Du lịch xanh bắt đầu từ những việc nhỏ

Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án lớn hay khoản đầu tư tốn kém, du lịch xanh có thể hình thành từ những thay đổi nhỏ trong cách làm du lịch và ứng xử của du khách. Hạn chế túi nylon, giảm đồ nhựa dùng một lần, tiết kiệm điện, nước, giữ gìn vệ sinh và cảnh quan... khi trở thành thói quen sẽ góp phần bảo vệ tài nguyên, gìn giữ bản sắc và tạo nền tảng cho phát triển du lịch bền vững.

Khung cảnh núi rừng mờ sương ở Vườn quốc gia Xuân Sơn.

Hành động nhỏ, ý nghĩa lớn

Buổi sáng ở Xuân Sơn bắt đầu bằng âm thanh của núi rừng. Những con đường dẫn vào bản phảng phất hơi sương, bên những nếp nhà của đồng bào Dao, Mường là những vạt cây xanh, dòng suối và khoảng rừng nguyên sinh. Với du khách, sức hấp dẫn của nơi đây không chỉ đến từ cảnh quan mà còn từ trải nghiệm sống chậm giữa thiên nhiên.

Tuy nhiên, lượng khách ngày càng tăng cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan và hạn chế tác động đến hệ sinh thái.

Tại các điểm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và cơ sở kinh doanh dịch vụ, nhiều việc làm thiết thực đang được triển khai như bố trí thùng rác thuận tiện, hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần, sử dụng vật dụng tái sử dụng, tiết kiệm điện, nước và vận động du khách giữ gìn vệ sinh.

Anh Đặng Văn Thu, người làm du lịch cộng đồng ở bản Cỏi, xã Xuân Đài chia sẻ: “Trước đây chúng tôi nghĩ giữ môi trường sạch là trách nhiệm của người làm du lịch. Sau này mới thấy, du khách cũng rất quan tâm đến điều đó. Nhiều khách chủ động mang bình nước cá nhân, không lấy túi nylon khi không cần thiết và nhắc nhau giữ vệ sinh. Vì vậy, gia đình tôi cố gắng thay đổi từ những việc nhỏ nhất”.

Anh Đặng Văn Thu giới thiệu giống gà nhiều cựa - sản vật đặc hữu của xã Xuân Đài với du khách.

Một khu lưu trú sạch sẽ, không gian nhiều cây xanh, rác được thu gom đúng nơi quy định, nhà vệ sinh được giữ gìn và đồ dùng sắp xếp gọn gàng... là những chi tiết nhỏ góp phần nâng cao trải nghiệm của du khách.

Đối với du lịch cộng đồng, môi trường, cảnh quan và không gian văn hóa chính là những thành tố quan trọng của sản phẩm du lịch. Nếu đường vào bản đầy rác, dòng suối ô nhiễm, cảnh quan bị bê tông hóa hoặc các giá trị văn hóa bản địa bị thương mại hóa, sức hấp dẫn của điểm đến sẽ suy giảm.

Ngược lại, khi người dân cùng bảo vệ nguồn nước, chăm sóc cây xanh, giữ gìn nếp nhà và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, chính cuộc sống bình dị ấy sẽ trở thành một phần tạo nên sức hút của du lịch.

Tại Vườn quốc gia Xuân Sơn, phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng được định hướng gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa. Các hộ tham gia kinh doanh homestay được tập huấn về phục vụ khách, xây dựng hình ảnh và nâng cao trách nhiệm cộng đồng. Đây là nền tảng để hoạt động du lịch vừa tạo thêm thu nhập, vừa góp phần bảo vệ không gian sống của người dân.

Du khách trải nghiệm không gian văn hóa, làng nghề truyền thống tại xã Bao La.

Khi người dân và du khách cùng giữ màu xanh

Du lịch xanh không thể chỉ dựa vào quy định của cơ quan quản lý hay sự chủ động của doanh nghiệp mà cần sự tham gia của cộng đồng và du khách.

Tại nhiều điểm đến, thay đổi bắt đầu từ công tác tuyên truyền. Những biển nhắc nhở, hướng dẫn của nhân viên, chủ cơ sở lưu trú hoặc người dẫn đường về việc không xả rác, không bẻ cành, không tự ý lấy sản vật tự nhiên và hạn chế gây tiếng ồn trong khu vực sinh thái có thể góp phần hình thành thói quen ứng xử văn minh.

Đồng chí Trần Ngọc Cường - Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Xuân Sơn chia sẻ: “Chúng tôi xác định tuyên truyền phải đi cùng với tổ chức thực hiện. Nếu chỉ nhắc du khách không xả rác, nhưng tại điểm đến lại thiếu thùng rác, thiếu nơi thu gom hoặc việc vệ sinh không được duy trì thường xuyên thì rất khó tạo chuyển biến. Vì vậy, phải làm đồng bộ từ cơ sở vật chất đến ý thức”.

Ngày càng nhiều du khách quan tâm đến trách nhiệm bảo vệ môi trường trong mỗi chuyến đi. Họ không chỉ tìm kiếm cảnh quan đẹp mà còn chú trọng sự sạch sẽ, chất lượng dịch vụ, việc gìn giữ bản sắc văn hóa và tác động của hoạt động du lịch đến thiên nhiên.

Đây là điều kiện để những điểm đến có cảnh quan tự nhiên và giá trị văn hóa đặc sắc như Xuân Sơn, Long Cốc cùng các khu vực du lịch cộng đồng của Phú Thọ phát triển sản phẩm du lịch xanh. Đồi chè Long Cốc, hệ sinh thái rừng phong phú ở Vườn quốc gia Xuân Sơn và các bản làng lưu giữ văn hóa Dao, Mường đều có thể trở thành không gian trải nghiệm, trong đó thiên nhiên và văn hóa là giá trị cốt lõi.

Tuy nhiên, lợi thế ấy cũng đòi hỏi cách khai thác có trách nhiệm. Lượng khách càng tăng, yêu cầu bảo vệ môi trường càng cao. Một bãi rác sau kỳ nghỉ cuối tuần, chai nhựa vứt bên dòng suối hay rác thải dọc đường đều có thể ảnh hưởng đến hình ảnh điểm đến.

Vì vậy, du lịch xanh cần được xác định là một phần của chất lượng dịch vụ. Không gian sạch sẽ, cảnh quan được chăm sóc, tài nguyên sử dụng tiết kiệm và du khách được hướng dẫn ứng xử văn minh phải trở thành nội dung thường xuyên trong vận hành điểm đến.

Xanh để đi đường dài

Phú Thọ đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian và nâng tầm du lịch. Đề án Phát triển du lịch tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 đón ít nhất 20 triệu lượt khách, doanh thu từ khách du lịch đạt khoảng 26.500 tỷ đồng; đồng thời hướng tới xây dựng môi trường du lịch an toàn, thân thiện, bản sắc, hấp dẫn và phát triển xanh, bền vững.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Phú Thọ đón hơn 10,5 triệu lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt hơn 10.755 tỷ đồng. Dịp Quốc khánh 2/9, toàn tỉnh đón khoảng 350.000 lượt khách, cho thấy sức hút ngày càng lớn của các điểm đến.

Sự tăng trưởng đó đặt ra yêu cầu cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn những giá trị tài nguyên, cảnh quan đã tạo nên sức hấp dẫn của du lịch Phú Thọ.

Mới đây, tỉnh ban hành Quy chế quản lý hoạt động du lịch tại các khu du lịch cấp tỉnh, điểm du lịch, trong đó nhấn mạnh việc quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên du lịch phải bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm, bền vững; hoạt động du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, bảo vệ tài nguyên, môi trường và cảnh quan. Quy chế có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Như vậy, phát triển xanh đang từng bước được cụ thể hóa trong công tác quản lý và vận hành các điểm đến, không dừng lại ở khẩu hiệu.

Một điểm đến xanh không nhất thiết phải hiện đại. Đôi khi, đó chỉ là một bản làng sạch sẽ, dòng suối trong, khu rừng được bảo vệ, homestay nhiều cây xanh, bữa ăn sử dụng sản vật địa phương và những du khách rời đi mà không để lại rác.

Với Phú Thọ, phát triển du lịch xanh không phải câu chuyện riêng của các khu du lịch sinh thái. Đó còn là trách nhiệm trong việc giữ gìn cảnh quan di tích, bảo vệ nguồn nước tại bản làng, tiết kiệm tài nguyên ở cơ sở lưu trú và nâng cao ý thức của mỗi du khách. Giữ được màu xanh hôm nay cũng chính là bảo vệ sức hấp dẫn của những chuyến đi ngày mai.

Quang Nam