Dấu ấn sáng tạo của học sinh Phú Thọ

Trong dòng chảy mạnh mẽ của đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hiện nay, tinh thần khởi nghiệp đang lan tỏa sâu rộng trong học sinh, sinh viên cả nước. Không chỉ dừng lại ở những ý tưởng trên giấy, nhiều dự án của học sinh đã cho thấy tư duy khoa học, khả năng ứng dụng công nghệ và trách nhiệm với cộng đồng. Tại Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII, học sinh tỉnh Phú Thọ đã ghi dấu ấn đậm nét khi cả 2 dự án tham gia vòng chung kết đều đoạt giải, trong đó có 1 giải Nhất và 1 giải Ba.

Kết quả ấy không chỉ là niềm tự hào của ngành giáo dục tỉnh Đất Tổ mà còn phản ánh sự chuyển biến tích cực trong công tác giáo dục đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và khởi nghiệp trong nhà trường hiện nay.

Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII do Bộ Giáo dục và Đào tạo và Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức. Sự kiện thu hút khoảng 10.000 lượt học sinh, sinh viên, chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư và đại biểu tham dự.

Đây là hoạt động thường niên có ý nghĩa quan trọng nhằm thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trong học sinh, sinh viên; tạo môi trường để các em được giao lưu, học hỏi, kết nối với doanh nghiệp và hiện thực hóa những ý tưởng sáng tạo phục vụ cuộc sống.

Năm 2026 cũng là dấu mốc đặc biệt khi lần đầu tiên triển khai Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035” theo Quyết định số 336/QĐ-TTg ngày 25/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Điều này cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của Đảng, Nhà nước đối với việc xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp trong trường học, khơi dậy khát vọng cống hiến và tinh thần sáng tạo của thế hệ trẻ. Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII năm nay quy tụ 880 dự án đến từ các cơ sở giáo dục trên toàn quốc.

Giải nhất thuộc về dự án “Firesense AI” - Cảnh báo cháy thông minh bằng công nghệ nhận diện mùi của nhóm học sinh Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc và Trường THCS Vĩnh Yên.

Trong bức tranh chung đầy sôi động ấy, đoàn học sinh tỉnh Phú Thọ đã để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp với những ý tưởng có tính ứng dụng cao, gắn với nhu cầu thực tiễn và mang đậm dấu ấn sáng tạo của tuổi trẻ.

Nổi bật nhất là dự án “Firesense AI - Cảnh báo cháy thông minh bằng công nghệ nhận diện mùi”, xuất sắc giành giải Nhất ở lĩnh vực công nghiệp, chế tạo, trí tuệ nhân tạo (AI), STEM của học sinh trường THCS Vĩnh Yên, phường Vĩnh Phúc và THPT Chuyên Vĩnh Phúc. Đây được xem là một trong những dự án nổi bật nhất của cuộc thi năm nay bởi tính mới, tính nhân văn và khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tế, đặc biệt là về trí tuệ nhân tạo (AI), STEM đang rất được chú trọng trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển các ngành kinh tế mới, nhất là trí tuệ nhân tạo theo yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Dự án “Bồ đề diên - Sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng Tây Thiên” của học sinh trường THCS Hùng Vương - THCS Phúc Yên, phường Phúc Yên cũng xuất sắc đoạt giải Ba.

Xuất phát từ thực trạng nhiều vụ cháy xảy ra gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, nhóm học sinh đã nghiên cứu hệ thống cảnh báo cháy sớm bằng công nghệ nhận diện mùi kết hợp trí tuệ nhân tạo. Hệ thống sử dụng cảm biến nhận diện các loại khí, mùi đặc trưng có nguy cơ gây cháy nổ, sau đó ứng dụng AI để phân tích dữ liệu và đưa ra cảnh báo sớm. Điểm nổi bật của dự án là khả năng chuyển từ mô hình “phản ứng thụ động” sang “phòng ngừa chủ động”, góp phần hạn chế rủi ro và giảm thiểu thiệt hại do cháy nổ gây ra.

Không chỉ cho thấy tư duy khoa học hiện đại, dự án còn thể hiện trách nhiệm xã hội và tinh thần vì cộng đồng của học sinh Đất Tổ. Thành công của Firesense AI đồng thời phản ánh hiệu quả của việc đẩy mạnh giáo dục STEM, khuyến khích học sinh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ trong các nhà trường thời gian qua.

Bên cạnh giải Nhất, dự án “Bồ đề diên - Sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng Tây Thiên” của học sinh trường THCS Hùng Vương - THCS Phúc Yên, phường Phúc Yên cũng xuất sắc đoạt giải Ba ở lĩnh vực giáo dục, văn hóa, du lịch, tài chính.

Khác với Firesense AI mang màu sắc công nghệ hiện đại, Bồ đề diên lại là sự kết hợp hài hòa giữa sáng tạo khởi nghiệp với gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Dự án khai thác hình ảnh lá bồ đề tại khu danh thắng Tây Thiên để tạo ra các sản phẩm quà tặng văn hóa - tâm linh độc đáo.

Từ những chiếc lá bồ đề mang ý nghĩa thiêng liêng trong Phật giáo, các em học sinh đã ứng dụng công nghệ khắc laser kết hợp đèn LED nhằm tạo nên những sản phẩm có tính thẩm mỹ cao, vừa mang giá trị nghệ thuật, vừa thể hiện nét đẹp văn hóa tâm linh. Điều đáng quý là dự án không chỉ hướng tới mục tiêu kinh doanh mà còn góp phần quảng bá hình ảnh du lịch văn hóa, lan tỏa những giá trị truyền thống của quê hương. Đây cũng là hướng đi giàu tiềm năng trong phát triển sản phẩm du lịch gắn với bản sắc địa phương, phù hợp xu thế phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch văn hóa hiện nay.

Đồng chí Trịnh Văn Mừng - Trưởng phòng Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: “Việc cả hai dự án của học sinh Phú Thọ đều đoạt giải cao tại sân chơi khởi nghiệp cấp quốc gia cho thấy giáo dục tỉnh Phú Thọ luôn tiên phong trong hoạt động đổi mới sáng tạo; triển khai hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học trong các nhà trường; gắn kiến thức học tập với thực hành khởi nghiệp, tạo niềm đam mê, tinh thần học hỏi, tư duy sáng tạo và khả năng nghiên cứu đối với học sinh nhằm phát hiện, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh, cho đất nước”.

Theo đồng chí Trịnh Văn Mừng, kết quả trên có được từ sự quan tâm của ngành Giáo dục trong đổi mới phương pháp dạy học, chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; đồng thời tăng cường tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học và giáo dục STEM trong trường học.

Những năm gần đây, phong trào nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong học sinh tỉnh Phú Thọ ngày càng phát triển mạnh mẽ. Nhiều ý tưởng không chỉ đạt giải cao tại các cuộc thi mà còn có khả năng ứng dụng thực tiễn, góp phần giải quyết các vấn đề của cộng đồng, địa phương và nhiệm vụ trọng tâm, đột phá của ngành được Tỉnh ủy, UBND tỉnh giao.

Từ những sân chơi như Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia, nhiều học sinh đã được truyền cảm hứng để mạnh dạn theo đuổi đam mê nghiên cứu, sáng tạo và khởi nghiệp. Quan trọng hơn, các em đang từng bước hình thành tư duy đổi mới, tinh thần dám nghĩ, dám làm và khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước.

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, việc phát hiện, bồi dưỡng và phát huy năng lực sáng tạo của học sinh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những thành tích đạt được tại Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia lần thứ VIII tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của ngành Giáo dục tỉnh Phú Thọ trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần đào tạo thế hệ công dân năng động, sáng tạo, tự tin hội nhập.

Từ những ý tưởng khởi nguồn trong lớp học hôm nay, nhiều dự án hoàn toàn có thể phát triển thành những sản phẩm hữu ích cho xã hội trong tương lai. Trên hành trình ấy, tinh thần sáng tạo của tuổi trẻ Đất Tổ đang tiếp tục được thắp lên mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển của quê hương trong thời đại mới.

Hương Giang