Tây Cốc chuẩn bị đón dòng vốn đầu tư

Hơn 353ha đất dành cho Khu công nghiệp (KCN) Đoan Hùng, hàng trăm hộ dân bị ảnh hưởng, những khu tái định cư phải chuẩn bị, cùng bài toán sinh kế cho người dân sau thu hồi đất... Xã Tây Cốc đang đứng trước một cuộc chuyển dịch lớn, tạo đất sạch chuẩn bị đón dòng vốn đầu tư, đồng thời chuẩn bị hạ tầng, nguồn nhân lực và sinh kế để khi nhà máy mọc lên, người dân địa phương thực sự được hưởng lợi từ quá trình phát triển.

Cán bộ xã Tây Cốc cùng chính quyền thôn Cẩn Độ tuyên truyền, vận động giải phóng mặt bằng dự án KCN Đoan Hùng.

Ở tuổi 66, ông Ngô Văn Dư, thôn Cẩn Độ, xã Tây Cốc vẫn gắn với ruộng vườn. Gia đình 6 khẩu đều làm nông nghiệp với 5 sào ruộng, hơn 2.000m² đất vườn cùng ngôi nhà cấp 4 trên diện tích 300m² đất ở. Khi KCN Đoan Hùng được triển khai, khoảng 600m² ruộng, toàn bộ đất vườn và đất ở của gia đình nằm trong phạm vi thu hồi.

Xã đã kiểm đếm, xây dựng phương án bồi thường toàn bộ đất vườn, đất ở và 2 sào ruộng. Điều khiến ông Dư nghĩ nhiều hơn cả chuyện chuyển nhà lại là việc làm sau này cho chính vợ chồng ông và con, cháu.

Gia đình ông Dư cơ bản đồng thuận với phương án và sẵn sàng chuyển đến khu tái định cư. Ông chỉ mong khi KCN hình thành, những người con, người cháu hiện phải đi làm xa tận Thái Nguyên có cơ hội được đào tạo nghề, tìm việc làm ngay trên quê hương.

Cùng thôn Cẩn Độ, bà Ngô Thị Sắc, 70 tuổi, cũng thuộc diện thu hồi đất với 3.800m² đất ở, đất vườn. Con trai ở nhà làm nông nghiệp, con dâu làm công nhân tại Cụm công nghiệp Sóc Đăng (xã Đoan Hùng).

Ban đầu, bà Sắc chưa thật sự đồng thuận. Không còn đất ở và đất vườn nhưng một phần ruộng vẫn còn sau thu hồi. Bà Sắc muốn được bố trí chỗ ở gần nhà cũ để tiếp tục canh tác. Sau nhiều lần được cán bộ trao đổi, giải thích, gia đình dần thống nhất với phương án đền bù, tái định cư. Mong muốn của bà cũng giống ông Dư: KCN đi vào hoạt động thì con, cháu có thêm cơ hội việc làm gần nhà.

Phía sau hàng trăm héc-ta đất dành cho công nghiệp là cuộc sống của từng gia đình. Người dân không chỉ tính khoản tiền được bồi thường mà họ tính nơi ở mới có thuận tiện không, ruộng còn lại canh tác thế nào, rồi vài năm nữa con, cháu sẽ làm gì.

Toàn bộ đất ở và đất vườn của bà Ngô Thị Sắc, thôn Cẩn Độ, xã Tây Cốc sẽ được thu hồi, đền bù và tái định cư.

Theo số liệu địa phương cập nhật tháng 9/2026, tổng diện tích phải GPMB là 353,02ha, chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn I: 148,07ha và giai đoạn II: 204,95ha. Qua rà soát sơ bộ, khoảng 750 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức bị ảnh hưởng. Riêng giai đoạn I, bước đầu xác định có 106 hộ bị thu hồi đất ở.

Trong 54ha đang tập trung triển khai thuộc giai đoạn I, xã Tây Cốc đã ban hành thông báo thu hồi 53,07ha, liên quan 182 hộ và một tổ chức; kiểm đếm 42,4ha của 155 hộ và một tổ chức. Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt đối với 12,43ha; 29/31 hộ trong đợt đầu cùng một tổ chức đã được chi trả, tương ứng khoảng 11,19ha, tổng số tiền 15,8 tỷ đồng. Phần diện tích này đã có quyết định thu hồi đất nhưng chưa bàn giao cho nhà đầu tư.

Toàn bộ phạm vi dự án trên địa bàn Tây Cốc có khoảng 350 hộ bị thu hồi đất ở và dự kiến phải bố trí tái định cư. Xã đang chuẩn bị hai khu tái định cư là khu Phong Phú quy hoạch trên 25,7ha, dự kiến bố trí khoảng 250 hộ, trong đó có 106 hộ của giai đoạn I và khu Phúc Đình khoảng 9,6ha, dự kiến dành cho khoảng 100 hộ thuộc giai đoạn II.

Tạo được quỹ đất sạch là điều kiện quan trọng để đón nhà đầu tư. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì chưa đủ, bởi sau khi những thửa vườn, thửa ruộng như của gia đình ông Dư, bà Sắc trở thành đất công nghiệp, câu chuyện tiếp theo sẽ là sinh kế của người dân.

Tây Cốc hiện vẫn có gần một nửa lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản. Với người trẻ, chuyển sang làm việc trong nhà máy có thể là lựa chọn phù hợp. Nhưng với người 40-50 tuổi, đã quen với ruộng đồng, việc chuyển đổi nghề nghiệp không đơn giản.

Theo ông Trần Đức Biên, Phó Chủ tịch UBND xã Tây Cốc, địa phương đang tính những sinh kế khác như dịch vụ ăn uống, vận tải, sửa chữa, cung ứng thực phẩm, vệ sinh công nghiệp, chăm sóc cây xanh... “Khi KCN vận hành, hàng nghìn lao động kéo theo nhu cầu nhà ở, ăn uống, mua sắm và nhiều dịch vụ dân sinh. Nếu chuẩn bị được từ sớm, đó chính là thị trường mới cho những hộ dân quanh KCN” - ông Biên chia sẻ.

Xã Tây Cốc đặt mục tiêu đến năm 2030 có 106 doanh nghiệp hoạt động; thu nhập bình quân đạt 66 triệu đồng/người/năm; tỷ trọng lao động nông, lâm nghiệp, thủy sản giảm còn 30%.

Những chỉ tiêu ấy sẽ không tự đến chỉ bởi trên địa bàn có thêm một KCN. Điều quyết định nằm ở khả năng biến lợi thế của KCN thành cơ hội của địa phương.

Một KCN chỉ thực sự tạo thêm sự phát triển khi phía ngoài hàng rào KCN của nó cũng đổi thay: Người mất đất có nghề mới, doanh nghiệp địa phương có thêm thị trường, HTX tìm được đầu ra, hộ kinh doanh có cơ hội làm ăn và hạ tầng dân sinh tốt lên; lực lượng lao động trẻ sẽ có việc làm ngay trên quê hương.

Với Tây Cốc, chuẩn bị đón dòng vốn vì thế không chỉ là chuẩn bị một quỹ đất sạch. Đó còn là chuẩn bị cho một cách làm ăn mới, một cơ cấu việc làm mới, và xa hơn là một diện mạo khác của vùng quê này.

Ngọc Tuấn