Câu chuyện đặc biệt phía sau bài hát “Mùa xuân đầu tiên” của Văn Cao

Mỗi khi được nghe giai điệu quen thuộc của bài hát “Mùa xuân đầu tiên”, họa sĩ Văn Thao và gia đình nhớ nhạc sĩ Văn Cao da diết... Ít ai biết, phía sau bài hát có những câu chuyện rất đặc biệt.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, họa sĩ Văn Thao - con trai nhạc sĩ Văn Cao - cho biết, vào một ngày giáp Tết Bính Thìn (năm 1976), ông trở về nhà, sững sờ với tiếng đàn dương cầm vọng ra từ căn gác nhỏ số 108 Yết Kiêu (Hà Nội) của gia đình.

"Bước vào nhà, tôi nhìn thấy bố đang ngồi bên cây đàn, tay ông lướt nhẹ trên các phím dương cầm, cả căn nhà vang lên một giai điệu nhẹ nhàng, du dương của bài hát. Nói thật, tôi đã “nổi da gà” khi nghe bài hát của ông.

Cố nhạc sĩ Văn Cao (Ảnh: Gia đình cung cấp).

Năm 1976 là năm đầu tiên sau khi đất nước thống nhất, bố tôi đặt tên là Mùa xuân đầu tiên, có ý nghĩa là mùa xuân xum họp, mùa xuân của đất nước đã nối liền một dải. Bố tôi nói, mình đã tưởng tượng đến ngày vui này nhiều năm trước và ấp ủ bài hát đã lâu rồi...", họa sĩ Văn Thao kể.

Con trai nhạc sĩ Văn Cao chia sẻ thêm rằng, khi sáng tác Tiến về Hà Nội - bài hát được viết trước ngày Thủ đô giải phóng (ngày 10/10/1954) - tới 5 năm, bố ông từng bị phê bình là “lạc quan tếu”, vì thế một thời gian dài, Văn Cao chỉ sáng tác nhạc không lời, nhạc phim, làm thơ, vẽ tem... Khi nhìn thấy bố mình ngồi đàn và hát, ông Văn Thao rất bất ngờ và xúc động.

"Sau khi sáng tác, Mùa xuân đầu tiên được in trên báo Sài Gòn Giải Phóng. Bài hát có giai điệu du dương, mượt mà được viết trên điệu valse nhẹ nhàng như bài hát Làng tôi, Ngày mùa... không cần cầu kỳ nhưng đẹp và sang trọng khiến ai cũng có thể cảm nhận.

Lời bài hát có những hình ảnh dung dị của quê hương như: Gà gáy buổi trưa, khói bay trên sông, người mẹ già hạnh phúc gặp lại các con, giọt sương trên vai anh... Nhưng chỉ khi không còn chiến tranh, con người mới cảm nhận được vẻ đẹp của đất nước và thấy hòa bình quý giá đến nhường nào...", họa sĩ Văn Thao nói.

Theo ông Văn Thao, ngay trong năm 1976, bài hát Mùa xuân đầu tiên đã được in và biểu diễn ở Nga. Bài hát cũng được dịch sang tiếng Nga và được nhiều người yêu mến.

Vào năm 1979, em gái họa sĩ Văn Thao là Hương Hương đi học ở Nga, chị bất ngờ khi biết tin bài hát Mùa xuân đầu tiên của bố mình được bầu chọn là một trong 10 bài hát trữ tình hay nhất thế giới.

"Khi báo tin về cho bố, cả gia đình bất ngờ, thậm chí cả Đại sứ quán Việt Nam tại Nga lúc bấy giờ cũng bất ngờ vì không hiểu sao người Nga lại biết đến bài hát này và bình chọn. Trong khi đó ở trong nước, bài hát này cũng chưa được lưu hành rộng rãi.

Năm đó, em gái tôi đại diện cho gia đình đến lĩnh giải thưởng, tiền của giải thưởng chừng vài chục rúp (tiền của Nga). Bố tôi bảo em gái cứ giữ lấy mà chi tiêu... sự vinh danh dành cho bài hát khiến ông rất hạnh phúc...", ông Thao chia sẻ.

Họa sĩ Văn Thao kể nhiều câu chuyện về bài hát “Mùa xuân đầu tiên” của cha mình (Ảnh: Nguyễn Hà Nam).

Sau khi nhận giải thưởng ở Nga, Mùa xuân đầu tiên được nhiều người biết đến hơn nhưng bài hát vẫn chưa được thu âm rộng rãi.

Năm 1991, khi nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha làm một bộ phim ca nhạc về cuộc đời Văn Cao, trong đó có cảnh nhạc sĩ Văn Cao về quê Nam Định cũ (nay là Ninh Bình), Thuỵ Kha lồng bài hát Mùa xuân đầu tiên vào phim thì lần đầu tiên ca khúc này (do ca sĩ Quốc Đông hát) mới được phổ biến tới công chúng.

Năm 1993, lần đầu tiên ca khúc được ca sĩ biểu diễn trước khán giả trong một đêm nhạc Văn Cao tại Cung văn hóa Thanh niên Hà Nội.

Năm 1995, đạo diễn Đinh Anh Dũng làm bộ phim ca nhạc mang tên Văn Cao - Giấc mơ một đời người. Phim có quay cảnh nhạc sĩ dạo chơi ở vườn đào Nhật Tân trên nền bài hát Mùa xuân đầu tiên do ca sĩ Thanh Thúy thể hiện thì bài hát mới thực sự được lan toả và được nhiều người chọn hát.

"Bài hát đến với công chúng chậm nhưng bố tôi và gia đình cũng rất vui. Bài có giai điệu và lời ý nghĩa, thấm sâu vào tâm hồn người Việt Nam, không chỉ người lớn tuổi mà các bạn trẻ cũng thích bài hát của nhạc sĩ Văn Cao...", ông Văn Thao nói.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam - bày tỏ rằng, từ Buồn tàn thu, ca khúc đầu tiên nhạc sĩ Văn Cao viết năm 1939 khi mới 16 tuổi đến Mùa xuân đầu tiên là cuộc hành trình của một tài năng lớn.

Bản nhạc “Mùa xuân đầu tiên” của nhạc sĩ Văn Cao (Ảnh: Chụp màn hình).

“Một thời gian dài sau năm 1954, những tác phẩm âm nhạc của Văn Cao ít xuất hiện hơn, nhạc sĩ cũng ít có sáng tác mới. Phải đến mùa xuân năm 1976, chúng ta mới được nghe Mùa xuân đầu tiên của ông.

Chúng ta nghe trong giai điệu phảng phất của Đàn chim Việt, Suối mơ, Làng tôi, Ngày mùa và những âm hưởng hùng ca của Tiến về Hà Nội, Sông Lô... như còn đọng lại ngân nga trong từng nốt nhạc mà ông đã chắt chiu, chưng cất, hiến dâng cho đời...”, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nhận định.

Nguồn dantri