Thức quà mộc mạc đượm hồn quê

Giữa nhịp sống hiện đại với đủ đầy bánh trái xa hoa, có những phong vị mộc mạc nơi làng quê vẫn đủ sức đánh thức mọi giác quan và neo giữ ký ức của bao thế hệ. Bánh gạo rang Tiên Lữ là một thức quà như thế - món ăn đong đầy ký ức tuổi thơ nay đã chuyển mình mạnh mẽ, trở thành sản phẩm OCOP tiêu biểu mang theo khát vọng nâng tầm nông sản truyền thống của người dân vùng đất trung du.

Bánh gạo rang Tiên Lữ - thức quà mộc mạc đượm hồn quê.

Khởi nguồn từ món bánh gạo rang mộc mạc thường được làm vào các dịp lễ, Tết, bánh gạo rang Tiên Lữ ngày nay đã trở thành thương hiệu nông sản đặc trưng của địa phương. Để làm nên phong bánh gạo rang giòn rụm, vàng ươm chuẩn vị, những người thợ làm bánh phải trải qua nhiều công đoạn thủ công vô cùng tỉ mỉ. Trong đó, khâu lựa chọn nguyên liệu là quan trọng nhất, gạo phải là nếp cái hoa vàng hoặc nếp Điện Biên hạt mẩy đều, kết hợp cùng lạc quê bùi béo, gừng ta cay nồng và mật mía mới vàng óng dẻo quánh.

Bí quyết tạo nên màu sắc bắt mắt của bánh là việc ngâm gạo với nước sắc từ quả dành dành - một vị thuốc nam lành tính, tốt cho sức khỏe. Gạo sau khi ngâm, được đồ thành xôi chín, trộn đều với mỡ lợn, đập bẹt rồi đem phơi khô trước khi cho vào chảo rang để bung nở thành những hạt bỏng giòn tan. Công đoạn nấu mật đòi hỏi người làm phải canh lửa thật khéo để mật mía sôi vừa độ dẻo mới đổ bỏng gạo, lạc và gừng vào đảo đều, rồi nhanh tay đổ ra khuôn lăn chặt, cắt thành từng miếng vuông vắn.

Trải qua thời gian, bánh gạo rang - thức quà quê vốn chỉ quẩn quanh ở các phiên chợ nhỏ, sản xuất thủ công manh mún theo quy mô hộ gia đình và phụ thuộc vào mùa vụ, nay đã khẳng định được vị thế trên thị trường. Sự bứt phá bắt đầu từ khi tổ liên kết sản xuất, rồi hợp tác xã được thành lập. Đặc biệt, năm 2021, nghề làm bánh gạo rang truyền thống thôn Tân Thành được công nhận là “Nghề truyền thống” đã tạo dựng cơ sở pháp lý vững chắc giúp thương hiệu vươn xa.

Bà Trần Thị Đăng - Giám đốc Hợp tác xã tổng hợp Dũng Hưng chia sẻ: Khi tham gia vào chuỗi giá trị và đăng ký chứng nhận OCOP, chúng tôi hiểu rằng không thể mãi giữ cách làm cũ. Từ một món quà quê dân dã, bánh gạo rang Tiên Lữ đã tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm, cải tiến mẫu mã đóng gói, dán tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Chương trình OCOP đã thực sự thay đổi tư duy của bà con làm nghề, chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp thuần túy sang tư duy kinh tế nông nghiệp.

Thưởng thức đặc sản bánh gạo rang cùng trà - nét văn hóa ẩm thực dung dị của người dân Tiên Lữ.

Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất giúp tăng thời gian bảo quản bánh mà hoàn toàn không cần sử dụng đến chất bảo quản hóa học. Nhờ vậy, bánh gạo rang Tiên Lữ đã vượt ra khỏi không gian của các phiên chợ quê địa phương để tự tin có mặt tại các siêu thị lớn, hệ thống trạm dừng nghỉ phục vụ du lịch và các gian hàng đặc sản vùng miền, theo chân du khách đi khắp mọi miền Tổ quốc.

Sự phát triển của thương hiệu bánh gạo rang vừa góp phần lưu giữ một nét đẹp ẩm thực, vừa trực tiếp giải quyết bài toán sinh kế cho nhiều lao động, đặc biệt là phụ nữ nông thôn. Với sản lượng tiêu thụ ngày một tăng, mô hình liên kết sản xuất này đã tạo nguồn thu nhập ổn định, cải thiện đáng kể đời sống kinh tế cho các thành viên.

Nhấp ngụm trà xanh ấm nóng, thưởng thức miếng bánh gạo rang giòn tan đậm vị, ta không chỉ đón nhận vị ngọt thanh của mật mía hay vị cay ấm của gừng, mà còn cảm nhận trọn vẹn sự chuyển mình đầy sức sống của một vùng quê nông thôn mới. Vượt lên trên giá trị của một món ăn dân dã, thức quà ấy là hành trình gìn giữ hồn đất, hồn người được bao thế hệ người dân Tiên Lữ nâng niu, trao gửi vào từng sản phẩm quê hương.

Trần Tỉnh