Khi thực tiễn đi vào Nghị quyết, đánh thức miền đất “trong thơ”

Trong ký ức của nhiều người, vùng đất Mường Hịch thuộc xã Bao La hôm nay vẫn gợi nhắc câu thơ nổi tiếng trong bài “Tây Tiến” của nhà thơ Quang Dũng: “Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người...”. Từ một miền đất từng heo hút nơi cửa ngõ Tây Bắc, Bao La đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ phát triển du lịch cộng đồng và khát vọng đánh thức bản sắc văn hóa dân tộc.

Khung cảnh nên thơ của vùng đất Bao La trở thành tiềm năng để địa phương khai thác, phát triển du lịch bằng những nghị quyết, chương trình hành động cụ thể xuất phát từ thực tiễn.

Đánh thức miền đất “trong thơ”

Đồng chí Hà Công Nghị - Bí thư Đảng ủy xã Bao La cho biết: Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Bao La được thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 xã của huyện Mai châu cũ, gồm Mai Hịch, Xăm Khòe và Bao La. Xã có diện tích hơn 104km², dân số trên 12.400 người với 5 dân tộc cùng sinh sống; trong đó đồng bào dân tộc Thái chiếm gần 76%, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu và mở ra không gian phát triển giàu tiềm năng.

Xã Bao La đang tập trung khai thác tiềm năng, đánh thức và đưa du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn với nhiều trải nghiệm hấp dẫn.

Nằm trong vùng trọng điểm du lịch Mai Châu trước đây, Bao La được thiên nhiên ưu đãi với núi đá vôi, thung lũng, suối, thác nước hùng vĩ cùng khí hậu mát mẻ. Tuy nhiên, điều níu chân du khách không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên mà còn là không gian văn hóa đặc trưng của dân tộc Thái với những nếp nhà sàn, tiếng khèn, điệu xòe, nghề dệt thổ cẩm và hương nếp mới quyện trong khói lam chiều. Có lẽ cũng bởi vậy mà trong bài thơ “Tây Tiến”, nhà thơ Quang Dũng từng viết đầy da diết: “Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói”.

Sau gần một thế kỷ đi vào thi ca, hơi thở văn hóa ấy vẫn hiện diện trong từng nếp nhà, phiên chợ và trong cách người dân Bao La làm du lịch hôm nay. Nhiều gia đình mạnh dạn phát triển du lịch cộng đồng trên nền tảng gìn giữ văn hóa truyền thống.

Gia đình ông Hà Công Minh ở xóm Hịch 2 là một trong những điển hình. Bắt đầu làm du lịch từ năm 2012, gia đình ông không chạy theo xu hướng bê tông hoá mà vẫn giữ nguyên nhà sàn truyền thống của người Thái, từ cách bài trí, trang phục phục vụ đến món ăn và không gian sinh hoạt cộng đồng. Không chỉ cung cấp dịch vụ lưu trú, gia đình ông Minh còn liên kết với các hộ khác tổ chức các tour trải nghiệm như chèo bè mảng, leo núi, đạp xe, bắt cá suối, dệt thổ cẩm và giao lưu văn nghệ dân tộc. Nhờ cách làm bài bản, mỗi năm các homestay trong xóm đón hàng nghìn lượt khách tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm, trong đó phần lớn là khách quốc tế.

Bên cạnh các homestay, tại Bao La xuất hiện nhiều mô hình nghỉ dưỡng hiện đại như Maison De Mai Hich, Mai Hich Farmstay. Các mô hình này được phát triển theo hướng hài hòa giữa tiện nghi hiện đại và bảo tồn văn hóa bản địa. Những bungalow nép mình dưới chân núi hùng vĩ vẫn giữ không gian sinh hoạt truyền thống; những đêm xòe Thái bên chum rượu cần hay bữa cơm với cá suối, rau rừng trở thành “đặc sản” níu chân du khách.

Giữ gìn bản sắc văn hóa với các nghề truyền thống như nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Thái ở Bao La mang lại những trải nghiệm thú vị cho du khách.

Toàn xã Bao La hiện có 11 gia đình phát triển homestay, tập trung tại các xóm Hịch 1, Hịch 2, Bước và Cha Lang. Mỗi cơ sở có khả năng phục vụ từ 25 - 30 khách/tour.

Theo đồng chí Ngần Văn Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Bao La, các hộ dân làm du lịch không cạnh tranh riêng lẻ mà liên kết thành chuỗi trải nghiệm cộng đồng. Từ xe đạp, bè mảng đến các đội văn nghệ đều được tổ chức luân phiên để người dân cùng hưởng lợi từ du lịch. Nhờ cách làm phù hợp, phát huy hiệu quả tiềm năng, năm 2025 Bao La đón hơn 103.000 lượt khách du lịch; trong đó có hơn 67 nghìn lượt khách quốc tế, chiếm trên 65% tổng lượng khách. Riêng quý I/2026, địa phương đón khoảng 19.400 lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 25 tỷ đồng.

Giữ “hồn” để phát triển

Tuy nhiên, theo Bí thư Đảng ủy xã Hà Công Nghị, khi du lịch phát triển nhanh cũng đặt ra nhiều trăn trở, nhất là việc một bộ phận người dân dần bỏ nhà sàn truyền thống để xây dựng nhà bê tông. Nhiều giá trị văn hóa như tiếng Thái, chữ Thái, dân ca, dân vũ và nghề thủ công truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Hiện toàn xã chỉ còn 1.186 ngôi nhà sàn truyền thống.

Từ thực tiễn đó, ngày 27/10/2025, Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã ban hành Nghị quyết số 12-NQ/ĐU về “Bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa các dân tộc, gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2040”.

Đạp xe khám phá bản làng, văn hóa, đời sống của người dân ở vùng đất Bao La là một trong những trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Ngần Văn Tuấn, điểm đáng chú ý là nghị quyết không xuất phát từ tư duy hành chính đơn thuần mà bắt nguồn từ chính yêu cầu thực tiễn, mang hơi thở cuộc sống. Khi người dân sống được nhờ du lịch, họ hiểu rằng giữ nhà sàn, tiếng nói, điệu múa hay nghề dệt cũng chính là giữ “cần câu cơm”. Khi văn hóa trở thành tài sản kinh tế, việc bảo tồn không còn là khẩu hiệu mà trở thành nhu cầu tự thân.

Nghị quyết cũng xác định rõ mục tiêu xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, phục dựng lễ hội truyền thống, mở lớp dạy chữ Thái, bảo tồn nghề thủ công; phấn đấu đến năm 2040 có 80% hộ dân tại các bản du lịch giữ được nhà sàn truyền thống.

Để đưa nghị quyết vào cuộc sống, Đảng ủy xã Bao La đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như xây dựng đội văn nghệ thôn bản, khuyến khích nghệ nhân truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ, hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP, đẩy mạnh quảng bá du lịch trên nền tảng số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch cộng đồng.

Tính đến nay, xã có 4 sản phẩm OCOP, gồm măng khô Bao La, thịt trâu gác bếp, vịt cổ xanh và trà thành ngạnh. Nhiều mô hình du lịch gắn với nông nghiệp, văn hóa, sinh thái đang từng bước hình thành, tạo thêm sinh kế cho người dân.

Cùng với các homestay, ở Bao La có những mô hình, điểm du lịch nghỉ dưỡng hiện đại kết hợp hài hòa giữa tiện nghi hiện đại và văn hóa bản địa.

Từ một miền đất từng in dấu trong thi ca, "Bao La hôm nay đang trở thành điểm đến hấp dẫn nhờ biết đi từ thực tiễn để xây dựng Nghị quyết và lấy thực tiễn để kiểm chứng nghị quyết. Khi văn hóa được gìn giữ, hồn cốt dân tộc được khơi dậy thì du lịch có bản sắc; khi người dân được hưởng lợi thì Nghị quyết mới thực sự có sức sống bền vững” - Bí thư Đảng ủy xã Hà Công Nghị chia sẻ bài học từ thực tiễn ở vùng đất giàu chất thơ này.

Mạnh Hùng