Mai Châu phát triển du lịch bền vững

Với cảnh quan thiên nhiên, những nếp nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm và bản sắc văn hóa đặc sắc, xã Mai Châu đang từng bước phát huy lợi thế, đưa du lịch trở thành một trong những động lực phát triển kinh tế. Địa phương chú trọng bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, phát huy vai trò cộng đồng, nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và nền tảng số, tăng cường liên kết, xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, văn minh, thân thiện.

Mai Châu có cảnh quan thiên nhiên đẹp, không khí trong lành, người dân gần gũi, thân thiện là thế mạnh để phát triển du lịch.

Phát huy lợi thế cảnh quan, văn hóaXã Mai Châu có diện tích tự nhiên 147,741 km2, dân số hơn 19.000 người, trong đó 84% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Thái. Nằm giữa thung lũng được bao bọc bởi núi rừng, địa phương có điều kiện thuận lợi phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa.Mai Châu xác định tiếp tục lấy du lịch là một trong những hướng phát triển quan trọng, mở rộng liên kết giữa khu vực trung tâm, vùng ven Quốc lộ 6 và vùng cao; hướng tới chuẩn hóa dịch vụ homestay, đa dạng trải nghiệm, tăng quảng bá trên môi trường số; liên kết giữa các hộ dân và doanh nghiệp lữ hành. Từ đó, nâng sức cạnh tranh, hình thành sản phẩm tốt, kéo dài hơn thời gian lưu trú.

Các thôn Văn, Pom Coọng, Nhót cùng những điểm nghỉ dưỡng sinh thái đang tạo nên hệ thống sản phẩm đa dạng. Riêng thôn Pom Coọng có hơn 70 hộ với hơn 300 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Thái, là một trong những điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu của xã.

Đến Mai Châu, du khách được thưởng thức các món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc địa phương.

Nơi đây, những ngôi nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực và không gian sinh hoạt cộng đồng trở thành sản phẩm du lịch. Nhiều hộ giữ kiến trúc nhà sàn, cải tạo không gian sống để đón khách, vừa tạo thu nhập, vừa duy trì bản sắc đặc trưng.

Chị Nguyễn Thị Thanh Huyền - du khách đến từ tỉnh Hưng Yên, cho biết: “Cảnh quan môi trường ở đây rất đẹp, trong lành và bình yên. Gia đình tôi rất ấn tượng khi được tham gia các hoạt động trải nghiệm, hòa mình vào văn hóa truyền thống của người dân địa phương. Thực sự đây là một chuyến đi với nhiều kỷ niệm đẹp và đáng nhớ, mong có dịp gần nhất để được quay lại nơi đây”.Người dân làm chủ thể, phát triển du lịch xanh và bền vữngMột trong những yếu tố quyết định tính bền vững của du lịch cộng đồng là người dân phải trở thành chủ thể, trực tiếp tham gia và hưởng lợi. Tại Mai Châu, nhiều hộ kết hợp lưu trú, ăn uống, hướng dẫn trải nghiệm, bán sản phẩm địa phương, mở ra sinh kế mới ngay trên quê hương.

Chị Hà Thị Hường- chủ Homestay Little Mai Châu là một trong những người lựa chọn hướng đi này. Chị Hường chia sẻ: “Tôi sinh ra, lớn lên tại địa phương, xuất thân là giáo viên tiếng Anh. Với mong muốn đưa hình ảnh quê hương đến gần hơn với bạn bè trong nước và quốc tế, ban đầu tôi thử sức làm hướng dẫn viên du lịch tự do, giới thiệu về lịch sử, phong tục, tập quán của đồng bào Thái, đồng thời tích lũy kinh nghiệm, học hỏi cách tổ chức tour, chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp. Đến năm 2017, gia đình tôi cải tạo nhà sàn cũ và xây dựng Little Mai Châu có diện tích hơn 1.000m2 với đầy đủ nét văn hóa đặc trưng của Mai Châu thu nhỏ”.Không dừng ở đầu tư cơ sở lưu trú, chị Hường chủ động ứng dụng công nghệ để quảng bá. Chị xây dựng trang web, tự viết nội dung giới thiệu về homestay, văn hóa người Thái, các điểm du lịch, trải nghiệm; tích hợp đặt phòng trực tuyến, thanh toán thuận tiện, giúp du khách, nhất là khách quốc tế dễ tiếp cận dịch vụ.Từ vài phòng nghỉ ban đầu, Little Mai Châu hiện có một nhà sàn lớn và 14 phòng nghỉ, tạo việc làm thường xuyên cho 4-5 lao động địa phương. Mô hình cho thấy khi người dân chủ động làm du lịch, tài nguyên văn hóa vừa được bảo tồn, vừa chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Du khách nước ngoài đến tham quan, trải nghiệm, lưu trú tại Mai Châu.

Xác định phát triển du lịch theo hướng “xanh - thân thiện - bảo tồn”, lấy cộng đồng làm trung tâm, địa phương phối hợp đào tạo kỹ năng quản lý du lịch cộng đồng, tập trung vào lễ tân, phục vụ, quảng bá và tổ chức trải nghiệm; tạo điều kiện để các hộ tiếp cận nguồn vốn cải tạo cơ sở vật chất.Theo đồng chí Hà Trung Thảo - Chủ tịch UBND xã Mai Châu, Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc là khâu đột phá chiến lược; mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Mai Châu trở thành khu du lịch sinh thái mang tầm quốc gia.Xã tập trung xây dựng vùng lõi du lịch cộng đồng tại trung tâm xã; phát triển các bản vùng cao theo mô hình du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng kết hợp trồng dược liệu; đồng thời, khuyến khích thanh niên khởi nghiệp từ sản phẩm OCOP, dịch vụ du lịch, nghề truyền thống, đưa văn hóa Thái trở thành thương hiệu nhận diện của du lịch Mai Châu.Đáng chú ý, Dự án Noong Luông Retreat được khởi công tháng 5/2025 với quy mô 118 ha, tổng vốn đầu tư 359 tỷ đồng. Trong đó, hơn một nửa diện tích dành cho nông nghiệp công nghệ cao, phần còn lại phát triển khu nghỉ dưỡng sinh thái. Dự án được kỳ vọng tạo việc làm, kết nối nông nghiệp với dịch vụ và mở rộng không gian du lịch chất lượng cao.

Bản du lịch Mai Châu về đêm.

Thực tế cho thấy, sức hút của Mai Châu tiếp tục được duy trì, ngày càng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm và lưu trú. Tuy nhiên, lượng khách tăng đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ về môi trường, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và giữ gìn không gian văn hóa.Phát triển du lịch bền vững mở ra hướng đi mới cho Mai Châu, khi cảnh quan, văn hóa và con người cùng trở thành nguồn lực. Giữ những nếp nhà sàn, nghề truyền thống, môi trường trong lành và sự chân thành của cộng đồng cũng là giữ sức hút của điểm đến. Khi người dân được hưởng lợi, doanh nghiệp đầu tư có trách nhiệm, du lịch sẽ tạo động lực phát triển.

Với sự vào cuộc của chính quyền, sự tham gia của người dân và doanh nghiệp, cùng việc khai thác hợp lý các giá trị thiên nhiên, văn hóa, Mai Châu đang từng bước xây dựng hình ảnh điểm đến hấp dẫn, thân thiện và hướng tới phát triển bền vững.

Ngọc Lam