Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực phát triển

Năm 2026, tỉnh Phú Thọ xác định tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) là nhiệm vụ cấp thiết, có ý nghĩa quan trọng trong hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Trọng tâm là nhận diện, xử lý những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, không rõ ràng, không còn phù hợp với thực tiễn; qua đó giảm chi phí xã hội, khơi thông nguồn lực, tạo cơ sở thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông chủ trì hội nghị báo cáo kết quả rà soát và kiến nghị xử lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Rà soát thực chất, xác định rõ phương án xử lý

Bám sát chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương, Tỉnh ủy Phú Thọ đã ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo; UBND tỉnh xây dựng kế hoạch tổng rà soát, xác định rõ phạm vi, trách nhiệm và tiến độ thực hiện của các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường. Các cơ quan, đơn vị phối hợp với Sở Tư pháp rà soát, lập danh mục văn bản thuộc phạm vi quản lý, tập trung xác định những văn bản cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ.

Tính đến ngày 30/9, cấp tỉnh có 480 văn bản QPPL của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND tỉnh,h thuộc phạm vi rà soát, trong đó 331 văn bản thuộc đối tượng rà soát và 149 văn bản có nội dung bãi bỏ văn bản QPPL khác. Ở cấp xã, có 198 văn bản QPPL của 60 xã còn hiệu lực hoặc chưa có hiệu lực thuộc phạm vi rà soát.

Kết quả rà soát bước đầu cho thấy, ở cấp tỉnh có 32 văn bản được đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, tạm ngưng hiệu lực hoặc bãi bỏ một phần; 10 văn bản đề xuất bãi bỏ toàn bộ; 16 văn bản đề xuất ban hành mới. Cấp xã có 5 văn bản đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, tạm ngưng hiệu lực hoặc bãi bỏ một phần; 90 văn bản đề xuất bãi bỏ toàn bộ; 1 văn bản đề xuất ban hành mới.

Qua rà soát theo các tiêu chí, nhiều bất cập liên quan đến tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, khoa học - công nghệ, xây dựng và thi hành pháp luật đã được nhận diện. Cấp tỉnh có 19 văn bản cần xử lý liên quan đến đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền; 4 văn bản liên quan đến phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; 13 văn bản liên quan đến đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Đồng thời, đề xuất xử lý 27 văn bản theo tiêu chí phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng.

Đáng chú ý, qua rà soát tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật, cơ quan chức năng phát hiện 17 nội dung tại 17 văn bản có dấu hiệu mâu thuẫn, chồng chéo, không thống nhất hoặc không còn phù hợp; 10 nội dung tại 10 văn bản được giao quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành nhưng chưa có văn bản QPPL được ban hành. UBND tỉnh đề xuất xử lý 26 văn bản liên quan đến các nội dung này.

Một nhóm vấn đề khác được đặc biệt quan tâm là những quy định chưa rõ ràng, có nhiều cách hiểu, không hợp lý, không phù hợp với thực tiễn hoặc thiếu tính khả thi. Qua rà soát, xác định 8 nội dung tại 8 văn bản QPPL có những bất cập, tập trung ở các lĩnh vực y tế, văn hóa, thể thao và du lịch. UBND tỉnh đề xuất xử lý các văn bản liên quan.

Ở cấp xã, kết quả rà soát cho thấy, có 51 văn bản QPPL được đề xuất xử lý theo tiêu chí về sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; 23 văn bản liên quan đến các nội dung trái pháp luật, mâu thuẫn, chồng chéo hoặc chưa có văn bản hướng dẫn thi hành; 23 văn bản có những quy định chưa rõ ràng, không phù hợp với thực tiễn, gây khó khăn, vướng mắc trong áp dụng.

Phòng Kiểm tra văn bản, Sở Tư pháp tích cực đôn đốc, hướng dẫn nghiệp vụ và thẩm định kết quả giúp Tổ công tác thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Bảo đảm tiến độ, nâng cao chất lượng

Theo kế hoạch, các văn bản được xác định cần xử lý sẽ được thực hiện trong năm 2026 và 2027. Tuy nhiên, quá trình tổng rà soát đang gặp nhiều khó khăn.

Theo đánh giá của Tổ công tác, thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản QPPL tỉnh, giai đoạn 2025-2026 có số lượng lớn luật, nghị định và văn bản quy định chi tiết được ban hành mới hoặc sửa đổi nhằm phục vụ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền và xử lý các vấn đề chuyển tiếp. Hệ quả là một văn bản tại thời điểm lập danh mục có thể được xác định là phù hợp, nhưng sau đó căn cứ pháp lý lại được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế. Cơ quan rà soát phải thường xuyên cập nhật lại căn cứ và kết quả, làm phát sinh khối lượng công việc kiểm tra nhiều lần.

Đặc biệt, việc xác định đúng thời điểm phát sinh bất cập, văn bản làm căn cứ rà soát và phương án xử lý đòi hỏi cán bộ phải nghiên cứu sâu từng ngành, lĩnh vực; không thể chỉ dựa vào việc so sánh tên văn bản hoặc đối chiếu máy móc số, ký hiệu văn

bản.

Một số nội dung phức tạp, dễ phát sinh cách hiểu khác nhau, cụ thể như xác định văn bản thuộc đối tượng tổng rà soát, tiêu chí áp dụng đối với từng văn bản, phân biệt quy định về phân cấp, phân quyền với việc giao nhiệm vụ tham mưu, tổ chức thực hiện.

Vì vậy, tổng rà soát hệ thống văn bản QPPL không chỉ dừng ở thống kê, phân loại mà là nhận diện chính xác những quy định bất cập, gây cản trở trong thực tiễn để đề xuất phương án xử lý phù hợp.

Việc rà soát toàn diện, thực chất, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị sẽ góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng cho Phú Thọ phát triển nhanh, bền vững.

Huy Thắng