‘Bóng ma BlackBerry’ vẫn ám ảnh Apple trong một vụ kiện mới

Nhiều năm sau khi điện thoại BlackBerry biến mất khỏi thị trường, di sản của hãng công nghệ từng thống trị này vẫn tiếp tục gây ảnh hưởng, thậm chí kéo Apple vào một cuộc tranh chấp pháp lý phức tạp.

Điều đáng chú ý là vụ kiện không liên quan trực tiếp đến Apple hay BlackBerry, nhưng những thỏa thuận cấp phép cũ giữa hai công ty lại trở thành tâm điểm của cuộc đối đầu giữa Apple và đối thủ smartphone Xiaomi.

BlackBerry ngừng hoạt động vào năm 2022, khép lại kỷ nguyên của một thương hiệu từng là biểu tượng của ngành di động. Ảnh: AppleInsider

Di sản BlackBerry tiếp tục gây tranh cãi pháp lý

Điện thoại BlackBerry chính thức ngừng hoạt động vào năm 2022, khép lại kỷ nguyên của một thương hiệu từng là biểu tượng của ngành di động. Tuy nhiên, trước khi biến mất, công ty đã bán phần lớn danh mục bằng sáng chế và tiếp tục kiếm tiền thông qua các thỏa thuận cấp phép công nghệ. Những thỏa thuận này hiện đang trở thành vấn đề pháp lý mới.

Theo Courthouse News, một số công ty chuyên về bằng sáng chế muốn tiếp cận chi tiết các hợp đồng cấp phép mà BlackBerry từng ký với các hãng công nghệ lớn. Apple đã lập tức phản đối và đưa vấn đề ra tòa nhằm ngăn chặn việc thông tin này bị tiết lộ cho các đối thủ.

Tranh chấp bắt nguồn từ cuộc đối đầu giữa Key Patent Innovations và Malikie Innovations với Xiaomi. Hai công ty này cáo buộc nhà sản xuất smartphone Trung Quốc vi phạm bằng sáng chế. Đây là kiểu tranh chấp khá quen thuộc trong ngành, đặc biệt khi các công ty sở hữu bằng sáng chế nhưng không trực tiếp sản xuất sản phẩm, thường bị gọi là “patent troll”, kiếm tiền bằng cách kiện tụng hoặc buộc đối phương dàn xếp.

Hai công ty đang theo đuổi vụ kiện tại cả Đức và Ấn Độ, đồng thời cố gắng bán giấy phép sử dụng bằng sáng chế cho Xiaomi. Trong quá trình đàm phán, luật sư của Xiaomi muốn biết các công ty khác trước đây đã trả bao nhiêu tiền để sử dụng những bằng sáng chế tương tự. Điều này khiến các thỏa thuận cũ giữa Apple và BlackBerry bị kéo vào vụ việc.

Theo phán quyết của tòa án quận Texas, Xiaomi đã được tiếp cận một phần hợp đồng giữa Apple và BlackBerry. Tuy nhiên, mức độ thông tin được chia sẻ vẫn chưa rõ ràng. Apple cho rằng quyết định này quá rộng và đang tìm cách ngăn chặn việc tiết lộ thêm.

Apple lập luận rằng tòa án Texas đã cho phép truy cập “mà không áp dụng các hạn chế hợp lý” mà công ty yêu cầu. Cụ thể, Apple muốn áp dụng quy định “chỉ dành cho luật sư bên ngoài”, tức là không cho nhân sự nội bộ của Xiaomi xem thông tin, nhưng tòa án đã bác bỏ. Thay vào đó, tòa cho phép hai luật sư nội bộ của Xiaomi được xem các tài liệu sau khi đã được kiểm tra.

Apple lo ngại rò rỉ bí mật thương mại

Trong phần tranh luận, Apple nhấn mạnh rằng việc tiết lộ các thỏa thuận cấp phép bí mật cho đối thủ trực tiếp có thể gây thiệt hại nghiêm trọng. Luật sư Joseph R. Palmore của Apple cho biết công ty sẽ bị “tổn hại nghiêm trọng nếu các thỏa thuận cấp phép cực kỳ bảo mật bị giao cho nhân sự nội bộ của đối thủ cạnh tranh trực tiếp”.

Apple cũng lo ngại rằng một khi thông tin được chuyển sang Trung Quốc, sẽ rất khó kiểm soát cách sử dụng. Theo Palmore, công ty sẽ không có khả năng đảm bảo các giới hạn về sử dụng thông tin được tuân thủ.

Một vấn đề khác khiến Apple đặc biệt lo lắng là các luật sư nội bộ của Xiaomi được tiếp cận tài liệu cũng chính là những người tham gia đàm phán giá. Palmore cho rằng “thật khó tin” khi cho rằng những luật sư này có thể tách biệt hoàn toàn thông tin nhạy cảm khỏi công việc đàm phán thương mại.

Luật sư Steffan N. Johnson, đại diện cho Malikie Innovations, đã bác bỏ lập luận của Apple và cho rằng công ty đang phóng đại rủi ro. Ông mỉa mai rằng “nghe như thể tòa án đã yêu cầu Apple trao chìa khóa cho vương quốc công nghệ của mình”.

Johnson nhấn mạnh rằng đây không phải công thức Coca-Cola hay một thuật toán AI bí mật. Theo ông, vụ việc chỉ liên quan đến các bằng sáng chế thiết yếu tiêu chuẩn và giấy phép sử dụng, những loại thông tin mà pháp luật thường yêu cầu phải công bố dưới các biện pháp bảo mật phù hợp.

Một số nhà quan sát cho rằng động thái của Xiaomi có thể là chiến lược “fishing expedition”, tức tìm kiếm càng nhiều thông tin càng tốt để hỗ trợ quá trình đàm phán. Trong bối cảnh đó, việc tiết lộ các thỏa thuận cũ của Apple có thể giúp Xiaomi hiểu rõ mức giá thị trường và tạo lợi thế thương lượng.

Dù vậy, tầm quan trọng thực sự của những tài liệu này vẫn chưa rõ ràng. Không giống như bí mật công thức hay công nghệ độc quyền, các thỏa thuận SEP thường đã được chuẩn hóa ở mức độ nhất định. Điều này khiến lập luận của cả hai bên đều có cơ sở riêng.

Phiên tranh luận trong vụ kiện giữa Apple và Key Patent Innovators cùng các bên liên quan diễn ra ngày 19/3/2026, kéo dài khoảng 42 phút. Hiện tòa án đang xem xét vụ việc và chưa công bố thời điểm ra phán quyết.

Trong khi chờ đợi quyết định, vụ kiện cho thấy một thực tế đáng chú ý: dù BlackBerry đã biến mất khỏi thị trường điện thoại, di sản bằng sáng chế của hãng vẫn tiếp tục tác động đến ngành công nghệ toàn cầu. Những thỏa thuận được ký từ nhiều năm trước giờ đây trở thành yếu tố quan trọng trong cuộc cạnh tranh giữa các “gã khổng lồ” smartphone.

“Bóng ma BlackBerry” vì thế không chỉ là câu chuyện hoài niệm về một thương hiệu từng thống trị, mà còn là minh chứng cho giá trị lâu dài của tài sản trí tuệ.

Nguồn Vietnamnet