Cô giáo tiên phong ứng dụng công nghệ số trong dạy học tích hợp môn Ngữ văn

Bằng tình yêu nghề, tinh thần đổi mới và sự kiên trì với học sinh, cô giáo Trần Thị Hạnh - Trường THCS Tiên Lữ, xã Tiên Lữ từng bước đưa công nghệ số vào dạy học Ngữ văn theo hướng gần gũi, thiết thực. Từ sáng kiến tích hợp tiếng Anh trong hoạt động nói và nghe đến việc khai thác các sản phẩm học tập số, những đổi mới của cô hướng tới mục tiêu: Giúp học sinh tự tin thể hiện bản thân, biết lắng nghe, biết sẻ chia và trưởng thành qua mỗi bài học.

Khi giờ Ngữ văn mở ra cách học mới

Giờ học tích hợp môn Ngữ văn của cô giáo Trần Thị Hạnh tại Trường THCS Tiên Lữ.

Nhiều năm gắn bó với nghề dạy học, trực tiếp giảng dạy Ngữ văn ở các khối lớp 6, 7, 8 và 9, cô Trần Thị Hạnh nhận thấy một thực tế, không phải học sinh nào cũng sẵn sàng nói lên suy nghĩ của mình. Có em hiểu bài nhưng ngại phát biểu; có em chuẩn bị được nội dung nhưng khi đứng trước tập thể lại lúng túng; có em quen viết ra giấy rồi đọc lại, chưa thực sự biết cách giao tiếp, tương tác và phản hồi. Với học sinh đầu cấp THCS, tâm lý sợ nói sai, sợ bị đánh giá đôi khi trở thành rào cản khiến các em chưa phát huy hết khả năng. Trong khi đó, hoạt động nói và nghe không chỉ yêu cầu học sinh trình bày một nội dung mà còn đòi hỏi các em biết lắng nghe, nắm bắt thông tin, thể hiện thái độ và phản hồi phù hợp.

Từ thực tế ấy, cô Hạnh trăn trở tìm cách để mỗi giờ học nói và nghe trở thành cơ hội cho nhiều học sinh được luyện tập, thử sức và tiến bộ. Thay vì tạo thêm áp lực, cô lựa chọn đổi mới cách tổ chức hoạt động học tập, kết hợp phương pháp dạy học tích cực với công nghệ số, đồng thời nghiên cứu khả năng tích hợp tiếng Anh ở mức độ phù hợp trong môn Ngữ văn, tạo không gian để học sinh thực hành giao tiếp, bày tỏ suy nghĩ, lắng nghe người khác và từng bước vượt qua sự rụt rè của chính mình.

Tích hợp tiếng Anh - hướng đến năng lực giao tiếp

Với tình yêu nghề và môn Ngữ văn, cô Hạnh đã có đề tài sáng kiến “Tích hợp tiếng Anh trong dạy học nói và nghe ở môn Ngữ văn nhằm phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh THCS” đã được Hội đồng Khoa học cấp tỉnh công nhận vào tháng 8/2026.

Sáng kiến này xuất phát từ những trăn trở trong thực tiễn giảng dạy, khi cô giáo Hạnh nhận thấy nhiều học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin trong trình bày và chưa chủ động tương tác trong các giờ học nói và nghe. Điểm nổi bật trong cách tiếp cận của cô là tích hợp có chọn lọc, lấy phát triển năng lực học sinh làm trọng tâm.

Theo cô Hạnh, tiếng Anh không được đưa vào giờ Ngữ văn một cách khiên cưỡng, cũng không làm thay đổi mục tiêu của môn học. Những từ ngữ, cụm từ tiếng Anh quen thuộc được lựa chọn ở những thời điểm phù hợp trong chào hỏi, giới thiệu, chuyển ý hoặc kết thúc bài nói. Cách làm này giúp học sinh tự tin hơn khi bắt đầu và duy trì phần trình bày, đồng thời bảo đảm tiếng Việt giữ vai trò trung tâm.

Cùng với việc luyện nói, học sinh được hướng dẫn nghe có mục đích, nhận biết nội dung chính, cảm xúc và thông điệp của người nói; từ đó hình thành thói quen phản hồi thay vì chỉ nghe một cách thụ động. Hoạt động học tập vì thế không dừng ở việc hoàn thành một bài nói mà hướng tới giao tiếp có tương tác.

Với những em còn thiếu tự tin, cô thiết kế nhiệm vụ phù hợp với khả năng, giúp các em có thời gian chuẩn bị, luyện tập và từng bước nâng cao kỹ năng trình bày. Từ cách làm sáng tạo, giờ học môn Ngữ văn của cô Hạnh đã có thêm hình thức tổ chức linh hoạt như bài nói cá nhân, hoạt động nhóm, đóng vai, trình bày theo chủ đề, ghi âm, quay video và chia sẻ sản phẩm học tập. Học sinh có thêm cơ hội thể hiện suy nghĩ theo nhiều cách khác nhau; giáo viên có thêm căn cứ để theo dõi quá trình tiến bộ của từng em...

Hiệu quả sáng kiến của cô Hạnh được thể hiện rõ qua số liệu khảo sát thực tế. Tỷ lệ học sinh đạt mức khá và tốt trong năng lực nói và nghe tăng từ 15,1% lên 45,2% sau khi áp dụng. Riêng tỷ lệ học sinh đạt mức tốt tăng từ 1,4% lên 15,1%. Trong khi đó, tỷ lệ học sinh ở mức chưa đạt giảm từ 56,1% còn 20,5%.

Động lực giúp học sinh hoàn thiện bản thân

Cô giáo Trần Thị Hạnh luôn gần gũi với học sinh.

Theo cô Hạnh, công nghệ số không đơn thuần là phương tiện trình chiếu hay làm cho bài giảng thêm sinh động. Giá trị của công nghệ nằm ở khả năng mở rộng không gian thực hành, giúp học sinh có thêm thời gian luyện tập và tạo ra những minh chứng cụ thể về quá trình học tập. Do thời lượng trên lớp có hạn, trong khi không phải học sinh nào cũng có đủ tự tin để trình bày ngay trước tập thể. Các sản phẩm ghi âm, video hoặc bài thuyết trình số sẽ tạo điều kiện để học sinh chuẩn bị và thực hành trước khi trình bày. Các em có thể nghe lại phần nói của mình, nhận ra điểm chưa phù hợp và điều chỉnh. Giáo viên cũng có thể theo dõi sự thay đổi qua từng sản phẩm, từ cách diễn đạt, giọng nói đến khả năng trình bày và tương tác. Khi nỗ lực cố gắng được ghi nhận, học sinh có thêm động lực để hoàn thiện bản thân.

Sáng kiến “Tích hợp tiếng Anh trong dạy học nói và nghe ở môn Ngữ văn nhằm phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh THCS” của cô Trần Thị Hạnh đã được chia sẻ, áp dụng và trao đổi chuyên môn tại 18 trường THCS thuộc 17 xã trên địa bàn tỉnh.

Với những nỗ lực trong công tác chuyên môn, cô giáo Trần Thị Hạnh đoạt giải Nhất tại Hội thi giáo viên dạy giỏi môn Ngữ văn cấp tỉnh năm 2018; được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2023 vì thành tích trong công tác giáo dục và đào tạo giai đoạn từ năm học 2018 - 2019 đến năm học 2022 - 2023. Trong năm học 2025 - 2026, cô tiếp tục đoạt giải Ba Hội thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh và được Hội đồng Thi đua - Khen thưởng tỉnh đề nghị Nhà nước xét tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú.

Thầy giáo Nguyễn Xuân Toán - Hiệu trưởng Trường THCS Tiên Lữ nhận xét: Cô Trần Thị Hạnh là giáo viên có năng lực, chuyên môn vững vàng; tâm huyết, sáng tạo trong công việc, nhất là ứng dụng công nghệ vào giờ học Ngữ văn đem lại kết quả cao. Cô Hạnh là tấm gương tiêu biểu về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và tinh thần đổi mới sáng tạo, có nhiều đóng góp tích cực cho sự nghiệp giáo dục.

Xuân Hùng