Mở rộng sinh kế từ du lịch vùng hồ Tân Mai

Từ mặt hồ xanh dưới chân đèo Thung Khe, những khu nghỉ dưỡng, homestay dần hiện diện giữa các bản Mường của xã Tân Mai. Du khách tìm đến đây để ngắm núi, trải nghiệm lòng hồ và thưởng thức sản vật địa phương; người dân có thêm việc làm từ lưu trú, ẩm thực, vận chuyển và cung ứng nông sản. Từ lợi thế cảnh quan, Tân Mai đang từng bước mở rộng chuỗi dịch vụ, tạo thêm sinh kế cho cộng đồng.

Du khách trải nghiệm chèo thuyền kayak, khám phá cảnh sắc vùng hồ Tân Mai.

Sinh kế mới bên lòng hồ

Các xóm Khan Hạ, Khan Thượng, Khan Hò (xã Tân Mai) là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào Mường. Sinh kế chủ yếu dựa vào trồng lúa, ngô, chăn nuôi và khai thác nguồn lợi thủy sản. Những năm gần đây, cùng với sự xuất hiện của các khu nghỉ dưỡng và homestay, nhiều gia đình đã có thêm việc làm từ phục vụ khách du lịch.

Từ một điểm đến còn ít người biết tới, Ba Khan ngày càng được lựa chọn trong những chuyến nghỉ dưỡng, khám phá vùng hồ. Du khách có thể ngắm toàn cảnh thung lũng từ cung đường đèo Đá Trắng, chèo thuyền kayak, khám phá các bản Mường hoặc dành thời gian tận hưởng không gian yên tĩnh bên mặt hồ. Mai Châu Hideaway và Bakhan Village Resort là 2 cơ sở nghỉ dưỡng quy mô lớn đã đi vào hoạt động, góp phần đưa hình ảnh vùng đất này đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế.

Sự phát triển của các cơ sở lưu trú đang mở rộng sinh kế cho người dân địa phương.Không chỉ làm việc tại các khu nghỉ dưỡng, homestay, người dân có cơ hội cung cấp thực phẩm, vận chuyển, hướng dẫn trải nghiệm và bán nông sản, đặc sản. Cảnh quan, ẩm thực và văn hóa Mường cũng được đưa vào sản phẩm du lịch, mở thêm dư địa để Tân Mai phát triển du lịch cộng đồng gắn với nâng cao thu nhập.

Công an xã Tân Mai kiểm tra việc chấp hành các quy định về lưu trú, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn cho du khách.

Hiện toàn xã có 7 cơ sở lưu trú du lịch, gồm 2 khu nghỉ dưỡng đạt chuẩn 4 sao và 5 homestay cộng đồng. 6 tháng đầu năm 2026, Tân Mai đón hơn 3.000 lượt khách tham quan, lưu trú; giá trị thương mại, dịch vụ và du lịch đạt 73,3 tỷ đồng, bằng 71,51% kế hoạch năm. Kết quả cho thấy khu vực dịch vụ đang giữ vai trò ngày càng rõ hơn trong cơ cấu kinh tế của xã miền núi còn nhiều khó khăn này.

Bên cạnh Ba Khan, Tân Mai còn có thác Gò Lào, Suối Lốn, Mó Rút và các bản làng ven hồ, thuận lợi để xây dựng những tuyến trải nghiệm kết hợp khám phá thiên nhiên, đời sống và văn hóa bản địa. Nếu được kết nối hợp lý với Vân Hồ, vùng Mường Bi, Đền Bờ, Hang Miếng, các điểm đến có thể hình thành những hành trình đa dạng, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Để lợi thế trở thành nguồn lực

Dù đã hình thành một số điểm nghỉ dưỡng có sức hút, du lịch Tân Mai vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Đồng chí Bùi Ngọc Đại - Chủ tịch UBND xã cho biết: "Hạ tầng và dịch vụ du lịch trên địa bàn còn thiếu, chất lượng chưa đồng đều; sản phẩm ít, sức cạnh tranh chưa cao. Hoạt động du lịch hiện chủ yếu tập trung vào lưu trú, nghỉ dưỡng và ngắm cảnh, trong khi các dịch vụ mua sắm, vui chơi, trải nghiệm văn hóa bản địa chưa phát triển. Vì vậy, thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách còn hạn chế.

Do có địa bàn rộng, dân cư phân tán, địa hình chia cắt cũng khiến việc kết nối tới một số bản, điểm tham quan và bến thủy của Tân Mai còn khó khăn, nhất là vào mùa mưa. Số hộ tham gia làm du lịch chưa nhiều, kỹ năng phục vụ còn hạn chế; sự liên kết giữa khu nghỉ dưỡng, homestay, hộ sản xuất và cộng đồng chưa chặt chẽ nên lợi ích từ du lịch chưa lan tỏa rộng.

Công an xã Tân Mai tuyên truyền, yêu cầu chủ phương tiện đường thủy ký cam kết chấp hành các quy định về bảo đảm an toàn khi phục vụ du khách.

Trước thực tế đó, Tân Mai xác định phát triển du lịch phải gắn với đầu tư hạ tầng và bảo tồn bản sắc văn hóa. Địa phương sẽ rà soát các khu, điểm có tiềm năng; từng bước nâng cấp giao thông, cảng, bến thủy; khuyến khích người dân phát triển lưu trú, ẩm thực và các hoạt động trải nghiệm phù hợp với từng bản.

Cùng với đó, công tác quản lý lưu trú, an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường được tăng cường, hướng tới xây dựng điểm đến an toàn, văn minh. Địa phương định hướng phát triển các sản phẩm mang dấu ấn vùng hồ và văn hóa Mường như khám phá bản làng, thưởng thức ẩm thực, cồng chiêng, tìm hiểu nghề thủ công và mua nông sản tại chỗ.

Tân Mai cũng chú trọng quảng bá các điểm đến trên mạng xã hội, bản đồ số và nền tảng đặt dịch vụ; cung cấp thông tin về đường đi, lưu trú, hoạt động trải nghiệm để du khách thuận tiện tiếp cận. Việc kết nối với các điểm du lịch lân cận sẽ được tăng cường nhằm hình thành những tuyến tham quan đa dạng hơn.

Trong quá trình phát triển, kiến trúc nhà sàn, không gian bản Mường, lễ hội, dân ca, cồng chiêng tiếp tục được gìn giữ. Người dân được xác định là chủ thể, trực tiếp tham gia xây dựng sản phẩm, cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ du lịch.

Với lợi thế cảnh quan, văn hóa và mặt hồ rộng, Tân Mai có điều kiện hình thành chuỗi sản phẩm du lịch đặc trưng. Khi hạ tầng được cải thiện, dịch vụ đa dạng và người dân tham gia sâu hơn, du lịch không chỉ tạo thêm việc làm mà còn mở ra hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cộng đồng vùng hồ.

Minh Vũ