Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI:

Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ chất vấn đối với nhóm lĩnh vực khoa học và công nghệ

Sáng 12/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, dưới sự chủ trì và điều hành của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn đầu tiên của nhiệm kỳ khóa XVI đối với 2 nhóm lĩnh vực tài chính và khoa học - công nghệ. Dự phiên chất vấn và trả lời chất vấn có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Các đồng chí: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và các đại biểu dự họp phiên chất vấn và trả lời chất vấn.

Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Phú Thọ có đồng chí Phạm Đại Dương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh và các ĐBQH tỉnh dự phiên chất vấn.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phạm Đại Dương và các đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ dự họp.

Phát biểu mở đầu phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, chất vấn và trả lời chất vấn là hình thức giám sát trực tiếp, thể hiện rõ trách nhiệm của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan trước cử tri, Nhân dân đối với việc thực hiện các cam kết, nhiệm vụ được giao và những chuyển biến sau các phiên chất vấn trước đó.

Phiên chất vấn tiếp tục thể hiện tinh thần Quốc hội đồng hành cùng Chính phủ, quán triệt tinh thần đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo là: Phải nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội để đi vào thực chất, sắc bén hơn, tránh hình thức. Tập trung vào các điểm nghẽn, chỉ rõ những khó khăn, vướng mắc để kịp thời tháo gỡ, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển nhanh, bền vững và nâng cao đời sống của Nhân dân.

Trực tiếp trả lời chất vấn là Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; các Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, trưởng ngành có liên quan cùng tham gia trả lời, giải trình. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trực tiếp trả lời chất vấn những vấn đề thuộc trách nhiệm của Chính phủ.

Tham gia phiên chất vấn, ĐBQH tỉnh Phú Thọ Nguyễn Minh Tuấn chất vấn nội dung nhóm lĩnh vực khoa học và công nghệ (KH&CN). Đại biểu nêu ý kiến chất vấn: “Bộ trưởng Bộ KH&CN vừa phát biểu, hiện nay chúng ta làm chủ công nghệ lõi liên quan UAV (thiết bị bay không người lái), rô bốt, vậy theo Nghị quyết số 57, đề nghị Bộ trưởng giải thích công nghệ lõi ở đây là loại gì, vật liệu và công nghệ nghiên cứu vật liệu đã làm được công nghệ gì, trong khi các vật liệu sắt, thép, nhôm, nhựa, chế tạo động cơ... hiện nay hầu hết đều đang phải nhập khẩu? Vậy thực tế chúng ta đã làm chủ vấn đề công nghệ lõi như thế nào để phát triển bền vững? Đối với lĩnh vực quản lý nhà nước, Bộ KH&CN có định hướng về nghiên cứu công nghệ lõi như thế nào?”

Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ Nguyễn Minh Tuấn tham gia chất vấn.

Trả lời ý kiến chất vấn của ĐBQH tỉnh Phú Thọ Nguyễn Minh Tuấn, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân khẳng định vấn đề đại biểu chất vấn rất thiết thực. Bộ trưởng cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành thông báo kết luận về phát triển ngành công nghệ vật liệu. Bộ trưởng đơn cử một số sản phẩm cụ thể như mạng viễn thông và 5G, chúng ta đã làm chủ thiết bị và hạ tầng mạng 5G; hay công nghệ vắc - xin đã làm chủ được qua trình sản xuất và ứng dụng thực tế.

Đối với một số nhóm (như thiết kế chip bán dẫn), Việt Nam có thể thực hiện được khâu thiết kế và làm chủ một số công đoạn, nhưng để tạo ra một sản phẩm công nghệ chiến lược, nhất là công đoạn chế tạo, liên quan đến công nghệ vật liệu và nhiều yếu tố khác thì vẫn phải gửi sang nước ngoài.

Chiến lược của Bộ KH&CN là phân ra 2 nhóm tiếp cận: Đối với những nhóm có thể áp dụng ngay trong công nghệ chiến lược thì tiến hành làm luôn và có được đóng góp ngay cho phát triển kinh tế - xã hội. Nhóm công nghệ đòi hỏi bài toán công nghệ lâu dài mà không thể làm ngay, đòi hỏi tích hợp nhiều công nghệ, trong đó như chip bán dẫn, chip điều khiển, cơ khí, khoa học vật liệu, công nghệ vật liệu và nhiều lĩnh vực khác..., cần chia ra từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ cho từng nhóm để giải quyết. Đây là định hướng Bộ KH&CN sẽ làm trong thời gian tới.

Trong phiên chất vấn buổi chiều, tham gia chất vấn về lĩnh vực KH&CN, ĐBQH tỉnh Phú Thọ Nguyễn Cao Sơn nêu ý kiến chất vấn: Với doanh nghiệp công nghệ nhỏ và vừa, khách hàng đầu tiên quyết định sống còn và khách hàng đó thường là các cơ quan nhà nước. Có hợp đồng với nhà nước thì doanh nghiệp mới có uy tín để bán ra thị trường và đầu tư cải tiến sản phẩm, nhưng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa bị loại ngay từ hồ sơ dự thầu vì tiêu chí kinh nghiệm, doanh thu... Ngoài ra, các cơ quan quản lý nhà nước vẫn còn e ngại khi chọn các sản phẩm nội địa.

Đại biểu Sơn đề nghị Bộ trưởng cho biết năm 2026, doanh nghiệp nhỏ và vừa công nghệ trong nước trúng bao nhiêu phần trăm giá trị các gói thầu công nghệ thông tin sau khu vực công? Bộ KH&CN có đề xuất cơ chế ưu tiên gì cho doanh nghiệp nhỏ và vừa kèm theo xác định rõ trách nhiệm cho người quyết định và nếu có cơ chế ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thì khi nào trình Chính phủ?

Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ Nguyễn Cao Sơn tham gia chất vấn.

Trả lời ý kiến chất vấn của ĐBQH tỉnh Phú Thọ Nguyễn Cao Sơn, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết, vấn đề khách hàng đầu tiên là chính sách nhiều quốc gia đã sử dụng và phát triển rất thành công. Bộ trưởng đưa ra một số dẫn chứng về chính sách về xe điện (xe bus) cho thấy những bài học rất quan trọng... Về số liệu năm 2026, doanh nghiệp nhỏ và vừa công nghệ trong nước trúng bao nhiêu phần trăm giá trị các gói thầu công nghệ thông tin sau khu vực công, Bộ trưởng cần xem lại số liệu thống kê, nhưng đây là một thực tiễn sự tham gia của doanh nghiệp vừa và nhỏ đối với các dự án trọng điểm quốc gia.

Trả lời vấn đề Bộ KH&CN có chính sách gì để hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ trưởng cho rằng câu chuyện liên quan đến vấn đề tham gia vào các dự án cũng cần tuân thủ các quy định của pháp luật như Luật Đấu thầu, Luật mua sắm tài sản công... nhưng cũng có những cơ chế thử nghiệm. Những doanh nghiệp vừa và nhỏ nếu tham gia vào lĩnh vực, đặc biệt là công nghệ chiến lược thì chắc chắn sẽ được hưởng những chính sách ưu đãi đặc biệt.

Cụ thể, khi thiết kế Luật Công nghệ cao sửa đổi đã dành hẳn 1 chương nói về vấn đề các doanh nghiệp công nghệ chiến lược... Vì vậy, những vấn đề thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ KH&CN thì có thể hỗ trợ được. Bộ trưởng mong muốn các doanh nghiệp công nghệ tham gia nghiên cứu sản xuất và phát triển các công nghệ chiến lược, có thể là các công nghệ nền tảng lâu dài hướng đến tự chủ công nghệ của quốc gia, nhưng cũng có thể là nhóm các công nghệ có thể triển khai ứng dụng ngay vào lĩnh vực sản xuất, đóng góp vào GDP của đất nước.

Khánh Hà