Giữ chân du khách: Bài toán sau những con số tăng trưởng của ngành du lịch

Từ đầu năm đến nay, Phú Thọ đón hơn 10 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt 10,7 nghìn tỷ đồng. Những con số cho thấy sức hút ngày càng lớn của điểm đến sau khi không gian du lịch được mở rộng. Tuy nhiên, khi lượng khách không còn là bài toán khó nhất, yêu cầu đặt ra là làm sao để khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và trở lại nhiều lần.

Khách đông nhưng ở lại bao lâu!

Hơn 10 triệu lượt khách trong nửa đầu năm là con số đáng chú ý. Riêng dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026, tỉnh Phú Thọ đón khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 12% so với năm trước. Sức hút của vùng đất cội nguồn, cùng Tam Đảo, Mai Châu, hồ Hòa Bình, Thanh Thủy, Xuân Sơn và nhiều điểm đến khác đang tạo nên thị trường khách lớn cho tỉnh.

Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong tổng số khách đến Phú Thọ có trên 3 triệu lượt khách lưu trú, với khoảng 3,8 triệu ngày khách; khách quốc tế đạt 74 nghìn lượt, với 148 nghìn ngày khách. Tổng thu từ du lịch đạt 10.755 tỷ đồng.

Như vậy, lượng khách lưu trú mới tương đương khoảng 30,5% tổng lượt khách. Bình quân một khách lưu trú có khoảng 1,2 ngày khách; với khách quốc tế là khoảng 2 ngày. Những con số này cho thấy dư địa để kéo dài hành trình và tăng mức chi tiêu của du khách còn khá lớn.

Thực tế này dễ nhận thấy ở những điểm có lượng khách tăng mạnh theo mùa hoặc sự kiện. Đền Hùng có thể đón hàng triệu lượt người trong thời gian ngắn, nhưng phần đông khách hành hương có thể hoàn thành chuyến đi trong ngày. Nếu sau khi dâng hương, tham quan Đền Hùng, du khách chưa có một chuỗi sản phẩm đủ hấp dẫn để tiếp tục đến làng cổ Hùng Lô, trải nghiệm Hát Xoan, nghỉ dưỡng tại Thanh Thủy rồi nối hành trình đến Xuân Sơn, Tam Đảo hay vùng hồ Hòa Bình, lượng khách lớn chưa thể chuyển hóa tương xứng thành số đêm lưu trú và mức chi tiêu tại địa phương.

Tour đêm “Đền Hùng lung linh nguồn cội” thu hút đông đảo du khách thập phương.

Bài toán tương tự xuất hiện ở hoạt động về đêm. Tại Tam Đảo, sau 21 giờ, ngoài lưu trú, ăn uống, cà phê và một số hoạt động vào dịp cuối tuần, lựa chọn trải nghiệm của du khách còn hạn chế.

Đồng chí Trần Anh Tú - Chủ tịch UBND xã Tam Đảo cho rằng, nhu cầu của du khách hiện không chỉ dừng ở lưu trú mà ngày càng hướng đến trải nghiệm, giải trí về đêm. Việc thiếu các sản phẩm phù hợp sẽ hạn chế thời gian lưu trú cũng như mức chi tiêu của khách.

Điều đó cho thấy bài toán không đơn thuần là tăng thêm khách sạn, phòng nghỉ. Du khách chỉ ở lại thêm một đêm khi có lý do để ở lại: một chương trình biểu diễn, phố đi bộ, chợ đêm, trải nghiệm ẩm thực, hoạt động ngoài trời, dịch vụ chăm sóc sức khỏe hoặc một điểm đến tiếp theo đủ hấp dẫn.

Ở chiều ngược lại, du lịch cộng đồng đang cho thấy khả năng giữ chân du khách khi sản phẩm được xây dựng trên nền tảng trải nghiệm. Tại xã Mai Hạ, 86 hộ kinh doanh du lịch cộng đồng đã đón hơn 7.000 lượt khách lưu trú, trong đó hơn 3.000 lượt khách quốc tế. Các homestay không chỉ cung cấp chỗ nghỉ mà còn kết hợp ẩm thực, kiến trúc, văn hóa và đời sống bản địa.

Theo anh Hà Công Thành, một chủ homestay tại Mai Châu, yếu tố giữ chân du khách nằm ở chiều sâu văn hóa và chất lượng dịch vụ. Các hộ đã thống nhất chuẩn hóa phục vụ, niêm yết giá và dựa trên phản hồi của khách để hoàn thiện sản phẩm.

Đây cũng là khác biệt giữa một điểm tham quan và một điểm đến. Điểm tham quan tạo lượt khách; điểm đến hoàn chỉnh phải tạo được trải nghiệm, thời gian lưu trú và chi tiêu.

Chuyển từ tăng lượng khách sang tăng giá trị

Sau hợp nhất, Phú Thọ sở hữu tài nguyên du lịch đa dạng, cho phép xây dựng nhiều hành trình bổ trợ trong cùng một địa phương: Từ di sản Đền Hùng, Hát Xoan, khoáng nóng Thanh Thủy, Vườn quốc gia Xuân Sơn đến Tam Đảo, Đại Lải hay vùng văn hóa Mường, hồ Hòa Bình, Mai Châu.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào biến những tài nguyên ấy thành các sản phẩm có khả năng giữ chân và tạo chi tiêu từ du khách.

Ông Nguyễn Ngọc Lân - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Phú Thọ bày tỏ: “Chúng tôi sẽ tập trung vào các sản phẩm đặc thù như du lịch tâm linh, tour đêm Đền Hùng, di sản UNESCO, nghỉ dưỡng khoáng nóng, sinh thái, cộng đồng Mai Châu, trekking, golf và MICE. Định hướng này nhắm trực tiếp vào nhóm khách có khả năng chi trả cao và nhu cầu lưu trú dài ngày".

Bên cạnh đó, kinh tế ban đêm cần được xem là một phần của bài toán này. Hiện hoạt động về đêm tại nhiều điểm du lịch vẫn chủ yếu là ăn uống, cà phê và một số hoạt động nhỏ lẻ. Trong khi đó, mỗi giờ du khách ở lại sau 18 giờ có thể tạo thêm nhu cầu về ăn uống, vận tải, mua sắm, đặc sản, biểu diễn nghệ thuật và nhiều dịch vụ khác.

Chợ đêm Pà Cò (xã Pà Cò) từng thu hút hàng nghìn lượt khách nhờ tái hiện không gian văn hóa Mông độc đáo. Anh Phàng A Páo, người khởi xướng chợ đêm chia sẻ: “Đây không chỉ là nơi tạo sinh kế mà còn là không gian để người dân giới thiệu nét đẹp văn hóa tới du khách”.

Bên cạnh trải nghiệm, việc đưa đặc sản địa phương vào chuỗi giá trị du lịch cũng giúp tăng mức chi tiêu và lan tỏa lợi ích tới cộng đồng. Chè, bưởi Đoan Hùng, cá thính, sản vật hồ Hòa Bình hay các món ăn đặc trưng của đồng bào Mường nếu được chuẩn hóa, đóng gói và xây dựng thành sản phẩm du lịch sẽ tạo thêm nguồn thu cho người dân, làng nghề và HTX.

Thực tế, lượng khách đến Phú Thọ lớn nhưng tỷ lệ khách lưu trú còn thấp. Để khắc phục, Nghị quyết số 29-NQ/TU ngày 5/6/2026 của Tỉnh ủy xác định, phát triển du lịch hiện đại, chuyên nghiệp, bền vững, lấy người dân và du khách làm trung tâm; đặt du lịch trong mối liên hệ với kinh tế dịch vụ, công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế số và kinh tế xanh.

Trong Đề án Phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đón 20 triệu lượt khách, trong đó 7,8 triệu lượt khách lưu trú; doanh thu đạt 26.500 tỷ đồng, quy mô hơn 22.000 phòng và tạo việc làm cho 30.000 lao động.

Du khách đến từ Israel trải nghiệm nghề dệt thổ cẩm tại Mai Châu.

Những mục tiêu trên cho thấy giai đoạn tiếp theo, bài toán của du lịch Phú Thọ không còn đơn thuần là thu hút thêm khách, mà phải tạo ra nhiều lý do hơn để du khách ở lại, trải nghiệm và chi tiêu.

Khi các điểm đến được kết nối thành hành trình, sản phẩm ban đêm được mở rộng, du lịch cộng đồng được chuẩn hóa và đặc sản địa phương trở thành hàng hóa du lịch, mỗi lượt khách sẽ tạo ra giá trị lớn hơn cho nền kinh tế địa phương.

Ngọc Tuấn