Phú Thọ kiến tạo mô hình hệ sinh thái du lịch

Phát huy lợi thế di sản văn hóa cùng cảnh quan thiên nhiên phong phú sau hợp nhất, Phú Thọ đang từng bước chuyển từ tư duy quản lý đơn lẻ sang kiến tạo và vận hành du lịch như một hệ sinh thái thống nhất. Khi chính quyền giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp làm nòng cốt và người dân cùng làm du lịch trên nền tảng số, chuỗi giá trị du lịch Đất Tổ đang dần hình thành rõ nét và bền vững.

Chuyển từ điểm đến riêng lẻ sang hệ sinh thái liên kết

Hợp nhất Phú Thọ - Vĩnh Phúc - Hòa Bình mở ra một không gian du lịch rộng lớn, hội tụ nhiều loại hình có khả năng bổ trợ cho nhau. Từ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan Phú Thọ, danh thắng Tây Thiên, Tam Đảo, hồ Đại Lải đến khoáng nóng Thanh Thủy, hồ Hòa Bình, Vườn quốc gia Xuân Sơn và không gian văn hóa các dân tộc Mường, Dao, Thái, Mông...

Hồ Hòa Bình là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ và sự bình yên.

Nếu trước đây các điểm đến được khai thác chủ yếu theo từng địa bàn thì nay điều kiện liên kết đã rõ hơn. Một hành trình có thể bắt đầu từ Đền Hùng, trải nghiệm văn hóa cội nguồn, tiếp tục nghỉ dưỡng tại Thanh Thủy, Tam Đảo hoặc khám phá cảnh quan, văn hóa cộng đồng vùng hồ Hòa Bình. Các sản phẩm có thể bổ trợ thay vì cạnh tranh về thời gian và nguồn khách. Đây là cơ sở để tỉnh chuyển từ tư duy “quản lý điểm đến” sang tổ chức các tuyến, chuỗi sản phẩm và thị trường khách.

Từ đầu năm đến nay, Phú Thọ đã đón hơn 10,5 triệu lượt khách, doanh thu đạt trên 10.755 tỷ đồng. Riêng dịp Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026, lượng khách đạt khoảng 6,5 triệu lượt cho thấy sức hút của du lịch Phú Thọ.

Cơ cấu sản phẩm du lịch cũng đang thay đổi. Nhiều tour, tuyến như: Chuỗi hành trình liên tuyến “Một điểm đến - Ba sắc thái”; “Mô hình 3 trong 1”; các hoạt động trải nghiệm làng nghề, ẩm thực, trình diễn văn hóa dân gian được đưa vào chương trình phục vụ góp phần giữ chân du khách.

Điểm đáng chú ý không nằm ở những con số tăng trưởng đơn thuần, mà ở cách Phú Thọ đặt mục tiêu này trong một tư duy phát triển mới: Kiến tạo hệ sinh thái du lịch toàn diện về quy mô, loại hình, sản phẩm và dịch vụ, có chất lượng và khả năng cạnh tranh cao.

Để đạt mục tiêu này, tỉnh xác định 8 nhóm giải pháp, trong đó có hoàn thiện cơ chế, chính sách; phát triển hạ tầng; nguồn nhân lực, doanh nghiệp và cộng đồng; phát triển sản phẩm; chuyển đổi số; xúc tiến quảng bá và tăng cường liên kết hợp tác...

Theo đồng chí Dương Hoàng Hương - Giám đốc Sở VH,TT&DL, sau sáp nhập, du lịch Phú Thọ có không gian phát triển mới và được xác định là ngành kinh tế tổng hợp. Tỉnh tập trung gắn bảo tồn di sản văn hóa với khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên, hướng tới chuyển từ du lịch tham quan mùa vụ sang du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng bốn mùa. Từ định hướng đó, vai trò của từng chủ thể trong hệ sinh thái du lịch được xác định rõ: Chính quyền kiến tạo, doanh nghiệp nòng cốt và người dân là chủ thể du lịch cộng đồng.

Tỉnh đang tập trung quy hoạch không gian, cải cách thủ tục hành chính và ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông kết nối các khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú, khu vui chơi và thiết chế văn hóa. Các doanh nghiệp tận dụng không gian mở để đầu tư, thiết kế sản phẩm du lịch kết hợp văn hóa, nghỉ dưỡng, sinh thái, thể thao... Người dân (đặc biệt là vùng cao) ứng dụng công nghệ số, cung ứng dịch vụ du lịch cộng đồng từ homestay, ẩm thực, văn hóa đến vận chuyển; đồng thời đưa sản phẩm OCOP và làng nghề vào chuỗi phục vụ.

Homestay Long Cốc Ecolodge tại xã Long Cốc là mô hình tiêu biểu thu hút đông khách lưu trú thời gian qua.

Công nghệ kết nối chuỗi giá trị, hướng tới du lịch xanh

Cuối tháng 6/2026, Bộ VH,TT&DL và UBND tỉnh Phú Thọ đã ký Chương trình phối hợp thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển dữ liệu số, triển khai nền tảng số phục vụ du lịch thông minh và kinh tế số du lịch giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh trên nền tảng dữ liệu số, bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu; phát triển nguồn nhân lực số để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia.

Đồng chí Đặng Tuấn Hùng - Trưởng phòng Quản lý du lịch (Sở VH,TT&DL) cho biết: Tỉnh đang từng bước chuẩn hóa, tích hợp dữ liệu du lịch; xây dựng kho dữ liệu, kho tri thức số; số hóa tài nguyên văn hóa, di sản, lễ hội, làng nghề, danh lam thắng cảnh và điểm đến. AI được nghiên cứu ứng dụng trong phân tích, dự báo, quản lý và hỗ trợ ra quyết định.

Khi dữ liệu được kết nối, du khách có thể tìm điểm đến, lựa chọn lịch trình, đặt phòng, sử dụng dịch vụ, thanh toán và tiếp cận thuyết minh số. Doanh nghiệp có thêm thông tin về thị trường để xây dựng sản phẩm. Cơ quan quản lý có thể theo dõi dòng khách, đánh giá sức chứa của từng điểm đến và điều chỉnh hoạt động.

Ở những nơi xa trung tâm, công nghệ còn giúp rút ngắn khoảng cách thị trường. Tại Vân Sơn, Pà Cò, Đà Bắc..., mạng xã hội, bản đồ số, nền tảng đặt dịch vụ đã giúp một số điểm đến tiếp cận lượng khách lớn hơn.

“Một homestay có thêm khách kéo theo nhu cầu về ăn uống, vận chuyển, hướng dẫn, biểu diễn văn hóa và mua sắm sản phẩm địa phương. Công nghệ giúp người dân bán được dịch vụ trực tiếp hơn, còn chính quyền có thêm dữ liệu để hỗ trợ, đào tạo và quản lý. Đây là hướng cần được nhân rộng, nhất là với các mô hình du lịch cộng đồng” - ông Nguyễn Ngọc Lân - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Phú Thọ khẳng định.

Tam Đảo là điểm đến hấp dẫn bởi khí hậu trong lành, mát mẻ.

Cùng với chuyển đổi số là yêu cầu phát triển xanh. Phú Thọ đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú và cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi nilon khó phân hủy.

Tỉnh định hướng lấy văn hóa làm nền tảng, di sản làm nguồn lực, sáng tạo làm động lực và người dân làm trung tâm; phát triển du lịch phải gắn với nâng cao đời sống Nhân dân và giữ gìn bản sắc văn hóa Đất Tổ.

Những thành phần này được tổ chức thành một chuỗi thống nhất, mục tiêu đón 20 triệu lượt khách vào năm 2030 sẽ không chỉ được tính bằng số người đến Phú Thọ, mà bằng số ngày khách ở lại, mức chi tiêu và phần giá trị được giữ lại cho doanh nghiệp, người dân và địa phương. Đây là cơ sở để tỉnh từng bước chuyển từ khai thác các điểm đến sang phát triển một hệ sinh thái du lịch đa trải nghiệm, thông minh, xanh và bền vững, hướng tới trở thành trung tâm du lịch văn hóa - lễ hội quốc gia.

Ngọc Tuấn