Đẩy nhanh xử lý tài sản công dôi dư sau sáp nhập, tránh lãng phí

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, khối lượng lớn trụ sở, cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh đang đặt ra áp lực không nhỏ trong công tác quản lý, sử dụng tài sản công. Trước thực trạng này, tỉnh Phú Thọ chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp sắp xếp, xử lý, nhằm hạn chế lãng phí và từng bước phát huy hiệu quả nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Bất cập trong sử dụng tài sản công sau sáp nhập

Bác sĩ khám bệnh cho người dân tại Trạm Y tế xã Đồng Cương (cũ) với điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế.

Trạm Y tế xã Yên Lạc hiện đặt tại cơ sở của Trạm Y tế xã Đồng Cương cũ. Tuy nhiên, diện tích chật hẹp, xuống cấp, không đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh cho gần 39.000 người dân. Trong khi đó, trụ sở UBND xã Đồng Cương (cũ) có diện tích hơn 3.000m², cơ sở vật chất khang trang, không gian rộng rãi nhưng lại đang bỏ không, chưa được khai thác. Sự chênh lệch giữa nhu cầu sử dụng và hiện trạng cơ sở vật chất cho thấy yêu cầu cấp thiết sắp xếp, tận dụng hợp lý tài sản công dôi dư.

Trụ sở UBND xã Đồng Cương (cũ) hiện chưa được sử dụng sau sáp nhập.

Ngay sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Yên Lạc đã rà soát toàn bộ quỹ nhà, đất, tài sản công; xây dựng phương án sắp xếp theo hướng ưu tiên điều chuyển, chuyển đổi công năng phục vụ trực tiếp nhu cầu dân sinh như giáo dục, y tế, văn hóa.

Đồng chí Nguyễn Văn Toàn - Trưởng phòng Kinh tế xã Yên Lạc cho biết: “Quan điểm của địa phương là không để tài sản công bị bỏ hoang. Các cơ sở dôi dư đều được nghiên cứu phương án sử dụng phù hợp với nhu cầu thực tế và định hướng phát triển lâu dài.”

Theo đó, xã xác định 4 cơ sở nhà, đất dôi dư và đã xây dựng phương án xử lý cụ thể: Bến xe khách Yên Lạc cũ với diện tích 167m² dự kiến chuyển thành thiết chế văn hóa khu dân cư; trụ sở UBND xã Đồng Cương bố trí làm trạm y tế; trụ sở UBND xã Bình Định chuyển thành nhà văn hóa thôn; trường THCS Yên Lạc cũ được đầu tư thành trường mầm non. Việc xử lý được triển khai từ quý IV/2025 đến hết quý II/2026.

Tuy nhiên, việc xử lý tài sản công dôi dư không phải địa phương nào cũng thuận lợi. Tại nhiều nơi, vẫn còn tình trạng trụ sở, cơ sở nhà, đất bỏ không sau sáp nhập, chưa được giải quyết dứt điểm.

Đẩy nhanh xử lý, khai thác hiệu quả nguồn lực

Theo báo cáo của Sở Tài chính, toàn tỉnh hiện có 5.602 cơ sở nhà, đất, tổng diện tích hơn 32 triệu m², tổng nguyên giá khoảng 107.000 tỷ đồng. Qua rà soát, có 1.324 cơ sở dôi dư cần xử lý.

Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở sau sáp nhập chưa được sử dụng hiệu quả; một số nơi còn bỏ không, hoặc vướng mắc về thủ tục pháp lý. Việc điều chuyển, chuyển đổi công năng còn chậm do phải hoàn thiện hồ sơ, xin ý kiến các bộ, ngành Trung ương hoặc xử lý các tồn tại liên quan đến đất đai, tài sản trên đất. Những tồn tại này đặt ra yêu cầu phải có giải pháp đồng bộ, quyết liệt hơn trong quản lý và sử dụng tài sản công.

Trụ sở Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) chưa được khai thác sau sáp nhập.

Trước thực trạng đó, Sở Tài chính đã xây dựng phương án xử lý đối với 1.324 cơ sở. Trong đó, 161 cơ sở được chuyển thành trụ sở các cơ quan, đơn vị; 576 cơ sở chuyển đổi công năng sang lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa; 583 cơ sở giao cho địa phương và Trung tâm phát triển quỹ đất quản lý, xử lý; 4 cơ sở chuyển giao cho đơn vị khác.

Sở đã hướng dẫn các đơn vị lập hồ sơ, đôn đốc tiến độ, tham mưu UBND tỉnh phê duyệt phương án xử lý đối với hàng trăm cơ sở. Riêng nhóm chuyển đổi công năng, đã hoàn thành chuyển đổi 429/429 cơ sở thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh, ưu tiên sử dụng cho các mục đích thiết yếu như trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ người dân.

Sở cũng tham mưu giao nhiệm vụ tiếp nhận 118 cơ sở nhà, đất từ các cơ quan Trung ương cho UBND cấp xã và Trung tâm phát triển quỹ đất khu vực quản lý, khai thác và đề xuất phương án xử lý đảm bảo đúng quy định.

Trụ sở Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) hiện chưa được sử dụng sau sáp nhập.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn không ít khó khăn do phần lớn cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh hiện nay là các điểm trường, điểm trạm y tế, nhà văn hóa ở vùng sâu, vùng xa (gần 400 cơ sở). Các cơ sở này có diện tích đất nhỏ hẹp, nằm ở các vị trí không thuận lợi về giao thông và tài sản trên đất đã được xây dựng và sử dụng từ rất lâu.

Trước ngày 1/1/2025, pháp luật về tài sản công chưa có quy định cụ thể về việc xử lý tài sản trên đất trong quá trình thực hiện phương án “bán tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất”. Theo đó, đối với các công trình xây dựng trên đất đã được đầu tư xây dựng từ lâu, hư hỏng, xuống cấp nhưng vẫn phải xác định giá trị để thực hiện đấu giá. Việc đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản trên đất không hiệu quả, không tìm được người mua. Thêm vào đó, việc chuyển mục đích thành đất thương mại dịch vụ, sản xuất kinh doanh đối với các cơ sở nhà đất ở địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa còn hạn chế do vị trí không thuận lợi...

Đồng chí Vương Thị Bẩy - Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tài chính cho biết: Sở đang tiếp tục tham mưu UBND tỉnh đẩy nhanh tiến độ xử lý tài sản dôi dư; tập trung hoàn thiện hồ sơ pháp lý, điều chuyển linh hoạt giữa các đơn vị có nhu cầu; ưu tiên chuyển đổi công năng phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa; đồng thời đẩy mạnh đấu giá quyền sử dụng đất hoặc cho thuê đối với các cơ sở đủ điều kiện nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực.

Hiện nay, Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà đất dôi dư. Trên cơ sở đó, Sở sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh những nhiệm vụ, giải pháp nhằm xử lý nhà, đất dôi dư sau sáp nhập. Cùng với đó, Sở đã chỉ đạo các địa phương, đơn vị được giao quản lý tài sản nâng cao trách nhiệm trong trông coi, bảo quản, không để xảy ra tình trạng xuống cấp, lấn chiếm hoặc sử dụng sai mục đích.

Phú Thọ đặt mục tiêu hoàn thành xử lý tài sản công dôi dư trong quý II/2026. Để hoàn thành, cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành, địa phương trong việc tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Nguyễn Toàn