Hội nhập kinh tế quốc tế - câu chuyện một doanh nghiệp

Tại Khu công nghiệp Thăng Long III, Nhà máy Lumi Smart Factory đang sản xuất các thiết bị IoT, smarthome thuần Việt xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Câu chuyện này cho thấy một hướng đi trong hội nhập: Muốn tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp phải làm chủ công nghệ, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và cạnh tranh bằng giá trị thực.

Vươn ra thế giới

Nhà máy Lumi Smart Factory rộng khoảng 6.000m², tổng vốn đầu tư hơn 100 tỷ đồng, được khánh thành tháng 4/2024. Trong Nhà máy, những bo mạch điện tử nhỏ lần lượt đi qua dây chuyền SMT trước khi trở thành một phần của công tắc thông minh, bộ điều khiển hay thiết bị IoT.

So với những dự án công nghiệp hàng trăm triệu USD đang hiện diện trên địa bàn Phú Thọ, Lumi Smart Factory không phải nhà máy có quy mô lớn. Tuy nhiên, câu chuyện phía sau cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý trong quá trình hội nhập.

Lumi khởi đầu năm 2012 từ một nhóm kỹ sư Đại học Bách khoa Hà Nội. Khi thị trường nhà thông minh trong nước phần lớn dựa vào sản phẩm ngoại nhập, nhóm kỹ sư trẻ lựa chọn tự nghiên cứu, phát triển sản phẩm. Từ những sản phẩm đầu tiên, Lumi từng bước làm chủ phần cứng, phần mềm, firmware, phát triển hệ sinh thái nhà thông minh và mở rộng sang IoT, chiếu sáng thông minh.

Theo thông tin doanh nghiệp công bố, mỗi năm Lumi dành nguồn lực đáng kể cho nghiên cứu và phát triển.

Lumi Smart Factory là nhà máy sản xuất thiết bị điện tử hàng đầu Việt Nam theo tiêu chuẩn quốc tế.

Giám đốc Lumi Smart Factory Đàm Đắc Quang cho rằng, nhà máy không chỉ mở rộng năng lực sản xuất mà còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước xu hướng phát triển thiết bị IoT tại Việt Nam.

Lumi không chỉ sản xuất sản phẩm mang thương hiệu riêng mà còn mở rộng sang ODM, OEM, EMS - từ nghiên cứu, thiết kế theo yêu cầu đến sản xuất bo mạch và thiết bị hoàn chỉnh cho đối tác.

Theo thông tin doanh nghiệp công bố, Lumi đã hợp tác với một số đối tác quốc tế như Etec (Israel), Hogar Control và Eureka Forbes (Ấn Độ), Elite (Australia); sản phẩm mang thương hiệu Lumi cũng được đưa tới nhiều thị trường nước ngoài.

Để một chiếc công tắc thông minh có thể bước ra thị trường quốc tế, phía sau sản phẩm không chỉ là khâu lắp ráp. Đó là chuỗi công việc từ thiết kế, phần mềm, bo mạch, tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng đến logistics, bảo hộ sở hữu trí tuệ và dịch vụ sau bán hàng.

Theo ông Đàm Đắc Quang, mục tiêu của doanh nghiệp là từng bước xây dựng Lumi trở thành thương hiệu Việt trong lĩnh vực IoT trên thị trường quốc tế. Để làm được điều đó, năng lực nghiên cứu, thiết kế và sản xuất phải được xây dựng đồng bộ.

Việc đặt nhà máy tại Khu công nghiệp Thăng Long III cũng tạo điều kiện để Lumi kết nối với sân bay Nội Bài, hành lang vận tải về Hải Phòng và mạng lưới doanh nghiệp điện tử, linh kiện và công nghiệp hỗ trợ ở khu vực phía Bắc. Năng lực sản xuất mới không chỉ phục vụ sản phẩm của Lumi mà còn tạo cơ sở để doanh nghiệp đồng hành với các đối tác trong phát triển sản phẩm.

Theo ông Quang, doanh nghiệp nếu chỉ gia công theo thiết kế có sẵn thì phần giá trị nhận được sẽ khác với doanh nghiệp có khả năng cùng khách hàng nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất. Càng làm chủ được nhiều công đoạn, doanh nghiệp càng có cơ hội tạo ra và giữ lại nhiều giá trị hơn.

Câu chuyện của Lumi vì thế không chỉ là hành trình đưa một sản phẩm Việt ra thế giới, mà còn gợi mở bài toán đối với các doanh nghiệp Phú Thọ trong quá trình tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Phía sau những tỷ USD xuất khẩu

Theo báo cáo của Sở Công Thương, 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Phú Thọ đạt hơn 39,3 tỷ USD, tăng 48,9% so với cùng kỳ; nhập khẩu tiệm cận 56,5 tỷ USD. Nhóm hàng điện tử, máy tính, điện thoại và linh kiện chiếm khoảng 80% tổng giá trị xuất khẩu, tập trung tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Kết quả này cho thấy, hiệu quả thu hút đầu tư, đưa tỉnh ngày càng tham gia sâu vào mạng lưới sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng vẫn còn khoảng trống về năng lực nội tại.

Theo khảo sát của Sở Công Thương, phần lớn doanh nghiệp địa phương gia công theo đơn đặt hàng hoặc chỉ tiêu từ công ty mẹ ở nước ngoài, nên khả năng làm chủ thị trường còn hạn chế.

Đáng chú ý, hơn 92% kim ngạch nhập khẩu của tỉnh là máy móc, linh kiện và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Trong khi đó, doanh nghiệp nội địa chủ yếu cung cấp các loại phụ liệu giá trị thấp như bao bì, thùng carton, pallet, băng keo, chiếm chưa đầy 3% tổng giá trị nguyên liệu. Việc phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu đối với thiết bị, linh kiện chính vẫn là thách thức lớn trong tiến trình hội nhập.

Sở Công Thương cũng nhìn nhận, phần giá trị được tạo ra và giữ lại trên địa bàn hiện chủ yếu tập trung ở lao động, logistics, xây dựng và dịch vụ hỗ trợ. Những khâu có giá trị gia tăng cao hơn như nghiên cứu, thiết kế, công nghệ, sản xuất linh kiện và vật liệu đầu vào vẫn còn hạn chế.

Trở lại câu chuyện của Lumi, có thể thấy giá trị của một doanh nghiệp hội nhập không chỉ nằm ở việc đưa sản phẩm ra nước ngoài. Lumi đầu tư cho R&D, tự thiết kế phần cứng, phát triển phần mềm, xây dựng nhà máy và tìm kiếm khách hàng quốc tế. Khi hình thành năng lực sản xuất, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sang ODM, OEM, EMS, từng bước tiến sâu hơn trong chuỗi giá trị.

Đây cũng là hướng Phú Thọ đang đặt ra đối với cộng đồng doanh nghiệp. Tỉnh đã ban hành Kế hoạch về hội nhập quốc tế về kinh tế giai đoạn 2026-2030; Chương trình “Vươn ra thị trường quốc tế”; triển khai các nhiệm vụ về phòng vệ thương mại, thương mại điện tử và xây dựng Đề án phát triển logistics.

Kỹ thuật viên kiểm tra các block phôi kim loại, linh kiện sau khi trích xuất từ máy tại CNTech.

Đặc biệt, Đề án hỗ trợ kết nối, liên kết doanh nghiệp của tỉnh với doanh nghiệp nước ngoài tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu được UBND tỉnh phê duyệt ngày 9/4/2026, hướng tới nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa, kết nối cung - cầu và từng bước trở thành nhà cung cấp cho khu vực FDI. Tỉnh dự kiến khuyến khích ít nhất 4 tập đoàn FDI xây dựng chương trình hỗ trợ kỹ thuật, phát triển nhà cung cấp nội địa.

Từ những kỹ sư trẻ tự nghiên cứu sản phẩm đến một nhà máy sản xuất IoT, hành trình của Lumi kéo dài hơn một thập kỷ. Không phải bước đi nào cũng lớn, nhưng hướng đi rõ ràng: Làm chủ thêm một công nghệ, một công đoạn, một thị trường.

Phú Thọ hiện có nền công nghiệp với quy mô xuất nhập khẩu lớn. Trọng tâm của những năm tới không chỉ là nâng cao con số xuất khẩu, mà quan trọng hơn là gia tăng giá trị thực sự được tạo ra và giữ lại trên địa bàn; từ tỷ lệ linh kiện sản xuất tại chỗ, số doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu đến sự xuất hiện của những sản phẩm “Make in Vietnam” có hàm lượng công nghệ cao. Từ những mô hình như Lumi Smart Factory, hành trình hội nhập theo hướng tự chủ có thể được mở rộng và tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp Việt vươn xa.

Ngọc Tuấn