Đề xuất giao Bộ Công an quy định tiêu chuẩn an ninh mạng cho hạ tầng AI

Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất giao Bộ Công an xây dựng và ban hành tiêu chuẩn an ninh mạng đối với hạ tầng trí tuệ nhân tạo trong các lĩnh vực thiết yếu và khu vực huấn luyện AI.

Theo Điều 47 dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì soạn thảo, Bộ Công an có trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và an ninh mạng trong hoạt động liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

Cơ quan này có nhiệm vụ phát hiện, ngăn chặn, điều tra và xử lý các hành vi lợi dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Dự thảo cũng đề xuất giao Bộ Công an chủ trì xây dựng và ban hành tiêu chuẩn an ninh mạng áp dụng với hạ tầng trí tuệ nhân tạo quan trọng trong các lĩnh vực thiết yếu, cũng như khu vực huấn luyện và khai thác dữ liệu an toàn. Bộ Công an cùng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp xử lý các sự cố trí tuệ nhân tạo nghiêm trọng có dấu hiệu ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Hệ thống công nghệ của Cục công nghệ thông tin Bộ Công an. Ảnh Phạm Dự

Theo cơ quan soạn thảo, trí tuệ nhân tạo đang trở thành công nghệ mũi nhọn của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, mở ra nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế - xã hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức trong quản lý. Thực tiễn triển khai AI có thể phát sinh nhiều rủi ro như thiên kiến thuật toán, vấn đề đạo đức trong sử dụng AI, xâm phạm quyền riêng tư, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh và nguy cơ phân biệt đối xử trong các hệ thống tự động.

Bên cạnh đó, việc thiếu cơ chế phân loại và kiểm soát rủi ro đối với các hệ thống AI, cũng như thiếu quy định rõ ràng về truy xuất trách nhiệm khi hệ thống gây thiệt hại, đang tạo ra rào cản cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam.

Cơ quan soạn thảo cho rằng sự phát triển nhanh của AI cũng đặt ra các nguy cơ an ninh phi truyền thống. Công nghệ deepfake có thể bị lợi dụng để tạo thông tin sai lệch, bôi nhọ, lừa đảo hoặc gây bất ổn xã hội. Các hệ thống vũ khí tự động cũng đặt ra nhiều vấn đề phức tạp liên quan đạo đức và luật pháp quốc tế, đòi hỏi khung quản lý chặt chẽ.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết dự thảo Nghị định hướng tới thiết lập khung pháp lý cho hạ tầng, dữ liệu và năng lực tự chủ trong phát triển trí tuệ nhân tạo, qua đó thúc đẩy ứng dụng AI an toàn và bền vững tại Việt Nam.

Dự thảo cũng đề xuất hình thành Khu vực huấn luyện và khai thác dữ liệu an toàn nhằm phục vụ xử lý dữ liệu quan trọng quốc gia dưới cơ chế giám sát chặt chẽ, bảo đảm dữ liệu gốc không bị trích xuất trái phép.

Cùng với đó, Cơ sở dữ liệu quốc gia về trí tuệ nhân tạo sẽ được xây dựng theo nguyên tắc mở có kiểm soát, phân định rõ dữ liệu mở, dữ liệu có điều kiện và dữ liệu thương mại. Cách tiếp cận này nhằm tăng tính tự chủ, khuyến khích chia sẻ dữ liệu và thúc đẩy nghiên cứu làm chủ các công nghệ cốt lõi như phần cứng bán dẫn và mã nguồn mở.

Dự thảo cũng đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu dùng chung và được ưu tiên trong mua sắm công.

Ngoài ra, dự thảo quy định việc hình thành và công nhận các cụm liên kết trí tuệ nhân tạo, tạo mạng lưới hợp tác giữa Nhà nước, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm chia sẻ nguồn lực và thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm.

Một điểm mới được đề xuất là cơ chế Phiếu hỗ trợ phát triển trí tuệ nhân tạo (AI Support Voucher), dưới dạng chứng từ điện tử giúp tổ chức, cá nhân thanh toán chi phí thuê hạ tầng, mua dữ liệu và dịch vụ kiểm thử an toàn.

Công tác phát triển nguồn nhân lực cũng được chú trọng thông qua việc tích hợp nội dung trí tuệ nhân tạo vào chương trình giáo dục các cấp và triển khai chương trình quốc gia về đào tạo nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.

Vnexpress