Xuất hiện loại ma túy mạnh hơn fentanyl đang lan rộng tại châu Mỹ

Một loại opioid tổng hợp ít được biết đến có tên nitazene đang gây ra làn sóng tử vong do sốc thuốc nghiêm trọng tại châu Mỹ.

(Ảnh minh họa: AP)

Theo báo cáo mới từ Ủy ban Kiểm soát Lạm dụng ma túy liên Mỹ (CICAD), nitazenes là nhóm opioid tổng hợp được phát triển lần đầu vào những năm 1950 để giảm đau, nhưng chưa bao giờ được phê duyệt sử dụng do nguy cơ gây sốc thuốc quá cao. Tuy nhiên, kể từ năm 2019, các biến thể nitazene bắt đầu xâm nhập thị trường ma túy bất hợp pháp tại châu Âu và hiện đã lan rộng đến Bắc Mỹ cũng như nhiều khu vực khác ở châu Mỹ.

Trong số các dẫn xuất nitazene, isotonitazene (ISO) là phổ biến nhất và được Cơ quan Chống ma túy Mỹ (DEA) xếp vào nhóm chất cấm đặc biệt nguy hiểm (Schedule I), cùng với ít nhất 7 biến thể nitazene khác. Một số nitazene được xác định mạnh gấp 10 lần fentanyl và hàng trăm lần morphine, khiến chỉ một lượng cực nhỏ cũng có thể gây tử vong - bác sĩ Jonathan Avery (Phó Trưởng khoa Tâm thần học nghiện tại Bệnh viện NewYork-Presbyterian) cho biết.

Các triệu chứng bị sốc nitazene bao gồm: nghiện nặng, chóng mặt, buồn nôn, nôn mửa, mất phương hướng, hôn mê, ngừng tim và co giật...

Chuyên gia Corey Gamberg từ Trung tâm Điều trị nghiện Massachusetts (Mỹ) cho biết, nitazene hiện được sản xuất trái phép tại một số nước châu Á, sau đó vận chuyển vào Mỹ qua cùng các tuyến đường buôn bán fentanyl. “Khi giới chức tăng cường kiểm soát fentanyl, các nhóm buôn lậu liền chuyển sang các opioid mới như nitazene để né tránh pháp luật”, ông Gamberg nói.

Loại ma túy này tồn tại ở nhiều dạng: viên nén, bột, thuốc xịt, dung dịch và có thể được hít, tiêm, hút hoặc uống. Một nguy cơ lớn khác là người dùng thường không biết mình đang sử dụng nitazene bởi chúng thường bị trộn lẫn vào heroin, thuốc lắc hoặc chất kích thích khác.

Theo bác sĩ Ryan Marino - chuyên gia độc học tại Đại học Case Western (Ohio, Mỹ), việc xét nghiệm nitazene là rất khó khăn. “Chỉ các phòng xét nghiệm độc chất tiên tiến mới có khả năng phát hiện chính xác và điều này tốn kém cũng như không phổ biến” - ông Marino nói.

Các bộ thử nhanh hiện có không đủ chính xác để loại trừ hoàn toàn sự hiện diện của nitazene, ngay cả trong các xét nghiệm tử thi. Ngoài ra, do các nhà sản xuất thường xuyên thay đổi cấu trúc hóa học để lách luật nên việc quản lý và giám sát loại chất này càng thêm phức tạp.

Dù naloxone (Narcan) - thuốc giải độc opioid - có thể đảo ngược tác dụng của nitazene nhưng thường phải sử dụng nhiều liều do độc lực cao. Giới chuyên gia kêu gọi cần triển khai rộng rãi các công cụ kiểm tra thuốc nhanh, nâng cao nhận thức cộng đồng và cung cấp naloxone miễn phí để ngăn chặn làn sóng tử vong.

"Đây là một xu hướng nguy hiểm đang gia tăng. Nếu không hành động ngay, chúng ta sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng opioid mới, còn khốc liệt hơn cả fentanyl" - Tiến sĩ Avery cảnh báo.

Nguồn vtv.vn