Cải thiện chất lượng cuộc sống ở Thượng Cốc

Là xã vùng cao còn nhiều khó khăn, Thượng Cốc đang nỗ lực vượt khó, từng bước chuyển mình. Từ hỗ trợ thiết thực của nhiều chương trình, dự án, trong đó có Dự án “Cải thiện chất lượng cuộc sống của các cộng đồng đặc biệt khó khăn” do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh phối hợp với Tổ chức CARE Quốc tế tại Việt Nam triển khai, đời sống vật chất, tinh thần của người dân đã được cải thiện rõ rệt.

Cán bộ Hội LHPN và thành viên nhóm sinh kế Thây Voi, xã Thượng Cốc trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, chăn nuôi.

Thượng Cốc là xã có địa hình đồi núi phức tạp, dân cư phân tán, giao thông còn nhiều cách trở. Những năm gần đây, biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng cực đoan, gây ra không ít hệ lụy. Theo báo cáo của xã, mưa lớn kéo dài thường xuyên gây sạt lở đất, chia cắt nhiều xóm; rét đậm, rét hại và nắng nóng ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống người dân.

Toàn xã có 938 hộ với hơn 4.100 nhân khẩu, trong đó tỷ lệ người dân tộc thiểu số chiếm trên 98%. Hộ nghèo còn 221 hộ, cùng hơn 300 đối tượng dễ bị tổn thương như người già, trẻ em, phụ nữ nuôi con nhỏ, người khuyết tật. Đáng chú ý, có 64 hộ nằm trong vùng nguy cơ sạt lở cao bị cô lập, 359 hộ chưa có nhà ở kiên cố, đến nay xã mới bố trí tái định cư được 26 hộ.

Điều kiện sinh hoạt của người dân còn nhiều hạn chế, vẫn còn hộ dân chưa được tiếp cận nguồn nước sạch ổn định; hệ thống vệ sinh môi trường chưa đồng bộ; sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Những yếu tố này khiến Thượng Cốc trở thành địa bàn dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu, đòi hỏi các giải pháp can thiệp mang tính tổng thể, lâu dài.

Trước thực trạng đó, từ năm 2022, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh đã phối hợp triển khai Dự án “Cải thiện chất lượng cuộc sống của các cộng đồng đặc biệt khó khăn” (FBF) do Tổ chức CARE Quốc tế tại Việt Nam tài trợ tại xã Miền Đồi, huyện Lạc Sơn cũ, nay là xã Thượng Cốc. Sau hơn 3 năm triển khai, dự án đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực.

Giảng viên tại chương trình tập huấn, củng cố kiến thức về vắc xin và kỹ thuật chăn nuôi cho các nhóm sinh kế tại xã Thương Cốc.

Dự án tập trung vào ba trụ cột chính là nâng cao năng lực cộng đồng, cải thiện sinh kế và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong giai đoạn 2022 - 2025, nhiều hoạt động thiết thực đã được triển khai như tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu cho hàng trăm lượt cán bộ, hội viên phụ nữ và người dân; phân tích rủi ro, xây dựng kế hoạch thích ứng; đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng quy mô nhỏ như đường nội thôn, mương nước; tổ chức các hoạt động giáo dục, hỗ trợ cơ sở vật chất trường học, lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời, góp phần tạo môi trường học tập an toàn, thân thiện.

Điểm nhấn của dự án là hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững, đặc biệt hướng tới phụ nữ và các nhóm yếu thế. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Thượng Cốc Đào Thị Kim Liên, xác định sinh kế bền vững là chìa khóa để nâng cao đời sống, địa phương đã tích cực phối hợp triển khai các mô hình phù hợp với điều kiện thực tế. Thông qua dự án, 5 tổ nhóm sinh kế đã được thành lập với gần 100 thành viên. Mỗi nhóm được hỗ trợ 100 triệu đồng để đầu tư chăn nuôi, sản xuất. Các thành viên được tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, phòng chống dịch bệnh, xử lý chất thải theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, giúp dễ hiểu, dễ áp dụng.

Nhiều mô hình kinh tế đã bước đầu phát huy hiệu quả như chăn nuôi lợn theo hướng an toàn sinh học, sử dụng biogas; trồng trọt thích ứng với khí hậu; phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ môi trường. Không chỉ góp phần tăng thu nhập, các mô hình này còn giúp người dân nâng cao khả năng chống chịu trước rủi ro thiên tai, dịch bệnh.

Chị Bùi Thị Ngân - Trưởng nhóm sinh kế chăn nuôi Thây Voi chia sẻ: Trước đây, gia đình tôi chăn nuôi nhỏ lẻ, hiệu quả thấp. Từ khi tham gia dự án, được tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ vốn, gia đình đã mạnh dạn mở rộng quy mô. Hiện tôi đang nuôi 6 lợn nái, 20 con lợn thịt, được chăm sóc, phòng dịch đúng theo hướng dẫn. Thu nhập ổn định hơn, cuộc sống cũng bớt vất vả.

Thành viên nhóm sinh kế thăm quan mô hình chăn nuôi lợn nái của gia đình chị Bùi Thị Ngân - Trưởng nhóm sinh kế chăn nuôi Thây Voi.

Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế, điều đáng ghi nhận là thay đổi trong nhận thức của người dân. Từ chỗ sản xuất theo kinh nghiệm, phụ thuộc vào tự nhiên, người dân đã từng bước tiếp cận phương thức sản xuất an toàn, có kế hoạch, biết ứng dụng khoa học kỹ thuật và chú trọng bảo vệ môi trường.

Bà Hoàng Thị Hà Xuyên, đại diện điều phối dự án, Ban Công tác phụ nữ (Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh), cho biết: "Dự án không chỉ hỗ trợ nguồn lực mà quan trọng hơn là giúp cộng đồng nâng cao năng lực tự chủ, biết cách thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển sinh kế bền vững."

Theo ông Bùi Mạnh Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Cốc, Dự án CARE đã mang lại hiệu quả thiết thực cho địa phương. Không chỉ cải thiện hạ tầng, hỗ trợ sinh kế, dự án còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững.

Dù vẫn còn nhiều khó khăn như địa hình phức tạp, hạ tầng chưa đồng bộ, thị trường tiêu thụ chưa ổn định, song những kết quả bước đầu của dự án đã tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của Thượng Cốc. Hiện nay, dự án tiếp tục định hướng mở rộng các mô hình sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu, tăng cường liên kết với các ngành chức năng để nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Hồng Duyên