Phát triển bền vững khu du lịch hồ Hòa Bình

Với cảnh quan sơn thủy hữu tình, hệ sinh thái đa dạng, bản sắc văn hóa các dân tộc giàu giá trị và vị trí kết nối vùng Tây Bắc, hồ Hòa Bình hội tụ nhiều điều kiện để phát triển thành điểm đến du lịch tầm cỡ. Việc tỉnh chủ trương điều chỉnh Quy hoạch chung Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình đến năm 2035, định hướng đến năm 2050 được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển, nâng cao giá trị tài nguyên, tạo động lực để vùng hồ phát triển theo hướng xanh, bền vững, xứng tầm vị thế.

Tài nguyên khác biệt, lợi thế nổi trội

Nằm giữa trùng điệp núi rừng Tây Bắc, hồ Hòa Bình mang vẻ đẹp đặc trưng của một “biển hồ” giữa núi. Với chiều dài hơn 100km, diện tích mặt nước khoảng 8.000ha và gần 50 hòn đảo lớn, nhỏ, lòng hồ tạo nên không gian cảnh quan rộng lớn, khoáng đạt, có sức hấp dẫn riêng biệt. Mỗi thời khắc trong ngày, hồ lại mang một vẻ đẹp khác nhau. Cùng với cảnh quan mặt nước, hệ sinh thái hồ và vùng bán ngập tạo nên nguồn tài nguyên tự nhiên thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, trải nghiệm và thể thao trên nước.

Hòa Bình với cảnh đẹp sơn thủy hữu tình, có nhiều điều kiện để phát triển du lịch bền vững.

Điểm đặc biệt của hồ Hòa Bình không chỉ nằm ở cảnh quan. Bao quanh lòng hồ là những bản làng của đồng bào Mường, Dao, Tày, Thái và Kinh, nơi nhiều giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ. Không gian văn hóa Mường, kiến trúc nhà ở, ẩm thực, lễ hội và đời sống cộng đồng trở thành nguồn tài nguyên quan trọng để hình thành những sản phẩm du lịch bản sắc. Cùng với đó, hệ thống di tích, danh thắng, trong đó có Đền Chúa Thác Bờ và các hang động tạo nên trục du lịch tâm linh gắn với hành trình khám phá cảnh quan lòng hồ.

Thung Nai, vịnh Ngòi Hoa, các bản du lịch cộng đồng ở Đà Bắc... từng bước trở thành những điểm đến được du khách quan tâm. Từ tham quan lòng hồ, nghỉ dưỡng, chèo thuyền, câu cá, trekking đến trải nghiệm đời sống bản địa, vùng hồ có khả năng hình thành chuỗi sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của thị trường. Không chỉ có giá trị về cảnh quan và văn hóa, hồ Hòa Bình còn giữ vị trí quan trọng trong không gian phát triển du lịch của tỉnh Phú Thọ, là cửa ngõ kết nối với khu vực Tây Bắc với Sơn La, Điện Biên, Lai Châu.

Khai thác đi đôi với bảo tồn

Những năm gần đây, du lịch vùng hồ Hòa Bình có những bước chuyển tích cực. Hạ tầng giao thông được đầu tư; các tuyến kết nối với Hà Nội và các địa phương trong vùng được xây dựng, rút ngắn thời gian tiếp cận điểm đến. Hệ thống điện, viễn thông, bến cảng và đường ven hồ từng bước hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển các hoạt động du lịch. Cùng với đầu tư hạ tầng, nhiều doanh nghiệp đã tìm đến vùng hồ, hình thành các cơ sở lưu trú, khu nghỉ dưỡng sinh thái, điểm du lịch cộng đồng và mô hình trải nghiệm.

Đà Bắc là một trong những địa phương thể hiện rõ tiềm năng này với cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, núi rừng hùng vĩ, mặt hồ xanh biếc và hệ thống bản làng giàu bản sắc. Đồng chí Đào Tiến Quyết - Chủ tịch UBND xã cho biết: Địa phương đang phối hợp với các ngành chức năng hoàn thiện quy hoạch, làm cơ sở thu hút các tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển du lịch gắn với bản sắc văn hóa, khai thác cảnh quan thiên nhiên vùng hồ, vịnh Hiền Lương.

Trên địa bàn xã đã hình thành nhiều điểm lưu trú, nghỉ dưỡng và trải nghiệm như Maida Lodge, Vayang Retreat & Camping, Xoan Retreat, Mơ Village, Ké Retreat, Mít Retreat cùng các mô hình homestay tại những điểm du lịch cộng đồng. Tại các bản Ngòi, Ké, Đá Bia, xóm Sưng..., người dân từng bước chuyển đổi sinh kế, tham gia cung cấp dịch vụ du lịch, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Tuy nhiên, tiềm năng lớn cũng đặt ra yêu cầu về cách thức khai thác phù hợp. Nếu phát triển thiếu quy hoạch, chạy theo số lượng cơ sở lưu trú, khai thác quá mức tài nguyên cảnh quan hoặc làm biến dạng không gian văn hóa, lợi thế vốn có sẽ đứng trước nguy cơ bị suy giảm. Bài toán đặt ra là nâng cao giá trị tài nguyên, tạo ra những sản phẩm đặc trưng, khác biệt và có khả năng khai thác lâu dài.

Điều chỉnh quy hoạch - mở rộng không gian phát triển

Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của hồ Hòa Bình trong bối cảnh mới, tỉnh đã có chủ trương điều chỉnh Quy hoạch chung Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình đến năm 2035, định hướng đến năm 2050. Tại Hội nghị về điều chỉnh Quy hoạch chung Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình đến năm 2035, định hướng đến năm 2050 ngày 12/8, lãnh đạo tỉnh yêu cầu đồ án phải bám sát tiềm năng, lợi thế và điều kiện thực tế của khu vực; hài hòa giữa phát triển du lịch với bảo vệ môi trường, cảnh quan, rừng, nguồn nước và an toàn hồ chứa. Đồng chí Vũ Việt Văn - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu những sản phẩm du lịch có tính đặc trưng, khác biệt, phù hợp với lợi thế của hồ Hòa Bình, tạo sức hấp dẫn và khả năng khai thác lâu dài.

Đây cũng là định hướng có ý nghĩa quan trọng trong chuyển đổi cách tiếp cận phát triển du lịch. Thay vì chỉ gia tăng số lượng điểm tham quan hay cơ sở lưu trú, vùng hồ cần tập trung nâng cao giá trị tài nguyên, hình thành chuỗi sản phẩm có khả năng “giữ chân” du khách, tăng mức chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú.

Theo định hướng quy hoạch, không gian du lịch được tổ chức theo hướng đa trung tâm, tăng cường liên kết giữa các khu vực. Mặt nước, rừng, cảnh quan và văn hóa bản địa sẽ được khai thác hài hòa để phát triển các sản phẩm nghỉ dưỡng, sinh thái, trải nghiệm văn hóa, tham quan lòng hồ và thể thao trên nước. Các hướng kết nối với cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, hệ thống giao thông ven hồ và vận tải thủy được nghiên cứu, tạo điều kiện để các điểm đến phân tán quanh hồ từng bước hình thành những hành trình liên hoàn...

Đồng chí Bùi Xuân Trường - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL cho biết: Ngành VH-TT&DL mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương; sự đồng hành của chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các cơ quan truyền thông. Tỉnh cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để các nguồn lực xã hội tham gia phát triển du lịch; đồng thời xây dựng môi trường du lịch an toàn, văn minh, thân thiện và chuyên nghiệp. Khi quy hoạch được triển khai đồng bộ, hạ tầng tiếp tục hoàn thiện, sản phẩm được nâng tầm và người dân thực sự trở thành chủ thể, hồ Hòa Bình sẽ trở thành một hệ sinh thái du lịch xanh, giàu bản sắc, có khả năng khai thác quanh năm, đưa Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình phát triển xứng tầm và trở thành cực tăng trưởng quan trọng của du lịch Phú Thọ.

Hương Lan