Sẵn sàng tổ chức Lễ hội Đánh cá suối truyền thống xã Toàn Thắng

Những ngày này, không khí chuẩn bị cho Lễ hội Đánh cá suối truyền thống năm 2026 đang rộn ràng khắp các xóm của xã Toàn Thắng. Từ sân lễ hội xóm Tân Lập đến khu vực suối Cá Khoang Lở, Khoang Tló, người dân tích cực chỉnh trang cảnh quan, luyện tập các tiết mục văn nghệ, chuẩn bị gian hàng ẩm thực và các nội dung thi đấu, sẵn sàng cho ngày hội lớn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Mường.

Thực hiện nghi thức hạ bè khai hội tại Lễ hội Đánh cá suối năm 2025.

UBND xã Toàn Thắng vừa ban hành Kế hoạch số 50/KH-UBND về tổ chức Lễ hội Đánh cá suối truyền thống năm 2026. Theo đó, lễ hội diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 14-16/5/2026 (tức ngày 28-30/3 năm Bính Ngọ) với quy mô cấp xã.

Đây là hoạt động văn hóa, tín ngưỡng truyền thống được địa phương phục dựng và duy trì thường xuyên từ năm 2011 đến nay nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường, đồng thời quảng bá tiềm năng du lịch của địa phương.

Lễ hội Đánh cá suối truyền thống là lễ hội dân gian gắn liền với nền nông nghiệp lúa nước của người Mường Tló ở vùng Lỗ Sơn cũ, nay thuộc các xóm Chiềng Đồi, Đồi Bệ và Tân Lập của xã Toàn Thắng. Theo quan niệm dân gian, sau khi cày bừa, cấy lúa xong, khi cây lúa đã bén rễ, cứng cáp, người dân tổ chức đánh cá tập thể tại các khoang suối để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống no đủ.

Thầy Mo thực hiện nghi thức khai hội tại Lễ hội Đánh cá suối năm 2025.

Lễ hội còn được gọi là “Lễ xuống đồng làm cỏ lúa”. Những con cá lớn nhất sau khi đánh bắt sẽ được chọn dâng cúng Thành hoàng tại miếu thờ nhằm tưởng nhớ công lao của ông Hun, chàng Hin và Khang bà Ưới Tlục - những người theo truyền thuyết đã có công khai phá đất đai, đắp đập, đào mương, dạy người Mường làm ruộng nước và đánh bắt cá. Chính bởi vậy, lễ hội không chỉ là hoạt động vui chơi cộng đồng mà còn mang ý nghĩa tri ân tiền nhân, thể hiện sự gắn kết giữa con người với thiên nhiên.

Theo kế hoạch, phần lễ sẽ diễn ra trang trọng với nghi thức Mo cúng Thành Hoàng tại miếu thờ vào lúc 6 giờ ngày 14/5. Chương trình khai mạc bắt đầu lúc 8 giờ 30 phút cùng ngày với các nghi thức đánh trống khai hội, diễn xướng mo, hạ bè và quăng mẻ chài đầu tiên khai hội.

Phần hội được tổ chức phong phú với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian đặc sắc như: thi chèo bè mảng, quăng chài, bắn nỏ, kéo co, bơi lội, bóng chuyền, việt dã... Điểm nhấn của lễ hội là hoạt động đánh cá tập thể tại các khoang suối diễn ra từ 10 giờ 30 phút ngày 14/5 với sự tham gia của đông đảo nhân dân.

Bên cạnh đó, lễ hội còn có nhiều hoạt động đậm bản sắc văn hóa Mường như hòa tấu 200 chiêng Mường, hát đối giao duyên, thi đan lát các dụng cụ đánh bắt cá truyền thống, thi ẩm thực và trưng bày nông sản, sản phẩm thủ công của 22 xóm trên địa bàn xã.

Các không gian văn hóa Mường được đầu tư bài bản nhằm tạo điểm nhấn phục vụ nhân dân và du khách tham quan, trải nghiệm.

Quang cảnh đánh bắt cá tại Khoang Lở trong lễ hội năm 2025.

Những năm gần đây, nhờ sự lan tỏa của các phương tiện truyền thông và mạng xã hội, Lễ hội Đánh cá suối truyền thống xã Toàn Thắng ngày càng được nhiều người biết đến. Mỗi mùa lễ hội, hàng nghìn du khách trong và ngoài tỉnh tìm về hòa mình vào không khí sôi động của ngày hội vùng Mường cổ.

Không chỉ góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống, lễ hội còn mở ra cơ hội phát triển du lịch cộng đồng, quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Toàn Thắng. Đặc biệt, năm 2026, địa phương đặt mục tiêu hoàn thiện tư liệu để lập hồ sơ đề nghị ghi danh Lễ hội Đánh cá suối truyền thống vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng tầm giá trị của lễ hội độc đáo này.

Đồng chí Bùi Xuân Trường - Phó Chủ tịch UBND xã Toàn Thắng cho biết: “Lễ hội Đánh cá suối truyền thống không chỉ là nét đẹp văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của đồng bào Mường mà còn là dịp để giáo dục truyền thống, nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Năm nay, xã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và nhân dân để tổ chức lễ hội quy mô hơn, bài bản hơn, tạo dấu ấn tốt đẹp đối với du khách gần xa.”

Đánh bắt cá tại Khoang Lở trong lễ hội năm 2025.

Cũng theo đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã, công tác chuẩn bị cho lễ hội đang được triển khai khẩn trương, đồng bộ. Các tiểu ban chuyên môn đã được thành lập và phân công nhiệm vụ cụ thể. Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã chịu trách nhiệm chính trong tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, đồng thời thực hiện livestream để quảng bá rộng rãi các hoạt động lễ hội trên nền tảng số.

Lực lượng công an, quân sự xây dựng phương án đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông trong suốt thời gian diễn ra lễ hội. Ngành y tế chuẩn bị phương án đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, bố trí lực lượng trực cấp cứu phục vụ nhân dân và du khách.

Đánh bắt cá tại Khoang Lở trong lễ hội năm 2025.

Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch tổ chức năm nay là việc gắn lễ hội với bảo vệ môi trường và tái tạo nguồn lợi thủy sản. Trước ngày khai hội, xã sẽ tổ chức thả cá tại Khoang Lở nhằm tái tạo nguồn lợi thủy sản và cải thiện môi trường nước.

Các đoàn thể, xóm dân cư đồng loạt ra quân dọn vệ sinh môi trường, phát quang đường làng ngõ xóm, khơi thông mương rãnh để tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp phục vụ lễ hội.

Thành quả thu được sẽ dâng lễ Thành Hoàng làng tại miếu thờ và chia lộc cho những thành viên tham gia đánh bắt trong lễ hội.

Từ một hoạt động văn hóa cộng đồng của người Mường vùng Thạch Bi, Lễ hội Đánh cá suối truyền thống xã Toàn Thắng hôm nay đã trở thành ngày hội lớn mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian vùng Đất Tổ.

Với sự chuẩn bị chu đáo, bài bản cùng sự chung tay của cả cộng đồng, lễ hội năm 2026 hứa hẹn sẽ để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng nhân dân và du khách, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Mường đặc sắc đến với đông đảo công chúng.

Hồng Duyên