Bứt phá từ sáng kiến, cải tiến kỹ thuật

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành những nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia, mỗi địa phương trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ. Với Phú Thọ, đây không chỉ là yêu cầu của quá trình phát triển mà còn là cơ hội để kiến tạo một mô hình tăng trưởng mới, dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ban Tổ chức Hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh Phú Thọ và Cuộc thi sáng tạo Thanh thiếu niên nhi đồng năm 2025 trao giải cho các tác giả, nhóm tác giả.

Tại Phú Thọ, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia càng có ý nghĩa đặc biệt khi tỉnh đang đồng thời thực hiện nhiệm vụ tổ chức lại không gian phát triển, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, thống nhất hệ thống quản trị và khai thác hiệu quả những lợi thế mới sau hợp nhất.

Trong nhiều cuộc làm việc với các sở, ngành và doanh nghiệp, lãnh đạo tỉnh đều xác định rõ, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là lĩnh vực hỗ trợ mà phải trở thành động lực dẫn dắt phát triển. Lợi thế của tỉnh là sự hội tụ của nhiều không gian phát triển, muốn biến tiềm năng thành sức mạnh thực sự thì phải lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm chìa khóa phát triển.

Quan điểm đó đang được cụ thể hóa bằng những kết quả tích cực. Toàn tỉnh đã kích hoạt hơn 2,4 triệu tài khoản định danh điện tử, tỷ lệ hồ sơ giải quyết trực tuyến đạt trên 95%; hơn 100 tỷ đồng được đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin. 6 tháng đầu năm 2026, GRDP ước tăng 10-10,5%, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 25,7%, thu hút khoảng 1,77 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, tăng gần 4,9 lần so với cùng kỳ năm trước. Quy mô kinh tế số chiếm khoảng 22,71% GRDP, đứng thứ ba trong cả nước. Những con số ấy cho thấy đổi mới sáng tạo đã bắt đầu chuyển hóa thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Đổi mới sáng tạo không chỉ đến từ các dự án nghiên cứu quy mô lớn mà được hình thành từ chính yêu cầu của thực tiễn sản xuất. Tại Công ty Điện lực Phú Thọ, trong quá trình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, đơn vị đã chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống thông tin địa lý (GIS), dữ liệu lớn và tự động hóa vào công tác quản lý, vận hành lưới điện. Những giải pháp như tự động tổng hợp dữ liệu lưới điện hạ thế trên nền tảng GIS; AI hỗ trợ xây dựng tài liệu đào tạo nghiệp vụ; đối soát dữ liệu đo xa; cảnh báo quá nhiệt trạm biến áp... không chỉ rút ngắn thời gian xử lý công việc mà còn góp phần giảm tổn thất điện năng, nâng cao độ an toàn và độ tin cậy cung cấp điện.

Được đồng nghiệp gọi là “cây sáng kiến” của đơn vị, anh Phùng Đức Hải, chuyên viên công nghệ thông tin Công ty Điện lực Phú Thọ, từ năm 2024 đến nay đã có 5 sáng kiến được áp dụng hiệu quả, trong đó 3 sáng kiến cấp Tổng công ty. Theo anh Hải, mỗi sáng kiến đều xuất phát từ yêu cầu thực tế của công việc. Tiêu biểu như khi xây dựng Phần mềm dự báo phụ tải, mục tiêu đặt ra không chỉ là tự động hóa thao tác tính toán mà còn giúp nâng cao độ chính xác trong dự báo sản lượng điện, tạo cơ sở để ngành Điện làm việc với khách hàng điều chỉnh kế hoạch sản xuất, hạn chế sai số và nâng cao hiệu quả điều hành.

Theo đồng chí Phan Thanh An - Phó Giám đốc, Chủ tịch Hội đồng sáng kiến Công ty Điện lực Phú Thọ chia sẻ: Mỗi sáng kiến, dù là một thuật toán, một ứng dụng AI hay một thiết bị cải tiến cơ khí ngoài hiện trường, đều là tài sản quý báu của công ty. Không chỉ dừng lại ở việc công nhận, mà phải tạo môi trường tốt nhất để các ý tưởng này được ứng dụng ngay vào thực tế sản xuất. Công ty đặt mục tiêu mỗi năm có ít nhất 25 sáng kiến, phấn đấu giai đoạn 2025-2028 đạt 100 sáng kiến, đồng thời khoảng 10% cán bộ, công nhân viên trở thành tác giả hoặc đồng tác giả các sáng kiến. Mục tiêu lớn nhất là xây dựng đội ngũ lao động sáng tạo, làm chủ công nghệ, góp phần xây dựng Công ty Điện lực Phú Thọ trở thành đơn vị tiêu biểu trong chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Còn tại Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao hiệu quả của sáng kiến, cải tiến kỹ thuật lại là minh chứng sinh động cho việc xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo, trở thành một phần trong chiến lược phát triển. Giai đoạn 2021-2025, toàn công ty có hơn 1.100 sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được áp dụng, làm lợi khoảng 268 tỷ đồng.

Đáng chú ý, hầu hết các sáng kiến đều hướng đến mục tiêu phát triển xanh và nâng cao giá trị gia tăng. Những dòng phân bón hữu cơ khoáng, supe lân vi sinh, NPK vi sinh, các sản phẩm sử dụng 100% Kali Sulphat được nghiên cứu và đưa ra thị trường đã đáp ứng xu hướng nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn. Doanh nghiệp cũng chủ động ứng dụng công nghệ số thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, nhận diện khuôn mặt bằng AI trong quản trị nhân sự và đầu tư dây chuyền sản xuất SOP công suất 20.000 tấn/năm, mở rộng thị trường xuất khẩu sang Nhật Bản và nhiều quốc gia có tiêu chuẩn cao.

Tại Công ty TNHH Công nghệ Cosmos1 (Khu Công nghiệp Thụy Vân, phường Nông Trang), chị Đặng Thị Lượng - Phó trưởng Phòng Hoàn thành KCS có hơn 15 năm gắn bó với nghề cơ khí chính xác, được đồng nghiệp gọi là “kho ý tưởng, cây sáng tạo”, hầu như năm nào cũng có sáng kiến, cải tiến kỹ thuật làm lợi hàng trăm triệu đồng cho công ty. Điển hình như từ năm 2023 đến nay, sáng kiến chia nhỏ thao tác kiểm Jig giúp giảm hai nhân công mỗi ca, tiết kiệm hơn 253 triệu đồng và thay đổi chiều dài túi ni-lông đóng gói tiếp tục giúp công ty tiết kiệm hơn 200 triệu đồng, đồng thời cải thiện thao tác cho người lao động; các đề án cải tiến của chị tiếp tục mang lại hiệu quả rõ rệt như đề án 24KZ0874 tiết kiệm 50 triệu đồng, dự án tăng sản lượng nhóm 3 giúp tiết kiệm gần 200 triệu đồng...

Chị Đặng Thị Lượng - “kho ý tưởng, cây sáng tạo” tại Công ty TNHH Công nghệ Cosmos 1, Khu Công nghiệp Thụy Vân, phường Nông Trang.

Những kết quả đó cho thấy, đổi mới sáng tạo chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi trở thành văn hóa của doanh nghiệp, được nuôi dưỡng bằng cơ chế khuyến khích, môi trường làm việc và khát vọng phát triển.Một trong những yếu tố quan trọng giúp phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật phát triển là vai trò kết nối của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh. Theo tổng hợp của Liên hiệp Hội, giai đoạn 2021-2025, cơ cấu đề tài có sự chuyển dịch mạnh sang các lĩnh vực công nghệ số, điện tử, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Nếu năm 2021 nhóm đề tài này chỉ chiếm khoảng 15% thì đến năm 2025 đã tăng lên trên 35%. Đặc biệt, tại Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc lần thứ 21, Phú Thọ đạt 1 giải Nhất, 1 giải Nhì, 1 giải Ba và 2 giải Khuyến khích, tiếp tục nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước.

Thời gian tới Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tiếp tục đổi mới theo hướng lấy yêu cầu phát triển của địa phương làm trung tâm; tăng cường ứng dụng nền tảng số trong tiếp nhận, đánh giá sáng kiến; xây dựng ngân hàng dữ liệu sáng kiến dùng chung; kết nối doanh nghiệp với các nhà khoa học để thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở - nơi ý tưởng không chỉ dừng lại ở giải thưởng mà còn trở thành sản phẩm phục vụ sản xuất và đời sống.

Hiện nay, điểm nổi bật của phong trào sáng kiến tại Phú Thọ là sự chuyển biến từ chiều rộng sang chiều sâu, xuất hiện ngày càng nhiều giải pháp ứng dụng AI, dữ liệu lớn, tự động hóa, thực tế ảo, Internet vạn vật và công nghệ số. Hưởng ứng sự phát động của Liên đoàn Lao động tỉnh, từ đầu năm 2026 đến nay, các phong trào được tổ chức theo hướng thiết thực, gắn với nhiệm vụ chính trị và hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo khí thế thi đua sôi nổi trong đoàn viên, người lao động, trong đó phong trào “Lao động giỏi, lao động sáng tạo” tiếp tục tạo điểm nhấn, thu hút đông đảo đoàn viên hưởng ứng. 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh có hơn 3.000 sáng kiến của đoàn viên, công nhân, viên chức, lao động được công nhận với giá trị làm lợi khoảng 40 tỷ đồng; 10 sáng kiến được đề nghị Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam xét tặng Bằng Lao động sáng tạo; 26 sáng kiến đăng ký tham gia Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh. Đó không chỉ là những con số về thành tích thi đua mà còn phản ánh quá trình hình thành lực lượng lao động sáng tạo - yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của địa phương trong giai đoạn phát triển mới.

Ngọc Lam