Bảo vệ môi trường cho công nghiệp xanh

Kiên định mục tiêu không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế, tỉnh Phú Thọ đang áp dụng những tiêu chuẩn xanh nghiêm ngặt đối với dòng vốn đầu tư. Việc siết chặt sàng lọc đầu vào, ưu tiên công nghệ sạch và đổi mới phương thức quản lý các khu, cụm công nghiệp chính là giải pháp then chốt để tỉnh hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững, hài hòa giữa phát triển sản xuất và bảo vệ hệ sinh thái.

Phú Thọ đang vươn mình trở thành một “cực” công nghiệp năng động ở cửa ngõ Tây Bắc Thủ đô. Với 31 khu công nghiệp (KCN) được thành lập, tỉnh từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp quy mô, hiện đại, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, trong đó, 18 KCN đã đi vào hoạt động, thu hút 880 dự án trong và ngoài nước. Đáng chú ý, dòng vốn ngoại chiếm ưu thế với 528 dự án FDI, tổng vốn đăng ký hơn 11,2 tỷ USD. Đến nay, khoảng 81,5% số dự án đã chính thức vận hành, đóng góp lớn vào tăng trưởng GRDP, kim ngạch xuất khẩu, thu ngân sách và tạo việc làm ổn định cho hàng chục nghìn lao động.

Tuy nhiên, mật độ tập trung cao của các ngành cơ khí, điện tử, may mặc, vật liệu xây dựng... cũng đặt hệ sinh thái công nghiệp trước những thách thức không nhỏ, nhất là về môi trường, hạ tầng và yêu cầu phát triển bền vững. Theo thống kê từ Ban Quản lý các KCN tỉnh, năm 2025, các KCN trên địa bàn phát sinh khoảng 1,72 triệu tấn chất thải rắn sinh hoạt, khoảng 243.000 tấn chất thải rắn công nghiệp và gần 68.000 tấn chất thải nguy hại. Áp lực còn gia tăng khi mỗi ngày đêm, các nhà máy xả ra khoảng 44.970m3 nước thải cùng lượng khí thải công nghiệp khổng lồ. Nếu không có giải pháp bảo vệ môi trường bài bản và chặt chẽ, lượng rác thải, chất thải này rất dễ gây ra tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến cuộc sống của người dân và sự phát triển bền vững của tỉnh.

Nhận diện rõ nguy cơ, tỉnh đã chủ động đi trước một bước trong việc xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường. Đến nay, hầu hết các KCN đang hoạt động đều được đầu tư đồng bộ hệ thống tách nước mưa, thu gom nước thải và khu lưu giữ chất thải rắn nghiêm ngặt. Đáng chú ý, 15/18 KCN đã vận hành nhà máy xử lý nước thải tập trung, đưa tỷ lệ đấu nối xả thải của các dự án thứ cấp đạt 95%. Việc kiểm soát nguồn thải cũng được số hóa khi hầu hết các KCN đã hoàn thành lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, truyền dữ liệu liên tục về cơ quan quản lý để giám sát chặt chẽ hoạt động xả thải. Ý thức chấp hành pháp luật môi trường của các chủ doanh nghiệp và người lao động ngày càng được nâng lên thông qua các hoạt động tuyên truyền, tập huấn thiết thực, trực quan, góp phần hạn chế vi phạm và giảm thiểu các vụ việc khiếu kiện, kiến nghị liên quan đến môi trường. Bên cạnh đó, chuỗi liên kết giữa các KCN với các đơn vị xử lý chất thải chuyên nghiệp như Công ty TNHH Môi trường Phú Hà, Nhật Tân, Bình Xuyên, Công nghiệp xanh... đã tạo ra mạng lưới thu gom, phân loại và tái chế rác thải công nghiệp đồng bộ, biến chất thải của nhà máy này thành nguyên liệu đầu vào của ngành sản xuất khác.

Mặc dù đạt một số kết quả tích cực, song công tác quản lý môi trường tại các KCN vẫn gặp rào cản do bộ máy chuyên trách còn mỏng, nguồn ngân sách hạn chế và còn tình trạng một số ít doanh nghiệp tự ý nâng công suất khi chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý. Thực trạng này đòi hỏi một bước chuyển chiến lược, đó là chủ động kiểm soát nguy cơ ngay từ khâu tiếp nhận dự án, thay vì chật vật xử lý sự cố cuối nguồn.

Trong bối cảnh tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) trở thành “luật chơi” bắt buộc của chuỗi cung ứng toàn cầu, Phú Thọ xác định công nghiệp xanh chính là “tấm hộ chiếu” để thu hút dòng vốn chất lượng cao. Theo đó, tỉnh siết chặt khâu sàng lọc ban đầu, ưu tiên các dự án công nghệ hiện đại, tiết kiệm năng lượng và vận hành khép kín. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách hành chính, hoàn thiện cơ chế phân cấp để giải quyết thủ tục môi trường theo mô hình “một cửa, tại chỗ”, vừa giảm chi phí cho nhà đầu tư, vừa nâng cao hiệu lực giám sát. Cùng với đó là tối ưu hóa nguồn lực tài chính, nâng cao năng lực bộ máy chuyên trách để tăng tần suất kiểm tra, lấy mẫu đột xuất.

Sự đồng thuận thực thi nghiêm túc các cam kết đánh giá tác động và bảo vệ môi trường giữa chính quyền và doanh nghiệp là “chìa khóa vàng” để Phú Thọ bứt phá kinh tế, khẳng định vị thế trung tâm công nghiệp hiện đại, xanh và phát triển bền vững.

Trần Tỉnh