Xây dựng môi trường mạng đạo đức, văn minh

Trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh có kết nối Internet, mỗi người đều có thể dễ dàng lập tài khoản Facebook, Tiktok, Zalo... để đăng tải, chia sẻ thông tin, hình ảnh và xây dựng trang cá nhân với nội dung phong phú, đa dạng. Tuy nhiên, do thiếu hiểu biết pháp luật và ý thức trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng, một số người đã tùy tiện livestream, đăng tải, phát tán video, chia sẻ thông tin, hình ảnh chưa được kiểm chứng chính xác sự việc, sự kiện, vô tình vi phạm pháp luật, vi phạm chuẩn mực đạo đức ứng xử xã hội.

Thời gian gần đây, xuất hiện vô số cá nhân sử dụng tài khoản mạng xã hội chia sẻ thông tin, livestream phát tán thông tin về các hiện tượng xã hội, có nhiều vụ việc vi phạm pháp luật, dẫn đến bị cơ quan chức năng nhắc nhở, xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí không ít vụ việc nghiêm trọng bị khởi tố theo quy định của pháp luật.

Điển hình, vào ngày 20/5/2026, một tài khoản Facebook đăng tải video dài hơn 4 phút ghi lại cảnh một nữ sinh bị nhóm học sinh hành hung tại khu vực nhà vệ sinh Trường Cao đẳng nghề Việt Xô số 1, phường Xuân Hòa. Video ngay sau đó đã lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, thu hút sự quan tâm và bức xúc của dư luận. Phát hiện vụ việc, Công an tỉnh đã vào cuộc xác minh làm rõ: Vào chiều ngày 19/5/2026, tại Trường Cao đẳng nghề Việt Xô số 1, xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, 4 em học sinh lớp 10 trong trường đã có hành vi đánh đập một nữ sinh lớp 10 cùng trường gây thương tích, phải điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội). Toàn bộ diễn biến vụ việc được quay video, sau đó một em đã phát tán lên mạng xã hội. Hành vi của các học sinh trên không chỉ xâm hại đến sức khỏe, tinh thần của nạn nhân, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường giáo dục học đường, tác động tiêu cực đến tâm lý học sinh, phụ huynh và dư luận xã hội. Ngoài ra, những hành vi này còn cổ xúy tâm lý a dua, bắt chước, ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh trật tự tại các cơ sở giáo dục. Công an tỉnh đã khởi tố, bắt giam 2 nữ sinh phát tán video theo quy định của pháp luật.

Tuyên truyền giáo dục pháp luật tại Trường Dân tộc nội trú THCS - THPT Tân Lạc.

Vụ việc thứ 2, chiều ngày 17/9/2026, một nhóm khoảng 10 người đến tầng 1, Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt, phường Vĩnh Phúc. Tại đây, một số người quay video, phát livestream, to tiếng, chửi bới, gây mất trật tự, làm ảnh hưởng đến hoạt động khám, chữa bệnh và sinh hoạt của cán bộ, nhân viên bệnh viện. Lý do phát trực tiếp do Nguyễn Thị Ngọc Ánh (sinh năm 1999, trú tại xã Hợp Lý) cung cấp cho người thân về việc bản thân đang mang thai. Nhưng ngày 17/9, gia đình đưa Ánh đến Bệnh viện Phụ sản Trung ương kiểm tra và được xác định không mang thai. Tuy nhiên, Ánh lại nói với gia đình rằng ngày 16/9 đã đến Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt khám thai và được thông báo thai bị dị tật. Tin lời con gái, ông Nguyễn Khắc Hồng (sinh năm 1976, trú tại xã Tam Dương) - bố đẻ Ánh cùng người nhà đã đến Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt để truy hỏi sự việc, phát livestream trên Facebook chửi bới, gây mất trật tự và cung cấp thông tin sai sự thật liên quan đến bệnh viện. Nhận thấy vụ việc gây mất trật tự an ninh xã hội, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã điều tra và ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 6 đối tượng về tội “Gây rối trật tự công cộng”.

Trên đây chỉ là 2 ví dụ điển hình về sự thiếu hiểu biết pháp luật khi đưa thông tin bạo lực và thông tin chưa được kiểm chứng lan truyền trên không gian mạng, hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn vi phạm đạo đức xã hội. Do đó, mỗi người cần nhận thức đầy đủ hành vi của mình dù trong đời sống thực hay trên không gian mạng để tuân thủ các quy định của pháp luật, bởi đây là hệ thống các quy tắc xử sự chung, được áp dụng với mọi chủ thể trong xã hội trên phạm vi cả nước. Pháp luật là công cụ để Nhà nước quản lý mọi mặt của đời sống, có vai trò giải quyết các mâu thuẫn giữa các chủ thể. Trong xã hội, việc phát sinh các mâu thuẫn là điều không tránh khỏi, khi các mâu thuẫn phát sinh, cần phải có căn cứ pháp lý để cơ quan chức năng và các chủ thể căn cứ giải quyết đảm bảo đúng quy định của pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân.

Xác định việc tuyên truyền giáo dục ứng xử đúng pháp luật, tránh hệ lụy trong xã hội, thời gian qua, các cơ quan chức năng của tỉnh đã có nhiều hình thức truyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đến các tầng lớp Nhân dân, nhất là học sinh đang trong lứa tuổi trưởng thành, thường bị tác động xã hội dễ dẫn đến lệch chuẩn về hành vi, nhận thức, thái độ sống và cách ứng xử xã hội. Năm 2026, toàn tỉnh đã tổ chức 5.978 cuộc tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật cho hơn 1.195.400 lượt người tham gia. Riêng ngành Giáo dục phối hợp với lực lượng công an tổ chức 65 buổi tuyên truyền trực tiếp tại các cơ sở giáo dục với sự tham gia của 3.890 cán bộ, giáo viên và 49.938 học sinh... cùng hàng trăm cuộc thi tuyên truyền giáo dục pháp luật về an ninh mạng, văn hóa ứng xử trên môi trường mạng với hàng nghìn người tham gia. Qua đó, nâng cao nhận thức về chấp hành pháp luật, góp phần xây dựng xã hội văn minh lành mạnh, an toàn.

Trường THCS Tiên Lữ bố trí nơi đọc sách gắn với giáo dục pháp luật cho học sinh.

Bà Phạm Thị Ngọc Bích - Trưởng phòng Phổ biến giáo dục pháp luật, Sở Tư pháp khẳng định: Chấp hành pháp luật không chỉ là hành vi chuẩn mực, mà còn là đạo đức của mỗi người. Thời gian tới, công tác giáo dục pháp luật sẽ tiếp tục được đổi mới về nội dung, đa dạng hình thức tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân, góp phần xây dựng con người có đạo đức, lối sống lành mạnh, ứng xử văn minh. Cùng với công tác tuyên truyền giáo dục của cơ quan chức năng, mỗi người dân cần chủ động xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, thể hiện ý thức đạo đức, văn minh trong ứng xử xã hội.

Hiểu biết pháp luật để tự bảo vệ mình, chấp hành pháp luật để xây dựng cộng đồng văn minh và cùng chung tay giữ gìn an ninh, trật tự là trách nhiệm của mỗi người dân.

Xuân Hùng