Hướng về đất cội nguồn

Trong tâm thức người Việt, Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ là một ngày lễ, mà là biểu tượng tinh thần thiêng liêng, kết tinh đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Mỗi năm, hàng triệu người từ khắp mọi miền đất nước lại hành hương về Đền Hùng, trở về với cội nguồn dân tộc.

Du khách dâng hương tại Đền Hùng, bày tỏ lòng thành kính tri ân công đức các Vua Hùng.

Cây trăm nhánh cùng về một cội

Giỗ Tổ Hùng Vương từ lâu đã vượt ra khỏi phạm vi của một lễ hội địa phương để trở thành ngày Quốc Giỗ của cả dân tộc. Vào dịp mùng 10 tháng Ba âm lịch hàng năm, không chỉ tại Phú Thọ mà ở nhiều đền thờ Vua Hùng trên khắp mọi miền đất nước, nghi lễ dâng hương được tổ chức trang nghiêm. Điều đó cho thấy, Giỗ Tổ không chỉ là một sự kiện văn hóa - tín ngưỡng, mà là sợi dây tinh thần kết nối cộng đồng người Việt, dù ở miền núi hay đồng bằng, trong nước hay ngoài nước.

Tuy vậy, Đền Hùng vẫn là nơi hội tụ lớn nhất của hành trình về nguồn. Ngay từ đầu năm, Khu di tích lịch sử Đền Hùng rộn ràng đón tiếp bước chân hành hương của hàng vạn người dân từ khắp mọi miền đất nước và kiều bào trở về. Chỉ trong quý I/2026, Khu di tích đã đón trên 15 vạn lượt khách trong nước và quốc tế. Con số này không chỉ cho thấy sức hút của một điểm đến du lịch, mà phản ánh nhu cầu trở về cội nguồn trong đời sống tinh thần của người Việt hôm nay.

Trong bối cảnh tỉnh mới sau hợp nhất, cảm xúc hướng về Đền Hùng dường như càng có thêm một tầng ý nghĩa. Năm nay, những người cao tuổi khu dân cư 12 (khu vực Tân Thịnh cũ), phường Hòa Bình chọn Đền Hùng là điểm hành hương đầu tiên của năm mới. Bà Nguyễn Thanh Hải - thành viên trong đoàn chia sẻ, trở thành người dân Đất Tổ, cảm xúc với Đền Hùng, với ngày Giỗ Tổ cũng trở nên gần gũi và thiêng liêng hơn.

Trong dòng người hành hương về Đền Hùng, có những người lần đầu tiên đến, nhưng cũng có những người đã trở lại nhiều lần. Ông Nguyễn Công Quận ở phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình chia sẻ, năm nào ông cũng dành thời gian về Đền Hùng, bởi theo ông, đó không chỉ là một chuyến đi, mà là việc cần làm trong năm để nhớ về tổ tiên và nhắc con cháu về cội nguồn. Những suy nghĩ giản dị ấy cho thấy, Giỗ Tổ không chỉ tồn tại trong nghi lễ, mà tồn tại trong ý thức và đời sống của mỗi gia đình.

Không chỉ là hành trình của những bước chân, Giỗ Tổ còn lan tỏa thành không gian văn hóa rộng khắp. Từ đầu tháng Ba âm lịch, nhiều địa phương đã chỉnh trang đường làng, treo cờ Tổ quốc, tổ chức các hoạt động văn hóa, hội thi gói bánh chưng, giã bánh giầy, liên hoan văn nghệ quần chúng... Mỗi địa phương tham gia lễ hội không chỉ bằng nghi lễ, mà còn bằng bản sắc văn hóa riêng, góp phần tạo nên một không gian văn hóa chung của cộng đồng người Việt hướng về cội nguồn.

Trên những bậc đá lên Đền Hùng, dòng người nối dài trong khói hương - nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau trong lòng thành kính tri ân tổ tiên.

Không gian văn hóa giàu bản sắc

Nếu trước đây, Giỗ Tổ chủ yếu gắn với nghi lễ truyền thống, thì ngày nay, sự kiện này đã được tổ chức với quy mô ngày càng bài bản, vừa bảo đảm tính trang nghiêm của phần lễ, vừa mở rộng không gian văn hóa - du lịch phục vụ Nhân dân và du khách.

Theo Phó Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng Phạm Thị Hoàng Oanh, đơn vị đã và đang triển khai nâng cấp hệ thống thông tin trên nền tảng số, xây dựng bản đồ số, hệ thống chỉ dẫn thông minh, thuyết minh tự động, mã QR tại các điểm di tích, tăng cường hệ thống camera giám sát thông minh... Qua đó, không chỉ giúp du khách thuận tiện hơn khi tham quan, tìm hiểu di tích mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản theo hướng hiện đại, bền vững.

Cùng với sự chuẩn bị của Ban tổ chức, các địa phương tham gia lễ hội theo cụm xã, phường với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc như hội trại văn hóa, trưng bày sản phẩm địa phương, hội thi gói bánh chưng, giã bánh giầy, liên hoan văn nghệ quần chúng... Mỗi địa phương mang đến lễ hội không chỉ là sản vật, tiết mục văn nghệ, mà còn là bản sắc văn hóa riêng, góp phần tạo nên không gian lễ hội phong phú, nhiều màu sắc.

Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày để hàng triệu người tìm về Đền Hùng, là dịp để mỗi người tự tìm về với chính mình - tìm về nơi bắt đầu của lịch sử dân tộc. Khi dòng người về núi Nghĩa Lĩnh nhiều thêm mỗi năm, khi nén hương vẫn được thắp lên trong sự thành kính, thì sợi dây nối giữa quá khứ và hiện tại vẫn còn bền chặt. Và khi đó, cội nguồn vẫn sẽ là điểm tựa để dân tộc vững tiến về phía trước.

Để chuẩn bị Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026, Ban quản lý Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã xây dựng kế hoạch tổng thể từ rất sớm, phân công nhiệm vụ cho từng bộ phận, đơn vị. Các nghi lễ truyền thống như Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, Lễ Giỗ Quốc Tổ Lạc Long Quân, Lễ dâng hương Tổ Mẫu Âu Cơ được chuẩn bị kỹ lưỡng, tổ chức trang nghiêm, đúng nghi thức truyền thống. Cùng với đó, hạ tầng phục vụ lễ hội được chỉnh trang, nâng cấp; các phương án đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường được xây dựng chi tiết, nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của đồng bào và du khách khi về với Đất Tổ.

Nguyễn Yến