Bình Tuyền - giữ hồn quê trong nhịp sống mới

Những ngày đầu Xuân 2026, từ quốc lộ rẽ vào con đường bê tông dẫn tới từng ngõ xóm, tôi chợt thoáng băn khoăn, “đô thị hóa” có làm phai nhạt nét quê? Nhưng khi đặt chân đến Bình Tuyền, cảm nhận đầu tiên của tôi là một sự tươi mới mà không ồn ào, hiện đại mà vẫn đằm thắm đậm chất “quê”.

Xã Bình Tuyền hôm nay

Gìn giữ văn hóa truyền thống...

Được hợp nhất từ xã Trung Mỹ và thị trấn Bá Hiến (huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc cũ) để trở thành một xã của tỉnh Phú Thọ, Bình Tuyền hôm nay mang tầm vóc mới với diện tích hơn 58 km2, quy mô dân số trên 26.500 người.

Sự giao thoa giữa một bên là thị trấn công nghiệp sầm uất và một bên là xã miền núi đậm chất văn hóa dân tộc đã tạo nên một Bình Tuyền đa sắc. Ở đây, có 26,21% dân số theo đạo Thiên Chúa giáo và hơn 16% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Sán Dìu. Bước vào nhịp sống mới với mô hình chính quyền hai cấp, điều tôi ngạc nhiên nhất không phải là những dãy nhà cao tầng, các khu công nghiệp, mà là cách người dân nơi đây nâng niu từng giá trị văn hóa xưa cũ.

Bên ấm trà xanh đặc sánh tỏa hương, ông Trương Minh Sáu - người có uy tín, đồng thời là Trưởng thôn Trung Bảo - chậm rãi chia sẻ về “nếp làng” giữa thời đô thị hóa: “Sáp nhập đơn vị hành chính lớn hơn, cơ hội mở mang nhiều hơn, nhưng chúng tôi luôn nhắc nhở con cháu phải giữ gìn những nét đẹp văn hóa truyền thống. Nhà có thể xây to hơn, cái cổng có thể làm đẹp hơn, nhưng nếp làng, hội đình... nhất định không được mất”.

Minh chứng cho lời nói ấy là Câu lạc bộ Soọng cô của thôn với hơn 60 thành viên. Dù bận rộn với công việc nhà máy hay đồng áng, họ vẫn duy trì lịch sinh hoạt đều đặn. Đặc biệt, xã mở những lớp truyền dạy tiếng dân tộc và điệu hát cho thế hệ trẻ. Việc dạy tiếng dân tộc và hát Soọng cô chính là cách Bình Tuyền giữ lại nét văn hóa riêng có của mình.

Những làn điệu Soọng cô được bà con gìn giữ thông qua sinh hoạt câu lạc bộ, các hội thi, hội làng.

Không chỉ có tiếng hát, ẩm thực Sán Dìu cũng được gìn giữ. Những chiếc bánh chưng gù với hình dáng đặc trưng thể hiện sự đảm đang của người phụ nữ, hay món xôi đen óng ả từ lá sau rừng chỉ dành riêng cho lễ tảo mộ tháng Ba, vẫn xuất hiện đều đặn trong mỗi nếp nhà. Ông Sáu tự hào kể về “bánh con” - loại bánh không nhân đại diện cho mong ước duy trì nòi giống, được cúng vào mùng 1, mùng 2 Tết. Những phong tục ấy không bao giờ mất đi, bởi nó đã thấm vào máu thịt, tự nguyện và bền bỉ như mạch ngầm chảy mãi.

...tạo nền tảng cho sự phát triển

Trên địa bàn xã Bình Tuyền hiện có các Khu công nghiệp Bá Thiện, Bá Thiện II, Bình Xuyên II và Sơn Lôi. Các khu công nghiệp và khu du lịch sinh thái Nam Tam Đảo đã tạo cho nơi đây cơ hội phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, bên cạnh sự náo nhiệt của phố thị, Bình Tuyền vẫn luôn lựa chọn các giải pháp để phát triển hài hòa, nhằm gìn giữ những nét văn hóa truyền thống của dân tộc.

Đi dọc các con đường làng, tôi được chiêm ngưỡng những tuyến đường hoa rực rỡ sắc màu. “Sạch từ ngõ vào nhà” đã trở thành thói quen của người dân. Sự hiếu khách để lại ấn tượng đẹpói quen của vùng đất này. Khách lạ ghé thăm, chỉ cần hỏi đường là có thể được mời vào uống chén nước và được hướng dẫn đường đi tận tình. Sự chân chất ấy không hề mất đi dù ngoài kia, tiếng máy móc công nghiệp rền vang ngày đêm.

Đồng chí Trần Thị Thanh Tâm - Chủ tịch UBND xã chia sẻ: “Giữ gìn bản sắc không phải là kìm hãm phát triển, mà chính là tạo nội lực để phát triển bền vững”. Năm 2025, tỷ lệ gia đình văn hóa của xã đạt hơn 94%; 100% thôn có nhà văn hóa và sân thể thao. Các thiết chế văn hóa là nơi gắn kết cộng đồng, nơi những công nhân sau giờ tan ca có thể đến giao lưu, hưởng thụ văn hóa tinh thần.

Năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Bình Tuyền. Đây là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I,là năm mở đầu cho Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Mục tiêu đề ra của xã: Gắn kết chặt chẽ công tác bảo tồn di tích lịch sử với phát triển du lịch, dịch vụ. Việc sửa chữa, tôn tạo các di tích lịch sử tiếp tục được quan tâm. Những làn điệu Soọng cô không chỉ vang lên trong các hội làng mà sẽ trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút du khách đến với vùng đất này. Bình Tuyền cũng tập trung nâng cao mức hưởng thụ văn hóa cho lực lượng công nhân tại các khu công nghiệp, giúp những người xa quê đến đây lập nghiệp thêm gắn bó với vùng đất này...

Ngọc Thắng