Người trên 35 tuổi chuẩn bị mang thai cần lưu ý gì?

Phụ nữ trên 35 tuổi vẫn có thể mang thai và sinh con khỏe mạnh, tuy nhiên khả năng sinh sản giảm dần theo tuổi và một số nguy cơ trong thai kỳ có xu hướng tăng lên. Theo các chuyên gia, mang thai từ 35 tuổi trở lên có liên quan đến nguy cơ cao hơn về bất thường nhiễm sắc thể, sảy thai, đái tháo đường thai kỳ, tiền sản giật và một số biến chứng khác. Vì vậy, việc chuẩn bị sức khỏe và xây dựng kế hoạch theo dõi thai kỳ từ sớm là điều cần thiết.

Khám sức khỏe trước khi mang thai

Khám tiền sản (khám sức khỏe trước khi mang thai) giúp đánh giá sức khỏe tổng quát của người phụ nữ, phát hiện những vấn đề có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai hoặc thai kỳ và có phương án kiểm soát trước khi mang thai. Với phụ nữ trên 35 tuổi, bước này càng quan trọng do nguy cơ mắc một số bệnh nền và biến chứng thai kỳ có thể tăng theo tuổi.

Trong buổi khám, bác sĩ có thể xem xét:

- Tiền sử sức khỏe: Các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, tim mạch hoặc những bệnh đang điều trị.

- Tiền sử sản khoa: Những lần mang thai trước, tiền sử sảy thai, sinh non, thai lưu hoặc các biến chứng từng gặp.

- Thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng: Một số thuốc cần được điều chỉnh hoặc thay thế trước khi mang thai. Không nên tự ý dừng sử dụng thuốc đang điều trị mà chưa trao đổi với bác sĩ.

- Tiền sử tiêm chủng: Kiểm tra và bổ sung những vaccine cần thiết trước thai kỳ nếu phù hợp.

- Khả năng sinh sản: Tuổi của người phụ nữ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng noãn. Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ từ 35 tuổi trở lên nên được đánh giá khả năng sinh sản nếu chưa có thai sau 6 tháng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai .

Nếu có bệnh nền, mục tiêu trước khi mang thai không chỉ là phát hiện bệnh mà còn cần kiểm soát bệnh ổn định và đánh giá lại phác đồ điều trị để giảm nguy cơ đối với mẹ và thai nhi.

Khám tiền sản giúp đánh giá tình trạng sức khỏe của người mẹ và phát hiện vấn đề ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.

Chủ động sàng lọc nguy cơ di truyền, dị tật trước khi mang thai

Tuổi mẹ càng tăng thì nguy cơ thai nhi mắc một số hội chứng liên quan đến bất thường nhiễm sắc thể cũng tăng theo. Tuy nhiên, tuổi mẹ không phải yếu tố duy nhất quyết định nguy cơ. Tiền sử gia đình, tiền sử sinh con hoặc mang thai có bất thường, tình trạng mang gen bệnh của cha mẹ và nhiều yếu tố khác cũng cần được xem xét.

Trước khi mang thai, hai vợ chồng nên cung cấp cho bác sĩ thông tin về tiền sử bệnh của bản thân và gia đình. Trong trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể tư vấn xét nghiệm người mang gen bệnh nhằm xác định cha hoặc mẹ có mang biến thể di truyền liên quan đến một số bệnh di truyền hay không. Việc tư vấn và xét nghiệm di truyền có thể được thực hiện ngay trong giai đoạn chuẩn bị mang thai.

Cần phân biệt xét nghiệm trước khi mang thai với các phương pháp sàng lọc được thực hiện sau khi đã có thai. Nếu đang tìm hiểu xét nghiệm dị tật thai nhi là như thế nào , có thể hiểu đây là nhóm các phương pháp sàng lọc hoặc chẩn đoán trước sinh nhằm đánh giá nguy cơ hay xác định một số bất thường của thai nhi. Các phương pháp có thể bao gồm siêu âm, xét nghiệm huyết thanh, xét nghiệm không xâm lấn NIPT phân tích ADN tự do của thai nhi trong máu mẹ (cfDNA) hoặc xét nghiệm chẩn đoán như sinh thiết gai nhau và chọc ối tùy trường hợp.

Các chuyên gia khuyến nghị các lựa chọn sàng lọc di truyền trước sinh và xét nghiệm chẩn đoán nên được thảo luận, cung cấp cho tất cả thai phụ , không phụ thuộc tuổi hay nguy cơ ban đầu. Người mang thai có quyền lựa chọn thực hiện hoặc từ chối sau khi được tư vấn đầy đủ.

Bố mẹ nên chủ động trao đổi với bác sĩ về xét nghiệm sàng lọc bệnh di truyền trước khi mang thai.

Chuẩn bị dinh dưỡng và sức khỏe trước khi thụ thai

Bên cạnh kiểm tra sức khỏe, phụ nữ trên 35 tuổi nên xây dựng chế độ sinh hoạt phù hợp ngay từ trước khi mang thai để tạo nền tảng tốt cho quá trình thụ thai và thai kỳ.

Một số việc nên ưu tiên gồm:

- Bổ sung axit folic từ trước khi mang thai: Phụ nữ có khả năng mang thai bổ sung 400 mcg axit folic mỗi ngày , bắt đầu ít nhất 1 tháng trước khi thụ thai và tiếp tục trong thai kỳ. Axit folic giúp giảm nguy cơ một số dị tật ống thần kinh. Một số trường hợp có nguy cơ đặc biệt có thể cần liều khác và phải tuân theo chỉ định của bác sĩ.

- Ăn uống đa dạng: Ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các nguồn protein phù hợp, sữa và thực phẩm giàu vi chất. KHÔNG NÊN tự sử dụng nhiều loại vitamin hoặc khoáng chất liều cao khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

- Duy trì cân nặng phù hợp: Cân nặng quá thấp hoặc thừa cân, béo phì đều có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và nguy cơ biến chứng trong thai kỳ.

- Vận động thường xuyên: Lựa chọn hình thức vận động phù hợp thể trạng, duy trì đều đặn thay vì bắt đầu những chế độ tập luyện quá sức.

- Không hút thuốc và hạn chế các yếu tố có hại: Nên ngừng thuốc lá, thuốc lá điện tử, chất kích thích và trao đổi với bác sĩ về việc sử dụng rượu, thuốc hoặc các sản phẩm bổ sung trong giai đoạn chuẩn bị mang thai.

- Ngủ đủ và kiểm soát căng thẳng: Giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và lịch sinh hoạt ổn định cũng là những yếu tố cần được quan tâm khi chuẩn bị thụ thai.

Lưu ý: Nếu đang có bệnh mạn tính hoặc từng gặp vấn đề trong những lần mang thai trước, kế hoạch dinh dưỡng, bổ sung vi chất và vận động nên được cá nhân hóa theo tư vấn của bác sĩ.

Trước khi mang thai, mẹ nên ăn các thực phẩm giàu dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái.

Lưu ý một số mốc thời gian quan trọng trong quá trình mang thai

Sau khi có thai, phụ nữ trên 35 tuổi nên đăng ký quản lý thai sớm và khám thai theo lịch bác sĩ chỉ định. Việc theo dõi đều đặn giúp đánh giá sự phát triển của thai, sàng lọc bất thường và phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe của mẹ.

Dưới đây là một số mốc thời gian trong thai kỳ mẹ bầu cần đặc biệt lưu ý:

1 - Giai đoạn đầu thai kỳ: Khi phát hiện có thai, mẹ nên liên hệ cơ sở sản khoa để được hướng dẫn thời điểm khám đầu tiên. Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử, xác định tuổi thai, đánh giá các yếu tố nguy cơ và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp. Việc chăm sóc thai kỳ sớm và đều đặn được khuyến nghị nhằm bảo vệ sức khỏe mẹ và thai nhi.

2 - Từ khoảng tuần thai thứ 9: Đây là thời điểm có thể bắt đầu thực hiện xét nghiệm sàng lọc không xâm lấn NIPT... Xét nghiệm sử dụng ADN tự do của thai nhi trong máu mẹ để sàng lọc nguy cơ thai nhi bất thường nhiễm sắc thể.

Nếu đang tìm hiểu 9 tuần làm xét nghiệm NIPT được không, mẹ bầu cần lưu ý rằng mốc thực hiện có thể được giới thiệu khác nhau tùy kỹ thuật và quy trình của từng đơn vị xét nghiệm. Vì vậy, mẹ không nên tự lựa chọn thời điểm chỉ dựa trên tuổi thai mà cần xác nhận với bác sĩ và đơn vị xét nghiệm về điều kiện thực hiện cụ thể.

3 - Cuối tam cá nguyệt thứ nhất (3 tháng đầu): Bác sĩ có thể chỉ định hoặc tư vấn các phương pháp sàng lọc phù hợp với từng thai phụ. Cần tránh tự thực hiện đồng thời nhiều phương pháp sàng lọc có cùng mục đích nếu chưa được tư vấn, vì có thể dẫn đến những kết quả khó diễn giải.

4 - Tam cá nguyệt thứ hai (3 tháng giữa): Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ ACOG khuyến nghị tất cả thai phụ được siêu âm đánh giá các bất thường cấu trúc thai nhi trong tam cá nguyệt thứ hai, thường vào khoảng 18 - 22 tuần . Đây là mốc quan trọng ngay cả khi kết quả sàng lọc bất thường nhiễm sắc thể trước đó thuộc nhóm nguy cơ thấp.

Ngoài các mốc sàng lọc trên, phụ nữ mang thai từ 35 tuổi trở lên có thể cần kế hoạch theo dõi riêng tùy tuổi, bệnh nền, tiền sử sản khoa và diễn biến thai kỳ. Vì vậy, lịch xét nghiệm và siêu âm thực tế nên tuân theo chỉ định của bác sĩ thay vì áp dụng một lịch cố định cho tất cả mọi người.

Theo khuyến cáo của bác sĩ, tất cả mẹ bầu nên thực hiện sàng lọc dị tật thai nhi, đặc biệt là mẹ bầu trên 35 tuổi.

Phụ nữ trên 35 tuổi chuẩn bị mang thai nên chủ động hơn trong việc khám tiền thai, đánh giá nguy cơ di truyền, bổ sung axit folic và duy trì lối sống lành mạnh. Sau khi có thai, mẹ cần quản lý thai sớm, tuân thủ lịch khám và trao đổi với bác sĩ về các lựa chọn sàng lọc trước sinh phù hợp. Chuẩn bị từ trước khi thụ thai và theo dõi thai kỳ có kế hoạch sẽ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ để có hướng xử trí kịp thời.