Bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu để tăng trưởng bền vững

Với mục tiêu trở thành một trong những cực tăng trưởng của vùng Thủ đô vào năm 2030, cùng với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội, UBND tỉnh chỉ đạo các ngành, đơn vị chức năng và các địa phương phối hợp chặt chẽ, thực hiện đồng bộ các giải pháp theo hướng mô hình xanh, tuần hoàn, kiểm soát nguồn thải, bảo vệ rừng, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, trong đó môi trường là nền tảng của phát triển bền vững.

Nhà máy xử lý nước thải tập trung - Khu công nghiệp Khai Quang (Công ty cổ phần Phát triển hạ tầng Vĩnh Phúc - phường Vĩnh Phúc) có tổng công suất 25.000 m³/ngày đêm, áp dụng hệ thống mô đun xử lý hiện đại, đảm bảo chất lượng nước thải đạt chuẩn trước khi xả thải ra môi trường.

Kiểm soát chặt chẽ nguồn thải

Sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ có không gian phát triển rộng lớn, hội tụ những vùng đô thị, công nghiệp, trung du, miền núi, rừng và mặt nước. Tuy nhiên, áp lực lên môi trường đất, nguồn nước, không khí và chất thải gia tăng, đòi hỏi nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước, trong đó quản trị môi trường phải đi trước.

Theo kết quả khảo sát vào tháng 5/2026, trên địa bàn tỉnh có 82,4% khu công nghiệp, 56,3% cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung; khoảng 75% chất thải rắn sinh hoạt nông thôn được thu gom, xử lý. Đây là nền tảng quan trọng nhưng cũng chỉ ra những khoảng trống cần tiếp tục khắc phục, nhất là ở khu vực nông thôn, cụm công nghiệp và các nguồn thải phân tán. Tại Khu công nghiệp Bá Thiện II, xã Bình Xuyên, các cơ sở được kiểm tra có hệ thống xử lý nước thải, khí thải, chất thải rắn và chất thải nguy hại; việc quan trắc, kiểm soát nguồn phát sinh được chú trọng, góp phần kiểm soát ngay trong đầu tư, công nghệ và vận hành. Tại các xã, phường cũng phối hợp chặt chẽ với các ngành, đơn vị chức năng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân không xả rác, giữ vệ sinh đường làng, ngõ phố, nguồn nước, từng bước phân loại rác tại nguồn, gắn môi trường sạch với chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế lâu dài.

Cùng với đó, yêu cầu bảo vệ môi trường được chú trọng từ những vấn đề cụ thể tại cơ sở. Điển hình như tại xã Cẩm Khê, ngay khi nhận được phản ánh của người dân về ô nhiễm tại khu vực Phương Xá, Đồng Lợ, lãnh đạo xã đã đến kiểm tra hiện trường. Đồng chí Nguyễn Hữu Chí - Chủ tịch UBND xã chỉ đạo Hợp tác xã nông nghiệp - điện năng Phương Xá thu gọn toàn bộ rác thải tại khu vực bãi tập kết Đồng Lợ, dùng chế phẩm vi sinh để xử lý rác thải tồn đọng; có biện pháp phủ bạt trước khi đóng bãi tập kết; bố trí phương tiện, nhân lực, kinh phí thực hiện việc thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt phát sinh đến điểm tập kết và nơi xử lý. Đồng thời, giao Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công ký hợp đồng với đơn vị có đủ tư cách pháp nhân để vận chuyển rác thải đi xử lý theo quy định. Hay tại xã Thịnh Minh, nhận được thông tin, cơ quan chức năng đã vào cuộc, kiểm tra cơ sở có các kho chứa, lò đốt liên quan chất thải điện tử, pin và chất lỏng, qua đó chuyển hồ sơ để tiếp tục xác minh, xử lý.

Hướng tới phát triển xanh, bền vững

Hiện nay, vấn đề biến đổi khí hậu ngày càng tác động trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và an toàn dân cư. Theo số liệu của ngành Nông nghiệp và Môi trường, nhiệt độ trung bình năm tại địa bàn tỉnh đã tăng khoảng 0,87 độ C trong 40 năm. Những đợt mưa lớn, ngập úng, lũ quét, sạt lở diễn biến khó lường, làm gia tăng nguy cơ ngập, sạt lở.

Từ yêu cầu thực tiễn, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo về tăng cường công tác bảo vệ môi trường, yêu cầu kiểm soát nguồn gây ô nhiễm, tăng cường quan trắc tự động, xử lý nghiêm vi phạm, nâng cao hiệu quả thu gom, phân loại, xử lý chất thải; đồng thời xác định trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra ô nhiễm nghiêm trọng, kéo dài hoặc phát sinh điểm nóng... Bên cạnh đó, trước yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và công tác chuẩn bị tham gia thị trường carbon, tỉnh đẩy mạnh hướng dẫn doanh nghiệp kiểm kê khí nhà kính, xây dựng kế hoạch giảm phát thải.

Theo Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Phú Thọ có 177 cơ sở thuộc diện phải kiểm kê khí nhà kính. Năm 2025 có 84 cơ sở hoàn thành kiểm kê, đạt 75,68%; trong đó, 34 cơ sở đồng thời có kế hoạch giảm nhẹ phát thải, đạt 30,63%. UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 866/KH-UBND ngày 28/2/2025 về giảm phát thải khí nhà kính, cùng các giải pháp thúc đẩy sản xuất xanh, phân loại chất thải tại nguồn, thích ứng biến đổi khí hậu. Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường tập huấn, hướng dẫn doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để chuyển đổi xanh. Theo đồng chí Hoàng Tuấn Tam - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thực hiện chỉ đạo của tỉnh về phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường, tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, trên cơ sở nhiệm vụ được giao, thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh phối hợp, thực hiện đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường, tập trung kiểm soát nguồn thải ngay từ cơ sở, tăng cường thanh tra, quan trắc, xử lý nghiêm vi phạm; thúc đẩy sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn và chủ động ứng phó biến đổi khí hậu.

Để đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng của vùng Thủ đô, mỗi dự án, khu công nghiệp, đô thị, vùng sản xuất và thôn dân cư là một mắt xích của mô hình xanh, do đó, tập trung kiểm soát chặt chẽ nguồn thải, bảo vệ rừng và nguồn nước, đầu tư hạ tầng chống chịu thiên tai, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thúc đẩy công nghệ sạch sẽ giúp tăng trưởng nhanh và bền vững.

Ngọc Lam