Ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng tầm nông sản

Trong tiến trình phát triển nông nghiệp hiện đại, việc đưa khoa học kỹ thuật (KHKT) vào sản xuất không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn từng bước thay đổi tư duy canh tác của người dân. Thực tế cho thấy, khi khoa học “đi vào” đồng ruộng, những cách làm cũ dần được thay thế bằng quy trình sản xuất bài bản, an toàn và hiệu quả hơn.

Gia đình ông Lê Minh Lợi ở thôn Đồng Tiến, xã An Nghĩa đầu tư 4 tỷ đồng để lắp đặt hệ thống tưới tự động phục vụ sản xuất rau sạch.

Đòn bẩy thay đổi tư duy sản xuất

Trên địa bàn tỉnh, việc đầu tư xây dựng mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao trong nhà lưới, nhà kính đang trở thành xu hướng rõ nét. Người dân không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết mà chủ động kiểm soát môi trường sinh trưởng của cây trồng, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng nông sản.

Bà Đinh Thị Thường - Giám đốc HTX Nông nghiệp dịch vụ và cung ứng thực phẩm sạch Đà Bắc cho biết: “Các mô hình trồng rau an toàn trong nhà lưới không chỉ cho sản lượng ổn định mà còn đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, tạo đầu ra bền vững, góp phần nâng cao thu nhập”.

HTX Nông nghiệp dịch vụ và cung ứng thực phẩm Đà Bắc đầu tư trạm quan trắc thời tiết IoT ngoài trời cùng hệ thống tưới thông minh, từng bước tự động hóa các khâu then chốt trong quy trình sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP.

Một minh chứng tiêu biểu là vùng cam Cao Phong - nơi từng đối mặt với tình trạng thoái hóa đất và sâu bệnh kéo dài. Để khắc phục, từ năm 2023, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai Đề án tái canh cây có múi tại khu 2, xã Cao Phong với sự tham gia của 32 hộ dân trên diện tích gần 14ha. Điểm đáng chú ý là toàn bộ diện tích đều được lấy mẫu phân tích đất, xử lý triệt để nấm bệnh, tuyến trùng trước khi trồng mới. Các hộ tham gia được hỗ trợ 100% giống cam sạch bệnh, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và được tập huấn kỹ thuật từ khâu trồng, chăm sóc đến phòng trừ dịch hại.

Theo đồng chí Nguyễn Hồng Yến - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, sau 3 năm thực hiện, những vườn cam phát triển đồng đều, tán rộng, lá xanh bóng là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của việc áp dụng KHKT. Quan trọng hơn, mô hình không chỉ giúp phục hồi năng suất mà còn thay đổi cách nghĩ, cách làm của người dân từ sản xuất dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên cơ sở khoa học.

Không chỉ trong trồng trọt, việc chuyển giao KHKT trong chăn nuôi cũng mang lại hiệu quả thiết thực. Tại xã Pà Cò, mô hình “Chăn nuôi lợn bản địa” được triển khai hiệu quả. Với phương thức “cầm tay chỉ việc”, người dân được hướng dẫn từ xây dựng chuồng trại, kỹ thuật chăm sóc đến phòng bệnh. Nhờ đó, từ đàn giống ban đầu, tổng đàn đã phát triển lên hàng trăm con, tạo nguồn thu ổn định cho nhiều hộ gia đình, nhất là các hộ có hoàn cảnh khó khăn.

Đồng chí Hoàng Đình Tráng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Trong giai đoạn 2020 - 2025, toàn ngành nông nghiệp tỉnh đã tổ chức trên 700 lớp tập huấn cho hơn 35 nghìn lượt nông dân, triển khai 148 mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô chuyển giao KHKT mà còn cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của người dân.

Khi nông sản “có tên, có giá”

Nếu KHKT là nền tảng của sản xuất thì xây dựng thương hiệu chính là “bước nâng tầm” giúp nông sản khẳng định vị thế trên thị trường. Thực tế cho thấy, khi sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng được chứng nhận và định danh, giá trị kinh tế tăng lên rõ rệt, mở ra cơ hội phát triển bền vững cho nhiều loại nông sản. Trong đó, câu chuyện gà đen Pà Cò là minh chứng sinh động. Từ một giống vật nuôi quen thuộc, chủ yếu phục vụ nhu cầu tự cung, tự cấp, sau khi được cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể, gà đen Pà Cò đã trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị.

Ngay sau đợt Tết cổ truyền của dân tộc, gia đình anh Sùng A Lư ở xóm Pà Cò lớn đã mạnh dạn đầu tư tái đàn hơn 50 con để cung cấp ra thị trường. Tương tự, gia đình anh Phàng A Thắng ở Chà Đáy vẫn duy trì đàn trên 50 con. Với giá bán từ 250.000 - 300.000 đồng/kg, mỗi lứa, các gia đình có nguồn thu hàng chục triệu đồng, cao hơn nhiều lần so với trồng ngô, rau màu. Nhiều hộ gia đình khác cũng từng bước vươn lên thoát nghèo nhờ mở rộng quy mô chăn nuôi.

Theo đồng chí Ngần Văn Toàn - Trưởng phòng Kinh tế xã Pà Cò, việc cấp nhãn hiệu “Gà đen Pà Cò” không chỉ giúp khẳng định nguồn gốc sản phẩm mà còn tạo điều kiện để người dân được hỗ trợ kỹ thuật, đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm, từ đó, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Cán bộ Trung tâm Ứng dụng và Đổi mới sáng tạo thuộc Sở Khoa học và Công nghệ trao đổi, hướng dẫn người dân xã Pà Cò sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm “Gà đen Pà Cò”.

Tương tự sản phẩm “Gà đen Pà Cò”, cá dầm xanh tại Mai Hạ sau khi được xây dựng nhãn hiệu chứng nhận đã có bước phát triển mạnh mẽ. Gia đình ông Khà Văn Quang với diện tích ao hơn 1.200m² mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng từ bán cá thương phẩm. Sau khi sản phẩm được cấp nhãn hiệu, có tem truy xuất nguồn gốc, sản lượng tiêu thụ tăng gấp 3 - 4 lần, giá bán ổn định từ 200.000 - 300.000 đồng/kg. Không chỉ dừng lại ở phạm vi địa phương, sản phẩm “Cá dầm xanh Mai Hạ” đã từng bước tiếp cận thị trường ngoài tỉnh và các hệ thống phân phối hiện đại.

Tại các địa phương ở Phú Thọ, việc đầu tư xây dựng mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao trong nhà lưới, nhà kính đang trở thành xu hướng rõ nét.

Theo đồng chí Hoàng Đình Tráng - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, trên phạm vi toàn tỉnh, nhờ đẩy mạnh ứng dụng KHKT gắn với xây dựng thương hiệu, giá trị sản xuất nông nghiệp đạt bình quân 162,9 triệu đồng/ha, tăng 20,3 triệu đồng so với năm 2020. Hàng loạt sản phẩm chủ lực như cam Cao Phong, bưởi Tân Lạc, chè Phú Thọ... đang ngày càng khẳng định vị thế. Toàn tỉnh đã hình thành 648 vùng sản xuất tập trung, cấp 788 mã số vùng trồng phục vụ truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu, cùng hàng trăm chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn.

Có thể thấy, từ những con giống ban đầu đến những sản phẩm mang thương hiệu, hành trình ứng dụng KHKT đã và đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp một cách bền vững gắn sản xuất với thị trường.

Mạnh Hùng