Ổn định dân cư vùng bị ảnh hưởng bởi thiên tai

Giữa tháng 9/2026, mưa lớn kéo dài khiến nhiều khu vực miền núi của tỉnh đứng trước nguy cơ sạt lở đất và lũ quét. Đối với người dân, nỗi lo không chỉ dừng lại ở từng đợt mưa lũ bất ngờ, mà là bài toán an cư lâu dài. Trước thực tế đó, tỉnh đã quyết liệt triển khai các giải pháp ổn định dân cư vùng bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Dự án bố trí, ổn định dân cư tập trung tại xóm Củ, xã Mường Động tạo điều kiện để người dân sớm ổn định cuộc sống, giảm thiểu rủi ro do thiên tai.

Theo Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước (Sở NN&MT), đến sáng 19/9, khu vực tỉnh Hòa Bình cũ có 599 hộ với 2.404 nhân khẩu thuộc 31 xã phải di dời để tránh nguy cơ sạt lở đất, đá, lũ quét. Mường Động là địa phương có số hộ phải di dời nhiều nhất với 95 hộ, 426 nhân khẩu; Cao Sơn 74 hộ, 300 nhân khẩu; Cao Phong 52 hộ, 172 nhân khẩu; Đà Bắc 41 hộ, 161 nhân khẩu...

Qua rà soát, toàn tỉnh có gần 2.600 hộ với hơn 10.600 nhân khẩu tại 65 xã, phường đang sinh sống ở những khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, cần sơ tán khi có tình huống thiên tai, tập trung ở các địa bàn miền núi như Yên Lập, Lạc Sơn, Nật Sơn, Mường Hoa, Yên Phú, Thượng Cốc... Đây là những nơi địa hình dốc, nền địa chất phức tạp, sau nhiều ngày mưa liên tục, nguy cơ sạt trượt là rất cao.

Thời gian qua, việc sắp xếp dân cư vùng bị ảnh hưởng bởi thiên tai được thực hiện từ nhiều nguồn lực, trong đó, tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, việc sắp xếp dân cư còn được triển khai thông qua Dự án 2 - Quy hoạch, sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư ở những nơi cần thiết thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây cũng là nguồn lực quan trọng bởi phần lớn các điểm có nguy cơ sạt lở cao nằm ở vùng núi, nơi điều kiện hạ tầng và đời sống người dân còn khó khăn.

Giai đoạn 2021-2025, 3 tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình trước hợp nhất đã triển khai 16 dự án bố trí, ổn định dân cư tập trung; 733 hộ được bố trí chỗ ở ổn định; tổng kinh phí hơn 466 tỷ đồng. Những con số ấy cho thấy nguồn lực đã được dành cho việc đưa dân ra khỏi vùng thiên tai. Nhưng so với gần 2.600 hộ hiện còn nằm trong khu vực nguy cơ cao, phần việc phía trước vẫn còn khá lớn. Ở xã Mường Động, 2 dự án bố trí, ổn định dân cư tập trung tại xóm Mường Thao và xóm Củ đang được triển khai cho hơn 60 hộ. Tại khu tái định cư xóm Mường Thao, các hạng mục hạ tầng cơ bản đã hoàn thành. Chính quyền địa phương đã phê duyệt phương án bố trí ổn định dân cư, tổ chức cho các hộ bốc thăm vị trí lô đất để hoàn thiện thủ tục giao đất. Còn tại xóm Củ, các hạng mục của dự án tiếp tục được đẩy nhanh. Đồng chí Lý Thị Khánh - Trưởng Phòng Kinh tế xã Mường Động cho biết: Địa phương tập trung hoàn thiện thủ tục, đồng thời phối hợp với các phòng chuyên môn, đoàn thể hỗ trợ người dân tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện. Mục tiêu là đưa các hộ đến nơi ở mới an toàn, sớm ổn định cuộc sống.

Một dự án khác đang được triển khai tại xã Vân Sơn có tổng mức đầu tư gần 26 tỷ đồng, nhằm bố trí chỗ ở ổn định cho 35 hộ dân vùng có nguy cơ sạt lở. Dự án được phê duyệt từ tháng 5/2025 và tiếp tục thực hiện sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Đây là một trong những công trình cho thấy việc ổn định dân cư vùng thiên tai không đơn giản là tìm một mảnh đất để dựng nhà, mà cần cả hệ thống hạ tầng đủ để hình thành nơi ở mới lâu dài. Giám đốc Sở NN&MT Nguyễn Huy Nhuận cho biết, ngành tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát những hộ đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét; rà soát quy hoạch, quỹ đất, tiến độ các khu tái định cư. Yêu cầu đặt ra là nơi ở mới phải phù hợp thực tế, có hạ tầng thiết yếu và gắn với sinh kế để người dân có thể ổn định lâu dài. Với gần 2.600 hộ còn nằm trong khu vực nguy cơ cao, khối lượng công việc phía trước vẫn rất lớn. Nguồn lực đầu tư không thể dàn trải, trong khi mỗi khu dân cư lại có điều kiện địa hình, quỹ đất và sinh kế khác nhau. Bởi vậy, cần ưu tiên những điểm thực sự cấp bách, đồng thời lồng ghép hiệu quả nguồn lực từ chương trình bố trí dân cư, chương trình mục tiêu quốc gia và đầu tư công của địa phương.

Ngọc Tuấn