Công dân số trên bản Mường

Cách trung tâm xã hơn chục cây số, nằm lọt giữa những dãy núi sừng sững che khuất tầm mắt, thôn Phú Lương có 162 nóc nhà của đồng bào dân tộc Mường hạ sơn. Từng có thời, bản Mường gần như biệt lập với thế giới bên ngoài do giao thông cách trở. Thế rồi đường bê tông được đầu tư, điện lưới quốc gia vượt núi vào bản, internet cũng phủ sóng tới mọi nếp nhà. Bản làng dần khởi sắc, đời sống người dân ngày càng được nâng lên. Đặc biệt, phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai với nhiều giải pháp phù hợp điều kiện thực tế, từng bước đưa đồng bào Mường nơi thung lũng Phú Lương trở thành những “công dân số”, chủ động thích ứng, hòa nhập với thời đại công nghệ.

Bản cao không xa

Hôm nay, cán bộ xã mang hội nghị tuyên truyền pháp luật và hướng dẫn kỹ năng chuyển đổi số đến tận bản làng, trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trên ứng dụng VNeID, bà con trong thôn phấn khởi thu xếp công việc đến kín cả hội trường để nghe cán bộ hướng dẫn. Chị Phùng Thị Hơn, sinh năm 1977, vừa nhanh tay thao tác lại nội dung đăng ký thủ tục hành chính trên ứng dụng VNeID ở điện thoại thông minh, vừa hào hứng chia sẻ: “Thật tiện dụng, đỡ mất nhiều công sức, thời gian. Giờ xã lớn, khoảng cách xa, nếu vẫn theo nếp xưa thì mỗi khi cần giải quyết thủ tục hành chính, chúng tôi phải mất cả buổi để đến trung tâm xã. Nhưng hiện nay tôi chỉ mất vài phút là có thể đăng ký thủ tục nhận hỗ trợ cho con...”.

Tuổi cao, mắt không còn tinh anh, tay không còn nhanh nhẹn như thời trai trẻ nhưng nguyên Trưởng khu Đèo Mương 2 Phùng Đức Lưu vẫn gương mẫu đến nghe hướng dẫn và cặm cụi từng thao tác. Ông cười vui: “Vẫn còn lúng túng lắm. Nhưng không sao, cái gì chưa biết thì hỏi các cháu thanh niên. Lớp trẻ giờ nhanh nhẹn, giỏi giang hơn thế hệ mình nhiều...”.

Cán bộ xã Tân Sơn hướng dẫn người dân Phú Lương đăng ký thủ tục hành chính trên ứng dụng VNeID từ điện thoại thông minh.

Phú Lương là tên gọi mới sau khi sáp nhập hai khu Đèo Mương 1 và Đèo Mương 2. Việc phân biệt hai khu dân cư trước đây cũng chỉ mang tính chất thủ tục hành chính, chứ bao đời nay, đồng bào Mường trong thung lũng vẫn luôn coi nhau như người một nhà. Họ cùng đi chung con đường cả chục cây số vượt núi vào bản, trẻ nhỏ học chung điểm lẻ của trường tiểu học và mầm non, người lớn làm chung ruộng, dùng chung dòng suối đổ từ trên núi xuống và khi nhắm mắt xuôi tay thì nằm chung nghĩa địa. Công to, việc lớn của mỗi nhà đều có bà con quây quần giúp đỡ. Tình đoàn kết gắn bó ấy đã trở thành vốn quý của bản Mường. Vì thế, khi hợp nhất hai khu thành thôn Phú Lương, bà con phấn khởi như người thân về cùng một nhà, thêm động lực đoàn kết xây dựng cuộc sống mới trù phú. Ông Hoàng Văn Hiến - Trưởng thôn Phú Lương cho biết: “Toàn thôn có 162 nóc nhà, gần 700 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mường. Bao đời nay, người dân trong thôn chủ yếu sống dựa vào ruộng và rừng nên điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Xa trung tâm xã, điều kiện học tập của trẻ nhỏ còn nhiều thiệt thòi. Bao năm nay, số học sinh tốt nghiệp THPT thi đỗ, theo học các trường đại học, cao đẳng của Đèo Mương đếm chưa hết ngón tay trên một bàn tay...”.

Theo ông Hiến, muốn tiến kịp miền xuôi, phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững, một trong những giải pháp quan trọng là phải thay đổi nhận thức, tư duy, nhanh chóng tiếp cận kiến thức khoa học - kỹ thuật, thích ứng và hòa nhập với cuộc sống số. Được cán bộ xã tuyên truyền, vận động, nhiệt tình hướng dẫn, đến nay, khoảng 96% công dân Phú Lương đã hoàn thành kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2. Nhiều người trẻ đã biết sử dụng internet, thiết bị thông minh và các nền tảng công nghệ để tham gia các hoạt động xã hội, kinh tế, chính trị; giao tiếp, học tập, làm việc, mua sắm trực tuyến và thực hiện quyền, nghĩa vụ pháp lý trên không gian mạng một cách an toàn, văn minh.

“Đây là tín hiệu đáng mừng cho thấy bản Mường đã và đang khởi sắc. Bản cao không còn xa”, ông Hiến hào hứng chia sẻ.

Chủ nhân công nghệ

Tại hội nghị tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn kỹ năng chuyển đổi số của xã Tân Sơn hôm nay còn có một nội dung quan trọng: Công bố Quyết định thành lập và ra mắt Câu lạc bộ Phụ nữ với pháp luật thôn Phú Lương. Bà Hoàng Thị Khuyến - Bí thư Chi bộ, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ, Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Phụ nữ với pháp luật thôn Phú Lương cho biết: Chi hội Phụ nữ thôn hiện có 149 hội viên. Điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, nhận thức pháp luật của chị em không đồng đều và còn những hạn chế nhất định, vì vậy việc thành lập CLB được kỳ vọng sẽ tạo thêm một không gian sinh hoạt gần gũi, thiết thực ngay tại cơ sở. “Muốn tuyên truyền hiệu quả thì trước hết các thành viên CLB phải là những công dân số, biết sử dụng công nghệ để tiếp cận kiến thức pháp luật và vận dụng vào đời sống. Từ đó, mỗi thành viên có thể trở thành một hạt nhân tuyên truyền, hướng dẫn chị em cùng sử dụng công nghệ để tiếp cận thông tin, chính sách, pháp luật”, bà Khuyến khẳng định.

Từ Phú Lương, cách làm ấy đang được xã Tân Sơn mở rộng tới các thôn, bản trên địa bàn. Với quan điểm không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số, xã tập trung triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” theo hướng đưa kỹ năng số đến gần từng người dân, nhất là những người còn hạn chế về điều kiện tiếp cận công nghệ.

Đồng chí Hà Thanh Ngữ - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã cho biết: “Xác định phong trào “Bình dân học vụ số” là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của cả hệ thống chính trị và người dân trong xã nên chúng tôi nỗ lực triển khai toàn diện, sâu rộng đến từng khu dân cư, tạo thành phong trào thi đua học tập, rèn luyện kỹ năng số và tham gia tích cực vào chuyển đổi số. Xã xác định phải lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, thường xuyên kiểm tra, đánh giá; kết quả phải thể hiện bằng sự thay đổi về năng lực số của người dân, chứ không chỉ dừng ở số lượng lớp học hay hoạt động được tổ chức”.

Mục tiêu của xã là phổ cập kỹ năng số cho mọi người dân, ở mọi lứa tuổi; phấn đấu 100% cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan, đơn vị, 100% học sinh từ cấp tiểu học, 100% người dân trong độ tuổi trưởng thành và 100% người lao động trong doanh nghiệp, hợp tác xã... có kiến thức, kỹ năng số cơ bản; 70% người dân trong độ tuổi trưởng thành được xác nhận đạt phổ cập tri thức về chuyển đổi số, kỹ năng số trên nền tảng VNeID.

Những con số ấy sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành năng lực trong cuộc sống. Đó là khi người mẹ trẻ có thể tự mình đăng ký thủ tục hành chính cho con trên VNeID; người cao tuổi không còn e ngại trước chiếc điện thoại thông minh; những người phụ nữ biết tìm hiểu pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; và khi mỗi người trẻ không chỉ sử dụng công nghệ cho bản thân mà còn trở thành người hướng dẫn cha mẹ, ông bà và những người xung quanh.

Bản Mường Phú Lương ngày càng khởi sắc.

Nhớ lại câu chuyện của ông Phùng Đức Lưu, người đã bước qua tuổi lục tuần, nhưng vẫn kiên nhẫn ngồi thao tác từng bước trên chiếc điện thoại, mới thấy “Bình dân học vụ số” không phải câu chuyện của riêng lớp trẻ. Đó là hành trình của cả cộng đồng, trong đó người biết nhiều hướng dẫn người biết ít, người trẻ hỗ trợ người cao tuổi, để không ai bị đứng ngoài nhịp chuyển động của cuộc sống mới. Khi được trang bị tri thức, kỹ năng số và niềm tin để vươn lên, lớp trẻ hôm nay sẽ không chỉ giúp gia đình mình thay đổi mà còn trở thành lực lượng đưa bản Mường tiến về phía trước. Đây cũng chính là ý nghĩa sâu xa và nhân văn của việc xây dựng những “công dân số” trên bản Mường, giúp người dân chủ động hơn trong cuộc sống và có thêm cơ hội vươn lên.

Cẩm Ninh