Giữ “vị ngọt” cây ăn quả có múi

Tổng diện tích cây ăn quả có múi trên địa bàn tỉnh hiện đạt 15,3 nghìn ha, sản lượng ước đạt 275 nghìn tấn. Nhằm khai thác tiềm năng, lợi thế của địa phương, tỉnh chủ trương giữ vững diện tích, nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm các vùng cây ăn quả có múi đặc sản như bưởi đỏ Hòa Bình, bưởi Đoan Hùng, bưởi Diễn, cam Cao Phong, quýt Vân Sơn... Đồng thời phát huy lợi thế về điều kiện đất đai, thổ nhưỡng, hình ảnh, thương hiệu đã có; tiếp tục hỗ trợ chứng nhận mã số vùng trồng, tăng cường xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị kinh tế cây ăn quả có múi.

HTX Đại Đồng (xã Yên Trị) hiện có 31ha bưởi được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường EU, Mỹ và NewZealand.

Tháng 11 chúng tôi về Cao Phong - vựa cam lớn nhất tỉnh. Nắng hanh hao trải vàng trên những con đường bê tông đi qua những vườn cam sai trĩu trái. Từ tháng 8, các nhà vườn ở Cao Phong đã bắt đầu thu hoạch cam chín sớm, nay chuẩn bị vào chính vụ. Cam Cao Phong kéo dài vụ thu hoạch từ tháng 8 năm nay sang đến tháng 5 năm sau với nhiều giống cam, mở đầu là quýt Ôn Châu, cam Marrs, chính vụ là cam lòng vàng CS1, xã Đoài và chín muộn là cam canh, cam V2.

Sau vài năm đối diện với khó khăn do thoái hóa đất và sâu bệnh, giờ đây cam Cao Phong đã được hồi sinh. Đồng chí Hoàng Minh Hiếu - Chủ tịch UBND xã Cao Phong cho biết: Nhờ đặc điểm thổ nhưỡng và khí hậu riêng biệt, cam Cao Phong sở hữu hương vị mà không nơi nào có được, đó là vị ngọt thanh tươi mát, mọng nước, quả màu vàng đậm tự nhiên và có hương thơm đặc trưng. Cam Cao Phong được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý năm 2013 và được sửa đổi bổ sung khu vực địa lý, bổ sung thêm sản phẩm vào năm 2021. Đây là cơ sở quan trọng để cam Cao Phong không chỉ phủ khắp các chợ truyền thống mà còn tự tin bước vào những hệ thống siêu thị hiện đại, khắt khe nhất như GO!, WinMart, Metro, BRG; được lựa chọn trở thành món tráng miệng trên các chuyến bay của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines).

Với diện tích trồng cam đạt hơn 1.500ha, xã Cao Phong định hướng người dân sản xuất theo đúng quy hoạch, tuân thủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, mở rộng diện tích canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP để giữ vững uy tín, thương hiệu cam Cao Phong trên thị trường.

Rời Cao Phong, chúng tôi đến thăm một vùng cây ăn quả có múi khác của tỉnh cũng đang bắt đầu vào mùa thu hoạch, đó là xã Yên Trị. Đưa chúng tôi đi thăm những vườn bưởi chín vàng bắt đầu cho thu hoạch, đồng chí Bùi Đức Thành - Chủ tịch Hội Nông dân xã Yên Trị cho biết: Diện tích trồng cây ăn quả trên toàn xã là 984ha; trong đó có 912ha bưởi, 20ha cam và chanh... Giá trị thu nhập từ trồng bưởi đạt 250 - 400 triệu đồng/ha/năm. Sản phẩm bưởi trên địa bàn xã đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý “Bưởi Yên Thủy”. Sản phẩm bưởi diễn của HTX Đại Đồng được công nhận sản phẩm OCOP 4 sao. Hiện nay xã đang mở rộng diện tích sản xuất bưởi theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Hiện 31ha bưởi của HTX Đại Đồng được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường châu Âu, EU, Mỹ, NewZealand.

Cùng với Yên Trị, diện tích trồng bưởi đang được duy trì và mở rộng trên toàn tỉnh theo đúng quy hoạch vùng trồng trước sáp nhập. Là một trong những địa phương có diện tích trồng bưởi khá lớn, xã Bằng Luân hiện có gần 800ha bưởi, trong đó, 730ha đang cho thu hoạch, năng suất bình quân ước đạt 14 tấn/ha, sản lượng khoảng 10.000 tấn/năm. Cây bưởi đã trở thành cây trồng chủ lực, gắn bó với sinh kế của nhiều hộ dân. Trong số các giống bưởi được trồng tại địa phương như Diễn, Cát Quế, da xanh... giống bưởi Bằng Luân vẫn có vị trí riêng với diện tích hơn 250ha. Được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý, bưởi Bằng Luân là sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương, được người dân gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ.

Thực tế khảo sát tại các địa phương cho thấy, việc phát triển cây ăn quả có múi không chỉ thực hiện trồng mới, mà còn tập trung áp dụng các biện pháp xử lý vườn tái canh, cải tạo đất, quản lý dịch hại, kiểm soát giống và quy trình chăm sóc giai đoạn kiến thiết; nhờ vậy, chất lượng vườn tái canh duy trì sinh trưởng ổn định, hạn chế nguy cơ suy vườn sớm. Quy trình kỹ thuật đã được xây dựng, chuẩn hóa và chuyển giao theo hướng dễ thực hiện, dễ kiểm tra, giám sát.

Đặc biệt, thương hiệu các vùng cây ăn quả có múi được giữ vững và tăng mức độ nhận diện. Việc duy trì tem nhãn, truy xuất, quản lý thương hiệu và các hoạt động xúc tiến thương mại đã góp phần bảo vệ uy tín cho các loại cây ăn quả có múi trên địa bàn tỉnh. Sau sáp nhập, đến nay, tổng diện tích cây có múi của tỉnh đạt 15,3 nghìn ha; sản lượng ước đạt 274,5 nghìn tấn. Trong đó, cây bưởi diện tích 11,8 nghìn ha, 10,9 nghìn ha đang cho sản phẩm; cây cam diện tích 3,6 nghìn ha, 3,5 nghìn ha đang cho sản phẩm.

Phát huy tiềm năng và lợi thế địa phương, tỉnh Phú Thọ chủ trương phát triển cây ăn quả có múi phù hợp với Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó chú trọng khai thác hiệu quả lợi thế từng vùng sinh thái; nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng, khả năng cạnh tranh của sản phẩm; gắn với chuyển đổi hệ thống sản xuất theo hướng phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ giá trị sản phẩm được sản xuất thông qua các hình thức hợp tác, liên kết đạt trên 60%. Cơ cấu mỗi vùng trồng tập trung chỉ bố trí 1 - 2 giống chủ lực để hình thành các vùng trồng thuần loài, đảm bảo quy mô diện tích đáp ứng yêu cầu cấp mã số vùng trồng; đồng thời bố trí cơ cấu giống hợp lý để phục vụ sản xuất rải vụ. Tỷ lệ diện tích trồng mới, trồng lại, diện tích cải tạo sử dụng giống đảm bảo chất lượng theo tiêu chuẩn “sạch bệnh, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng đạt” trên 80%. Phấn đấu 100% vùng trồng cây ăn quả có múi tập trung đủ điều kiện về quy mô được cấp mã số vùng trồng; có ít nhất 30 sản phẩm quả tươi, sản phẩm sơ chế, chế biến được chứng nhận sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên. Giá trị xuất khẩu sản phẩm quả có múi tăng bình quân 30%/năm; đến năm 2030 đạt 450 nghìn tấn/năm. Qua đó nâng cao giá trị cây ăn quả có múi, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, thúc đẩy cơ cấu lại ngành nông nghiệp, ổn định đời sống Nhân dân, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, nhất là khu vực nông thôn.

Dương Liễu