Vì sao bóng đá Italy trượt dài ở châu Âu?

Việc Atalanta là đại diện Italy duy nhất còn sót lại tại vòng 1/8 Champions League phơi bày những vấn đề từ nhịp độ thi đấu, đào tạo trẻ đến chiến thuật và hạ tầng của bóng đá Italy.

Bàn phạt đền ở phút 98 của Lazar Samardzic giúp Atalanta thắng Dortmund ở vòng play-off và giành vé vào vòng 1/8 Champions League, trở thành đại diện duy nhất của Serie A còn góp mặt tại sân chơi danh giá nhất châu Âu. Nhưng khoảnh khắc bùng nổ ấy chỉ như đốm sáng le lói giữa bức tranh xám màu của bóng đá Italy.

Ronaldo Nazario và Christian Vieri trước trận Inter Milan thua Bodo/Glimt 1-2 ở lượt về vòng play-off Champions League trên sân San Siro, Milan, Italy tối 24/2. Ảnh: Inter

Tại San Siro, trước giờ bóng lăn, Inter mời hai huyền thoại Ronaldo Nazario và Christian Vieri xuống sân - biểu tượng cho thời hoàng kim Serie A. Nhưng khi trận đấu khép lại, đội bóng đang dẫn đầu Serie A với khoảng cách 10 điểm bị loại bởi Bodo/Glimt - CLB Na Uy đang trong giai đoạn tiền mùa giải và lần đầu dự Champions League, chứ chưa nói đến vòng knock-out.

Thất bại không chỉ là cú sốc với Inter mà còn phản ánh sự sa sút chung của bóng đá Italy. Một ngày sau, Juventus chiến đấu tới hiệp phụ với 10 người nhưng vẫn thua Galatasaray với tổng tỷ số 5-7. Napoli - ĐKVĐ Serie A - dừng bước ngay từ vòng bảng, còn AC Milan thậm chí không dự Cup châu Âu mùa này.

Ở Europa League, Bologna và Roma còn duy trì hy vọng. Tại Conference League, Fiorentina chỉ đứng thứ 15 vòng bảng và phải đá play-off với Jagiellonia Bialystok, nơi họ thắng nhọc 5-4 để vào vòng 1/8.

Nguy cơ còn hiện hữu ở cấp độ đội tuyển. Italy, đội tuyển từng 4 lần vô địch World Cup, phải đá play-off và hoàn toàn có thể vắng mặt ở ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh kỳ thứ ba liên tiếp.

Các cầu thủ Bodo/Glimt mừng sau khi loại Inter Milan ngay tại San Siro. Ảnh: AFP

Một trong những vấn đề lớn nhất của Serie A là nhịp độ thi đấu. Cựu HLV Fabio Capello nhận định các đội Italy chơi chậm, thiếu cường độ và gặp khó trước những đối thủ pressing mạnh, giàu tốc độ.

Theo Sky Sports, tốc độ triển khai bóng trực diện của Serie A thuộc nhóm thấp nhất trong năm giải hàng đầu châu Âu, chỉ cao hơn Ligue 1. Trong khi đó, Ngoại hạng Anh gia tăng đáng kể tốc độ thi đấu trong 12 tháng qua - điều phần nào lý giải việc cả sáu đại diện Anh đều vượt qua vòng 1/8.

Sự chậm chạp còn gắn với bài toán chất lượng cầu thủ và đầu tư hạn chế. Mùa hè 2025, bản hợp đồng đắt giá nhất của một CLB Italy chỉ là thương vụ Christopher Nkunku chuyển từ Chelsea sang AC Milan với giá 48 triệu USD.

Nhiều đội bóng lớn phải dựa vào những cầu thủ ngoài 35 tuổi theo dạng chuyển nhượng tự do, như Luka Modric (đến AC Milan), Kevin de Bruyne (Napoli) hay Jamie Vardy (Cremonese).

Milan phụ thuộc vào Modric 40 tuổi cho vai trò sáng tạo. Juventus sử dụng cựu hậu vệ Bournemouth Lloyd Kelly - người bị truất quyền thi đấu ở lượt về gặp Galatasaray - trong đội hình chính. Davide Frattesi từ chỗ suýt gia nhập Nottingham Forest hồi tháng 1 trở thành cầu thủ đá chính ở trận thua Bodo/Glimt. Những ví dụ ấy phần nào phản ánh mặt bằng chất lượng hiện tại.

Kevin de Bruyne (giữa) chấn thương sau khi ghi bàn phạt đền trận Napoli gặp Inter Milan trên sân Diego Armando Maradona, Naples, Italy ngày 25/10/2025. Ảnh: Reuters

Bên cạnh xu hướng dựa vào cầu thủ lớn tuổi, bóng đá Italy thiếu vắng lớp kế cận. Từ tháng 6/2025 đến nay, chỉ một cầu thủ dưới 24 tuổi được ra sân cho đội tuyển Italy - tiền đạo 20 tuổi Pio Esposito của Inter. Trong cùng thời gian, tuyển Anh trao cơ hội cho 12 cầu thủ ở độ tuổi tương tự.

Năm 2025, các cầu thủ từ 21 tuổi trở xuống chỉ chiếm 1,9% tổng số phút thi đấu tại Serie A - mức thấp thứ hai trong 50 giải VĐQG hàng đầu thế giới, chỉ cao hơn UAE Pro League.

Theo CIES Football Observatory, giai đoạn 2020-2025, Italy chỉ “xuất khẩu” 413 cầu thủ ra nước ngoài, xếp thứ 24 toàn cầu, sau cả Mỹ, Nhật Bản và Nga. 4 quốc gia còn lại trong nhóm 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu đều vượt mốc 1.000 cầu thủ trong cùng giai đoạn.

Cầu thủ Italy, dù trẻ hay giàu kinh nghiệm, không còn là lựa chọn ưu tiên của giới tinh hoa bóng đá châu Âu.

Một vấn đề khác nằm ở tư duy chiến thuật. Trong khi nhiều giải đấu cởi mở hơn với luồng tư duy mới, Serie A bị đánh giá còn bảo thủ. Các HLV như Max Allegri, Maurizio Sarri, Luciano Spalletti hay Antonio Conte liên tục xoay vòng giữa các CLB lớn.

Atalanta thay Gian Piero Gasperini bằng Raffaele Palladino (từ Fiorentina), Inter bổ nhiệm Christian Chivu thay Simone Inzaghi. Các quyết định nhân sự chủ yếu diễn ra trong “vòng tròn nội bộ”.

Trái lại, Como của Cesc Fabregas là ví dụ về việc tiếp thu tư tưởng chiến thuật mới từ bên ngoài. Parma cũng gây chú ý khi bổ nhiệm Carlos Cuesta - thành viên ban huấn luyện của Mikel Arteta tại Arsenal - và đạt kết quả tích cực.

Edon Zhegrova và Filip Kostic thất vọng, còn Abdulkerim Bardakci và Mauro Icardi của Galatasaray mừng, sau khi Juventus thua Galatasaray ở lượt về vòng play-off Champions League trên sân Allianz, Turin, Italy ngày 25/2/2026. Ảnh: Reuters

Vấn đề cuối cùng là hạ tầng và tài chính tụt hậu. Báo cáo Football Money League của Deloitte năm nay cho thấy không có đại diện Italy nào trong 10 CLB giàu nhất châu Âu. Theo Deloitte, phần quan trọng trong doanh thu của các CLB hàng đầu đến từ khai thác sân vận động ngoài ngày thi đấu - như thỏa thuận NFL của Tottenham. Đây là điểm yếu cố hữu của bóng đá Italy.

San Siro là biểu tượng rõ ràng: giàu truyền thống nhưng lạc hậu, buộc phải cải tạo để đáp ứng tiêu chuẩn hiện đại. So với các sân vận động tối tân khắp châu Âu, cơ sở hạ tầng tại Italy chậm cải tiến hơn đáng kể.

Atalanta có thể mang lại niềm hy vọng ngắn hạn cho Serie A. Nhưng từ nhịp độ thi đấu, chất lượng cầu thủ, đào tạo trẻ, đổi mới chiến thuật đến nền tảng tài chính - hạ tầng, bóng đá Italy đang tụt lại phía sau phần còn lại của châu Âu.

Theo vnexpress.net