Nông nghiệp tuần hoàn mở hướng phát triển bền vững

Sản xuất nông nghiệp tuần hoàn là xu thế tất yếu, bám sát định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của Việt Nam. Đây cũng là định hướng tỉnh Phú Thọ đang từng bước hiện thực hóa thông qua Đề án phát triển nông nghiệp tuần hoàn gắn với sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn giai đoạn 2026-2030.

Những ngày đầu tháng 10, tại cơ sở sản xuất nấm của Công ty TNHH Nấm Phùng Gia, xã Bình Nguyên không khí lao động diễn ra khẩn trương. Mùn cưa, rơm rạ cùng nhiều phụ phẩm nông - lâm nghiệp khác được phối trộn để sản xuất phôi nấm. Sau mỗi vụ thu hoạch, toàn bộ giá thể tiếp tục được thu gom, ủ thành phân hữu cơ phục vụ trồng trọt, tạo nên quy trình khép kín, hạn chế tối đa lượng chất thải phát sinh.

Phôi để sản xuất nấm đùi gà của Công ty TNHH Nấm Phùng Gia, xã Bình Nguyên được làm từ phụ phẩm nông nghiệp như rơm, rạ, mùn cưa...

Anh Phùng Đức Định - Giám đốc Công ty TNHH Nấm Phùng Gia chia sẻ : “Làm nông nghiệp phải tính đến hiệu quả của cả chuỗi sản xuất. Tận dụng phụ phẩm vừa giúp giảm chi phí vừa hạn chế ô nhiễm môi trường, đồng thời tạo ra sản phẩm sạch đáp ứng nhu cầu của thị trường”.

Không chỉ tại cơ sở sản xuất nấm của Công ty TNHH Nấm Phùng Gia, nhiều HTX, trang trại trên địa bàn tỉnh đang từng bước hình thành các quy trình sản xuất khép kín thông qua việc tận dụng rơm rạ để sản xuất phân hữu cơ, xử lý chất thải chăn nuôi hoặc tái sử dụng nguyên liệu sau chế biến nông sản. Tuy nhiên, phần lớn vẫn phát triển ở quy mô nhỏ và thiếu sự liên kết.

Thực tiễn đặt ra yêu cầu phải chuyển từ những mô hình riêng lẻ sang cách làm đồng bộ, có sự dẫn dắt bằng cơ chế, chính sách. Đây cũng là cơ sở để UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai Đề án “Phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị cho các sản phẩm nông sản chủ lực, đặc sản của tỉnh gắn với xây dựng các sản phẩm OCOP và du lịch nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2026-2030”, tạo động lực thúc đẩy quá trình chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp.

Theo kế hoạch, tỉnh đang tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ; đồng thời nâng cao giá trị nông sản thông qua chương trình OCOP gắn với phát triển du lịch nông thôn.

Điểm cốt lõi của Đề án là nâng cao nhận thức thay đổi tư duy sản xuất, coi nguồn nguyên liệu sau sản xuất không còn là chất thải mà trở thành đầu vào cho một chu trình mới. Cách tiếp cận này vừa giúp tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giá trị kinh tế của sản phẩm.

Đồng chí Nguyễn Văn Quân - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết: “Phát triển nông nghiệp tuần hoàn không chỉ nhằm giải quyết vấn đề môi trường mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho ngành Nông nghiệp. Khi phụ phẩm được tái sử dụng, chi phí đầu vào giảm xuống, giá trị sản phẩm tăng lên, đồng thời hình thành chuỗi liên kết bền vững giữa người sản xuất, HTX và doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng để xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu”.

Sản phấm nấm đùi gà của Công ty TNHH Nấm Phùng Gia được sơ chế, đóng gói trước khi xuất bán cho các siêu thị.

Sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ có quy mô sản xuất lớn, hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng với nhiều sản phẩm chủ lực như lúa chất lượng cao, chè, bưởi, chuối, cây dược liệu, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản. Đồng chí Nguyễn Văn Quân cho rằng, nếu tổ chức tốt các chuỗi liên kết, nguồn nguyên liệu của ngành này hoàn toàn có thể trở thành đầu vào của ngành khác, góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và hạn chế tác động đến môi trường.

Một điểm nhấn của Đề án là xây dựng Bản đồ nông sản số Phú Thọ, tích hợp dữ liệu về sản phẩm OCOP, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và kết nối với các sàn thương mại điện tử. Khi hoàn thành, hệ thống sẽ góp phần minh bạch thông tin, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản địa phương.

Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng số, các địa phương sẽ lựa chọn sản phẩm chủ lực, có lợi thế để xây dựng mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, hướng tới mục tiêu mỗi xã, phường có ít nhất một mô hình nông nghiệp tuần hoàn tiêu biểu gắn với sản phẩm OCOP và liên kết tiêu thụ theo chuỗi giá trị.

Nông nghiệp tuần hoàn không thể hình thành trong ngày một, ngày hai, nhưng khi tư duy “bỏ đi” được thay bằng tư duy “tái tạo”, mỗi loại phụ phẩm sẽ trở thành một mắt xích trong chuỗi sản xuất mới. Với lợi thế về tài nguyên, sản phẩm đặc trưng cùng quyết tâm đổi mới phương thức sản xuất, Phú Thọ có cơ sở để chuyển những nguồn lực từng bị lãng quên thành động lực tăng trưởng. Đó không chỉ là hướng đi nhằm nâng cao thu nhập cho người nông dân mà còn góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp, có sức cạnh tranh cao và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Thúy Hường