Nâng cao nhận thức về khám sức khỏe tiền hôn nhân

Khám sức khỏe trước khi kết hôn có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm các bệnh lý, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, khả năng sinh con và hạnh phúc gia đình. Tuy nhiên, để hoạt động này trở thành nhu cầu tự giác của mỗi người trẻ, bên cạnh việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, cần đẩy mạnh tuyên truyền, thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng, nhất là tại các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Các y, bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Trung ương thăm khám sức khoẻ sinh sản cho phụ nữ xã Đà Bắc, trong đó có nhiều người chuẩn bị kết hôn.

Thực tế cho thấy, nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe sinh sản (SKSS) những năm gần đây có nhiều chuyển biến. Tuy nhiên, một bộ phận thanh niên vẫn còn tâm lý chủ quan, cho rằng bản thân khỏe mạnh nên không cần kiểm tra sức khỏe trước khi kết hôn. Trong khi đó, nhiều bệnh lý liên quan đến SKSS, bệnh di truyền, bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể không biểu hiện rõ ràng, chỉ được phát hiện thông qua thăm khám và xét nghiệm chuyên khoa. Khám sức khỏe trước khi kết hôn giúp nam, nữ nắm bắt tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm những bất thường để có hướng điều trị, dự phòng phù hợp. Qua đó, các cặp đôi có sự chuẩn bị tốt hơn về thể chất, tinh thần trước khi xây dựng gia đình, góp phần hạn chế nguy cơ mắc bệnh di truyền, dị tật bẩm sinh ở trẻ em và nâng cao chất lượng dân số.

Công tác tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn được ngành Y tế quan tâm triển khai gắn với nhiệm vụ nâng cao chất lượng dân số. Trong 6 tháng đầu năm nay, toàn tỉnh có 5.460 trường hợp thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, đạt gần 91%. Phần lớn các trường hợp đến khám được tư vấn về chế độ dinh dưỡng, tiêm phòng trước khi mang thai, thời điểm sinh con phù hợp và những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến SKSS nếu không được phát hiện sớm. TS.BS Đoàn Xuân Kiên - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ cho biết: Hiện nay, nhiều cặp đôi đã chủ động đến bệnh viện khám sức khỏe trước khi kết hôn. Trung bình mỗi năm, trung tâm tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân cho khoảng 100 cặp đôi. Tùy từng đối tượng, các bác sĩ thực hiện những xét nghiệm cần thiết, qua đó, đánh giá tổng quan SKSS và đưa ra những tư vấn phù hợp.

Cùng với hoạt động tại các cơ sở y tế chuyên khoa, việc đưa dịch vụ chăm sóc SKSS đến gần người dân ngay từ tuyến cơ sở cũng góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng. Ngày 30/10 vừa qua, Trạm Y tế xã Đà Bắc phối hợp với Bệnh viện Phụ sản Trung ương và Cụm thi đua số 2 - Bộ Công an tổ chức chương trình khám bệnh nhân đạo, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho phụ nữ trên địa bàn. Tại chương trình, đông đảo phụ nữ được các y, bác sĩ trực tiếp thăm khám, kiểm tra sức khỏe, tư vấn cách chăm sóc và chủ động phòng ngừa bệnh lý thường gặp, nhất là những vấn đề liên quan đến SKSS, trong đó có nhiều cặp đôi chuẩn bị kết hôn. Thông qua hoạt động này cho thấy vai trò thiết thực của y tế cơ sở trong việc đưa dịch vụ chăm sóc SKSS đến cộng đồng, giúp người dân hình thành thói quen chủ động kiểm tra sức khỏe, quan tâm hơn đến SKSS và phòng bệnh.

Thời gian qua, tỉnh đã từng bước hình thành các mô hình tư vấn, chăm sóc SKSS dành cho thanh niên như câu lạc bộ tiền hôn nhân, câu lạc bộ chăm sóc SKSS vị thành niên, thanh niên; mô hình tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn và các mô hình can thiệp giảm thiểu tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Sự phối hợp giữa ngành Y tế - Dân số, Đoàn Thanh niên, ngành Giáo dục và chính quyền địa phương góp phần mở rộng hoạt động tuyên truyền, từng bước thay đổi nhận thức, hành vi của thanh niên.

Luật Dân số năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác dân số theo định hướng dân số và phát triển. Trong đó, tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn được xác định là một trong những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng dân số ngay từ gốc. Để khám sức khỏe trước khi kết hôn thực sự trở thành nhu cầu tự nguyện của thanh niên, điều quan trọng là phải chuyển từ tuyên truyền, vận động sang tạo sự thay đổi bền vững về nhận thức và hành vi. Mỗi người trẻ cần hiểu đây không chỉ là quyền lợi của bản thân mà còn là trách nhiệm với người bạn đời và thế hệ tương lai.

Hồng Nhung