Huy động nguồn lực xây dựng đô thị, tạo động lực phát triển

Với mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Phú Thọ đứng trước yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng và nâng cao chất lượng đô thị. Đây không chỉ là quá trình mở rộng quy mô xây dựng mà còn là nhiệm vụ tạo động lực tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh và cải thiện chất lượng sống của người dân. Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh triển khai đồng bộ quy hoạch, huy động hiệu quả các nguồn lực và có lộ trình phát triển phù hợp với điều kiện thực tế.

Phát huy lợi thế, mở rộng không gian

Đô thị Việt Trì - trung tâm phát triển, giữ vai trò kết nối không gian đô thị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Sau hợp nhất, Phú Thọ đứng trước không gian phát triển rộng mở cùng nhiều lợi thế vượt trội về công nghiệp, dịch vụ, du lịch và hạ tầng giao thông. Trên cơ sở đó, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2026-2030 và định hướng quy hoạch tỉnh đã xác định mục tiêu đưa Phú Thọ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Tỉnh hướng tới phát triển thành trung tâm công nghiệp, thương mại và logistics của khu vực; đồng thời phát huy bền vững giá trị văn hóa Đất Tổ, xây dựng môi trường sống xanh, sạch, đẹp và hiện đại.

Hiện tỉnh có 60 đô thị, trong đó 5 đô thị loại II, 55 đô thị loại III. Các đô thị như phường Việt Trì có thế mạnh về văn hóa, du lịch; Vĩnh Yên, Phúc Yên là những trung tâm công nghiệp, đô thị có khả năng kết nối với vùng Thủ đô; khu vực Hòa Bình giàu tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng. Cùng với khu vực đô thị và các trung tâm dân cư khác, là cơ sở để tỉnh tổ chức lại mạng lưới đô thị theo hướng liên kết, bổ trợ và phát huy thế mạnh từng vùng.

Tuy nhiên, không gian phát triển mở rộng chỉ trở thành lợi thế khi được tổ chức trên cơ sở quy hoạch đồng bộ. Tỉnh đã ban hành Chương trình phát triển đô thị giai đoạn 2026-2030, làm cơ sở xác định mục tiêu, chỉ tiêu, lộ trình, danh mục dự án ưu tiên và nhu cầu nguồn lực. Định hướng phát triển gắn với các hành lang kinh tế, tuyến giao thông chiến lược, khu công nghiệp, trung tâm logistics và các khu du lịch trọng điểm. Trong đó, Việt Trì được định hướng giữ vai trò đô thị trung tâm, hạt nhân liên kết toàn tỉnh; không gian ven sông Hồng, sông Lô được xác định là khu vực có tiềm năng phát triển; vùng Thanh Thủy - Hòa Bình - Lương Sơn có lợi thế phát triển đô thị sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với suối khoáng, hồ Hòa Bình và cảnh quan tự nhiên.

Phường Phú Thọ quan tâm chỉnh trang hạ tầng đô thị.

Để kết nối các cực phát triển, Phú Thọ đang nghiên cứu hoàn thiện mạng lưới giao thông đa phương thức, gồm đường bộ, đường sắt và đường thủy, tăng cường liên kết với Hà Nội và các tỉnh lân cận. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến bố trí khoảng 77.500 tỷ đồng đầu tư hạ tầng giao thông. Trong quý III và IV/2026, theo kế hoạch, 26 dự án dự kiến được khởi công với tổng mức đầu tư khoảng 35.000 tỷ đồng. Đáng chú ý là dự án đường Việt Trì - Hòa Bình kết nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với cao tốc Hòa Bình - Sơn La, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 15.300 tỷ đồng theo hình thức BOT; dự án đường Vành đai 5 đoạn từ nút giao IC5 đến cầu Vĩnh Thịnh có tổng vốn hơn 3.360 tỷ đồng.

Cùng với đầu tư giao thông liên vùng, tỉnh chú trọng hạ tầng nội thị, cấp thoát nước, xử lý chất thải và các công trình công cộng, bảo đảm các khu vực phát triển mới được kết nối đồng bộ với khu dân cư hiện hữu. Việc lựa chọn dự án gắn với nhu cầu thực tế và khả năng cân đối nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải, phát triển đô thị thiếu kết nối.

Nâng cao chất lượng đô thị

Mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đòi hỏi Phú Thọ không chỉ mở rộng quy mô đô thị mà còn nâng cao trình độ phát triển kinh tế, chất lượng hạ tầng và năng lực quản lý. Theo định hướng quy hoạch tỉnh, mục tiêu này được đặt ra vào năm 2045, tầm nhìn đến năm 2050. Để tiến tới đích đến, tỉnh xác định rõ những tiêu chí còn hạn chế, xây dựng lộ trình đầu tư và tập trung nguồn lực thực hiện.

Thực tế cho thấy, hạ tầng đô thị vẫn còn những khoảng cách cần thu hẹp. Tính đến hết tháng 9, tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh ước đạt 29,15%, dự kiến cả năm đạt 30,4%; tỷ lệ dân cư đô thị sử dụng nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung ước đạt 86,5%, dự kiến đạt 87,4% cả năm... Theo rà soát sơ bộ các tiêu chuẩn phân loại đô thị loại I tại Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 ngày 24/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, Phú Thọ còn nhiều nội dung cần cải thiện, nhất là tỷ lệ đô thị hóa, mức độ tập trung dân cư, hạ tầng giao thông, cấp thoát nước, xử lý nước thải và không gian công cộng. Các chỉ tiêu này cho thấy yêu cầu tiếp tục mở rộng hạ tầng thiết yếu, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm sự phát triển đồng đều giữa khu vực trung tâm với các địa bàn đô thị mở rộng. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư lớn trên địa bàn rộng đặt ra áp lực về cân đối vốn, giải phóng mặt bằng và tiến độ triển khai dự án.

Thi công dự án đường Trần Hưng Đạo, phường Hòa Bình kết nối với Quốc lộ 6 thuộc phường Thống Nhất, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông, tăng cường kết nối đô thị và tạo động lực phát triển khu vực.

Trước yêu cầu này, tỉnh ưu tiên nguồn lực cho các công trình có tính kết nối, khả năng lan tỏa và tác động trực tiếp đến đời sống người dân; đồng thời tăng cường huy động vốn doanh nghiệp, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai và cải thiện môi trường đầu tư. Công tác quy hoạch gắn với kế hoạch đầu tư, tiến độ thực hiện và hiệu quả sử dụng vốn, bảo đảm mỗi dự án phát huy giá trị trong tổng thể phát triển đô thị.

Theo đồng chí Đào Hoàng Chinh - Phó Giám đốc Sở Xây dựng, cùng với nỗ lực nội tại, Phú Thọ rất cần cơ chế và nguồn lực hỗ trợ từ Trung ương để thúc đẩy phát triển đô thị. Cụ thể, tỉnh kiến nghị Chính phủ xem xét phân bổ vốn đầu tư công giai đoạn 2026-2030 cho hạ tầng kỹ thuật tại các khu vực đô thị mới và các xã dự kiến lên phường. Đồng thời đề nghị Bộ Xây dựng hỗ trợ hạ tầng vùng ven, địa bàn mới sáp nhập nhằm từng bước thu hẹp khoảng cách dịch vụ với khu vực trung tâm. Bên cạnh đó, tỉnh đề xuất nghiên cứu mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) tại các trục đường sắt tốc độ cao và xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị liên thông trên nền GIS, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý quy hoạch, sử dụng đất và điều hành đô thị.

Về lâu dài, phát triển đô thị cần gắn với mục tiêu xanh, thông minh và bền vững. Tỉnh tiếp tục hoàn thiện hệ thống thoát nước, xử lý chất thải, mở rộng cây xanh và không gian công cộng, nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu; đồng thời bảo tồn giá trị văn hóa Đất Tổ và bản sắc riêng của từng khu vực.

Kết nối không gian, đồng bộ hạ tầng và nâng cao chất lượng sống là những yêu cầu xuyên suốt trong quá trình phát triển đô thị của tỉnh. Khi quy hoạch được cụ thể hóa bằng các dự án hiệu quả, nguồn lực được phân bổ đúng trọng tâm và các khu vực phát triển hài hòa, đô thị sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, tạo nền tảng để tỉnh từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Lệ Oanh