Đưa sản phẩm OCOP vươn xa

Từ những sản vật quen thuộc gắn với đất đai, khí hậu và kinh nghiệm sản xuất của người dân, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) từng bước tạo diện mạo mới cho sản phẩm đặc trưng của tỉnh. Không chỉ nâng cao chất lượng, mẫu mã, nhiều sản phẩm còn được chuẩn hóa quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Sản phẩm mì rau ngót của Hợp tác xã thực phẩm xanh (xã Bản Nguyên) được công nhận OCOP 3 sao.

Tại xã Bản Nguyên, chương trình OCOP được triển khai gắn với những lợi thế về nguyên liệu và nghề sản xuất của người dân. Đến nay, xã có 10 sản phẩm được công nhận OCOP, trong đó có 3 sản phẩm đạt 4 sao, 7 sản phẩm đạt 3 sao. Nhiều sản phẩm đã tạo được dấu ấn trên thị trường như nước cốt tương Holusa, tương cổ Đất Tổ Holusa, chuối sấy Banaco xuất khẩu, mì rau ngót, mì bí đỏ... Điểm đáng chú ý là các sản phẩm OCOP ở Bản Nguyên không tách rời khỏi vùng nguyên liệu và đời sống sản xuất của người dân. Phía sau mỗi sản phẩm là nguyên liệu được gây trồng, thu hái tại địa phương cùng kinh nghiệm được chắt chiu qua năm tháng. Từ những nguyên liệu tưởng như bình dị, qua quá trình chế biến, đóng gói và xây dựng thương hiệu, sản phẩm đã có thêm giá trị, từng bước đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Ông Cao Trung Thông - Giám đốc Công ty TNHH MTV Hoa Lúa, đơn vị có 2 sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao cho biết: Việc tham gia chương trình đã tạo động lực để doanh nghiệp thay đổi cách thức sản xuất. Nếu trước đây nhiều công đoạn dựa vào kinh nghiệm thì nay quy trình được kiểm soát chặt chẽ hơn, từ lựa chọn nguyên liệu, chế biến đến đóng gói sản phẩm. Các yêu cầu về an toàn thực phẩm được đặt lên hàng đầu; bao bì, nhãn hiệu, thông tin sản phẩm, truy xuất nguồn gốc từng bước được hoàn thiện. Để một sản phẩm giữ được chất lượng ổn định và có thể vươn xa hơn trên thị trường, điều quan trọng là phải kiểm soát tốt ngay từ nguồn nguyên liệu. Vì vậy, doanh nghiệp chú trọng lựa chọn nguyên liệu phù hợp, kiểm soát từng công đoạn trong quá trình sản xuất, đồng thời tiếp tục cải tiến mẫu mã để sản phẩm vừa giữ được nét đặc trưng vừa đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

Câu chuyện ở Bản Nguyên cho thấy giá trị của chương trình OCOP không chỉ nằm ở việc sản phẩm được đánh giá, phân hạng theo sao. Quan trọng hơn, quá trình tham gia chương trình đã thúc đẩy các chủ thể sản xuất thay đổi tư duy, từ làm ra sản phẩm theo kinh nghiệm sang tổ chức sản xuất theo quy trình, tiêu chuẩn và hướng tới thị trường. Đây là nền tảng để những sản vật địa phương từng bước trở thành hàng hóa có thương hiệu.

Trên địa bàn tỉnh, mỗi địa phương có những sản phẩm mang đặc trưng riêng, từ nông sản, thực phẩm chế biến, đồ uống đến sản phẩm thủ công và các sản phẩm gắn với văn hóa, lợi thế tự nhiên. Việc phát triển OCOP vì thế cũng góp phần khơi dậy tiềm năng từ chính những nguồn lực sẵn có ở cơ sở. Khi sản phẩm được chuẩn hóa, giá trị của vùng nguyên liệu cũng được nâng lên, tạo thêm động lực cho người dân duy trì sản xuất, mở rộng quy mô.

Một sản phẩm muốn đứng vững trên thị trường không thể chỉ dựa vào danh hiệu OCOP. Sau khi được công nhận, các chủ thể tiếp tục duy trì chất lượng, cải tiến sản phẩm, đầu tư công nghệ, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, mở rộng hệ thống phân phối. Cùng với đó là tăng cường quảng bá, ứng dụng thương mại điện tử, tham gia các hội chợ và hoạt động kết nối cung cầu để đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.

Đối với những sản phẩm có khả năng mở rộng thị trường, việc chế biến sâu cũng là hướng đi quan trọng. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, các cơ sở sản xuất có thể tạo ra nhiều dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Với 571 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, trong đó, 84 sản phẩm 4 sao và 9 sản phẩm 5 sao, chương trình OCOP đang tạo nên một hệ thống sản phẩm đặc trưng ngày càng phong phú trên địa bàn tỉnh. Mỗi sản phẩm là một câu chuyện về vùng đất, nguyên liệu và con người; đồng thời phản ánh quá trình chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa có tiêu chuẩn.

Từ nhiều vùng quê trong tỉnh, những sản phẩm OCOP đang được làm mới bằng tư duy sản xuất hiện đại nhưng vẫn giữ được giá trị vốn có của quê hương. Khi nguyên liệu địa phương được gắn với quy trình chuẩn, thương hiệu và thị trường, sản phẩm không chỉ tăng giá trị kinh tế mà còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, tạo thêm sinh kế, mở ra hướng phát triển bền vững cho sản xuất ở nông thôn. Đẩy mạnh chương trình OCOP vì thế cũng là quá trình nâng niu, chuẩn hóa, đưa những giá trị sẵn có của mỗi địa phương vươn xa hơn trên thị trường.

Hoàng Hương