm đến không thể bỏ qua trên hành trình khám phá lễ hội Chùa Tiên. Trong đó, động Tam Tòa là một trong những địa chỉ tâm linh quan trọng. Không chỉ có vẻ đẹp tự nhiên, nơi đây còn gắn liền với câu chuyện dân gian về các vị thần linh được người dân vùng đất tôn thờ; động Mẫu Âu Cơ ở phía chân núi có không gian thoáng đãng, mát mẻ. Gần đó là động Suối Vàng, Suối Bạc với dòng suối uốn quanh các hang động tạo khung cảnh thơ mộng, huyền bí.
Lễ hội Chùa Tiên tổ chức hàng năm là sự kiện được cộng đồng nơi đây mong đợi, dịp để người dân thể hiện tài năng nghệ thuật truyền thống qua các màn trình diễn đặc sắc như múa lân – sư – rồng, hát xoan, hát chèo, hát chầu văn, nhạc cụ dân tộc, nghệ thuật Chiêng Mường và tổ chức trình diễn thực hành tín ngưỡng Thờ Mẫu Tam phủ... Những tiết mục nghệ thuật không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa sâu sắc, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người dân.
Đây còn là dịp để du khách và Nhân dân cùng tham gia các hoạt động vui chơi giải trí, trò chơi dân gian hấp dẫn. Tại lễ hội Chùa Tiên năm 2026, du khách được chứng kiến cuộc so tài giữa các nội dung kéo co, đẩy gậy, bóng chuyền; trải nghiệm trò chơi ném còn, đánh đu, nhảy sạp... tạo không khí vui tươi, sôi động. Các trò chơi thường được tổ chức ngoài trời, mang đậm bản sắc dân tộc và là cách để gắn kết cộng đồng.
Tổ chức các trò chơi dân gian và hoạt động thể thao tạo không khí sôi nổi, tình cảm gắn kết cộng đồng.
Kết hợp hài hòa giữa nghi lễ Phật giáo trang nghiêm, tín ngưỡng dân gian truyền thống, các hoạt động văn hóa – nghệ thuật dân tộc và sinh hoạt cộng đồng, lễ hội Chùa Tiên diễn ra thường niên nhằm gìn giữ di sản văn hóa, bảo tồn các giá trị lịch sử, kiến trúc, lễ nghi, phong tục của đồng bào các dân tộc, góp phần xây dựng đời sống văn hóa tâm linh lành mạnh, gắn kết cộng đồng, tạo không gian giao lưu, đoàn kết giữa các dân tộc, các thế hệ.
Trẩy hội Chùa Tiên, hàng vạn người dân và du khách thập phương một lòng hướng về Tam Bảo, tưởng niệm tiền nhân, hun đúc đời sống tâm linh lành mạnh, hướng thiện. Lễ hội không chỉ là di sản của quá khứ mà còn là tài sản tinh thần của hiện tại và tương lai, nơi hội tụ của niềm tin, đạo lý, văn hóa và khát vọng sống tốt đẹp. Mỗi người tham dự lễ hội trở thành một sứ giả văn hóa góp phần lan tỏa tinh thần từ bi trí tuệ của Đức Phật, nhân cách đạo đức của các bậc thánh nhân được kính ngưỡng, phụng thờ, đồng thời lan tỏa hình ảnh đẹp của Chùa Tiên và quê hương An Nghĩa; góp phần xây dựng quê hương, đất nước tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Nội dung và ảnh: BÙI MINH
