Đổi thay ở Đại Đình

Sau hợp nhất đơn vị hành chính, xã Đại Đình - nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 31% dân số đang từng bước khẳng định vị thế của một vùng đất giàu tiềm năng. Đó là bức tranh phát triển toàn diện, có sự hòa quyện bền chặt giữa nhịp sống hiện đại và việc gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Bứt phá từ tư duy kinh tế

Đầu tháng 10/2026, những tuyến đường bê tông nối dài đến các ngõ xóm cùng diện mạo nông thôn ngày càng khang trang cho thấy những đổi thay rõ nét ở Đại Đình - xã được thành lập trên cơ sở hợp nhất xã Bồ Lý và thị trấn Đại Đình cũ, với hơn 20.800 nhân khẩu.

Cùng với nguồn lực đầu tư của Nhà nước, sự đồng thuận, tinh thần “nhường đất, góp công” của người dân đã góp phần hoàn thiện hạ tầng, tạo nền tảng để địa phương phát triển kinh tế, nâng cao đời sống.

Điểm nổi bật là sự chuyển biến trong tư duy sản xuất, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng hàng hóa. Từ những diện tích đất đồi trồng sắn, bạch đàn hiệu quả thấp, người dân từng bước chuyển sang cây ăn quả, cây dược liệu có giá trị kinh tế cao.

Tiêu biểu là na dai Bồ Lý, với diện tích khoảng 150ha, đã được cấp nhãn hiệu tập thể và tích cực tham gia chương trình OCOP.

Sản phẩm này không chỉ khẳng định chỗ đứng trên thị trường mà còn trở thành mũi nhọn kinh tế gắn kết hiệu quả với chuỗi du lịch sinh thái, tâm linh Tây Thiên.

Bà Chu Thị Loan (thôn Ngọc Thụ) bên vườn na mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi vụ nhờ áp dụng kỹ thuật mới.

Bà Chu Thị Loan, thôn Ngọc Thụ chia sẻ: “Trước đây trồng ngô, sắn vất vả mà thu nhập chẳng đáng bao nhiêu. Từ ngày chuyển sang trồng na chuyên canh, nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật nên quả to, mã đẹp, lại có khách du lịch Tây Thiên ghé mua tận vườn. Giá bán ổn định từ 30.000 - 45.000 đồng/kg, mỗi vụ thu về cả trăm triệu đồng, cuộc sống sung túc hơn trước rất nhiều”.

Không chỉ phát triển cây ăn quả, thôn Đồng Hội - nơi 100% dân cư là đồng bào dân tộc thiểu số - đang tạo hướng đi mới từ cây dược liệu. Thu nhập bình quân của người dân trong thôn đạt trên 70 triệu đồng/người/năm.

Là một trong những hộ tiên phong trong phát triển mô hình này, bà Trương Thị Sinh đã mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất lâm nghiệp sang ươm giống cây dược liệu.

Bà Trương Thị Sinh chăm sóc vườn ươm dược liệu rộng hơn 10ha, mô hình đem lại doanh thu tiền tỷ mỗi năm cho gia đình.

Bà Sinh cho biết: “Trước đây, trồng cây lâm nghiệp cho thu nhập thấp, cuộc sống bấp bênh. Từ khi chuyển sang ươm giống cây dược liệu, được cán bộ khuyến nông tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật, gia đình tôi từng bước phát triển sản xuất. Hiện với hơn 10ha đất, mỗi tháng tôi xuất bán hàng vạn gốc giống dó bầu, cát sâm, ba kích, trà hoa vàng... mang lại doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho 5 lao động địa phương với mức thu nhập 9-10 triệu đồng/người/tháng”.

Bảo tồn bản sắc truyền thống

Sở hữu Khu danh thắng Tây Thiên cùng không gian văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số, Đại Đình có nhiều lợi thế phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản. Trong quá trình phát triển, địa phương chú trọng gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, coi đây là nền tảng cho phát triển bền vững.

Nghệ nhân truyền dạy làn điệu Soọng cô cho thành viên các câu lạc bộ hát Soọng cô tại lớp tập huấn bảo tồn văn hóa Sán Dìu ở xã Đại Đình.

Là người có uy tín, ông Hoàng Văn Bốn - Trưởng ban công tác Mặt trận thôn Đồng Hội chia sẻ: “Sáp nhập đơn vị hành chính mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế, nhưng chúng tôi luôn nhắc nhở con cháu giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống. Nhà có thể xây to hơn, cổng có thể đẹp hơn, nhưng nếp làng, hội đình thì nhất định không được làm mất”.

Toàn xã hiện duy trì hoạt động hiệu quả của 2 Câu lạc bộ hát Soọng cô với hơn 100 thành viên tham gia. Dù bận rộn với công việc nhà máy hay đồng áng, các mế, các chị vẫn giữ lịch sinh hoạt đều đặn, nhiệt huyết truyền dạy tiếng dân tộc và các làn điệu dân ca cho thế hệ trẻ.

Buổi thực hành hát Soọng cô của các câu lạc bộ quần chúng xã Đại Đình nhằm gìn giữ bản sắc dân tộc Sán Dìu.

Những nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của người Sán Dìu như bánh chưng gù, xôi đen vẫn hiện diện trong mỗi nếp nhà, trở thành một phần của đời sống văn hóa và được các thế hệ tiếp nối, phát huy.

Việc bảo tồn văn hóa cũng tạo thêm động lực cho du lịch sinh thái, tâm linh. 9 tháng năm 2026, Khu danh thắng Tây Thiên và các cơ sở thờ tự ước đón 405.000 lượt khách; doanh thu từ đóng góp tự nguyện đạt 14 tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ.Tổng thu ngân sách 9 tháng đạt gần 212 tỷ đồng, bằng 95,3% dự toán.

Cùng với kinh tế, các lĩnh vực xã hội, cải cách hành chính và chuyển đổi số đạt nhiều kết quả tích cực. Trong 9 tháng, xã tiếp nhận 4.662 hồ sơ thủ tục hành chính, 100% thực hiện trực tuyến; 97% hồ sơ được xử lý trước hạn, đúng hạn.

Các chỉ số về dịch vụ công trực tuyến toàn trình, số hóa hồ sơ và tái sử dụng dữ liệu số đạt từ 95-100%; thời gian xử lý thủ tục được giảm 50%, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt 100%.100% trường học trên địa bàn đạt chuẩn quốc gia.

Trong công tác xây dựng Đảng, Đảng ủy xã thực hiện chuẩn hóa cơ sở dữ liệu cho 100% đảng viên; 100% chi bộ trực thuộc ứng dụng thành thạo “Sổ tay đảng viên điện tử” vào sinh hoạt thường kỳ, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng.

Đồng chí Nguyễn Minh Tuân - Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: “Dù còn khó khăn về nguồn lực đầu tư và áp lực giải phóng mặt bằng, song Đảng ủy, chính quyền và Nhân dân xã Đại Đình luôn đồng lòng, chung sức. Địa phương xác định phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập phải gắn với bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa. Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính, tạo thuận lợi thu hút đầu tư, xây dựng Đại Đình ngày càng giàu đẹp, văn minh”.

Rời Đại Đình khi hoàng hôn buông xuống chân núi Tam Đảo, tiếng máy móc thi công xen lẫn điệu Soọng cô vang lên từ nhà văn hóa thôn. Diện mạo mới đang hiện hữu trên nền tảng của tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc nơi đây.

Ngọc Thắng