Giải ngân vốn đầu tư công, tạo lực đẩy phát triển

Công tác giải ngân vốn đầu tư công đã được Phú Thọ xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực Tỉnh ủy thường xuyên chỉ đạo rà soát tiến độ các dự án, tập trung tháo gỡ những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguyên vật liệu, bãi đổ thải, giá vật liệu xây dựng; đồng thời tăng cường theo dõi, đôn đốc tiến độ giải ngân.

Tập trung thi công Dự án Cải tạo gia cố và nâng cấp đường Âu Cơ, đoạn qua xã Bình Phú nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Quyết tâm giải ngân 100%

Năm 2026, HĐND tỉnh giao tổng kế hoạch vốn đầu tư ngân sách nhà nước 21.934 tỷ đồng, trong đó vốn do Thủ tướng Chính phủ giao 19.908 tỷ đồng, vốn cân đối ngân sách địa phương do tỉnh giao bổ sung 2.026 tỷ đồng. Đây là nguồn lực rất lớn để đầu tư phát triển, song cũng là áp lực không nhỏ đối với các cấp, ngành, địa phương và chủ đầu tư trong tổ chức thực hiện.

Đến hết tháng 6, toàn tỉnh giải ngân khoảng 5.550 tỷ đồng, đạt 31,2% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao. Đến hết tháng 7, số vốn giải ngân đạt khoảng 7.500 tỷ đồng, gần bằng 41% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này cho thấy nỗ lực đáng kể trong việc đưa vốn vào nền kinh tế, nhưng cũng cho thấy chặng đường phía trước còn rất lớn. Trong 5 tháng cuối năm, tỉnh phải tiếp tục giải ngân khoảng 10 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công còn lại để hoàn thành mục tiêu đề ra.

Tại cuộc họp chiều 6/8, sau khi nghe các sở, ngành, đơn vị, địa phương báo cáo tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, tiến độ phê duyệt các dự án khởi công mới năm 2026 và 2027, Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông nhấn mạnh, Phú Thọ xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch vốn được Thủ tướng Chính phủ giao. Đồng thời, tập trung rà soát các dự án đã được bố trí vốn, đôn đốc tiến độ và nghiên cứu sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách sau hợp nhất.

Đây cũng là yêu cầu được Thủ tướng Chính phủ đặt ra khi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ. Thông báo kết luận của Thủ tướng yêu cầu tỉnh tập trung tháo gỡ khó khăn, tiếp tục đẩy mạnh giải ngân và cam kết giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 cùng số vốn được kéo dài sang năm 2026.

Không để vốn công đứng ngoài dòng chảy phát triển

Thực tế cho thấy, cùng với tiến độ giải ngân được đẩy nhanh, hoạt động sản xuất kinh doanh của Phú Thọ tiếp tục có những tín hiệu tích cực. Lũy kế 7 tháng đầu năm, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 24,3% so với cùng kỳ; riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 25,18%, trong đó sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 33,93%.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 6 tháng đầu năm đạt khoảng 69.500 tỷ đồng, tăng 14,3% so với cùng kỳ. Con số này cho thấy dòng vốn xã hội đang tiếp tục được huy động và mở rộng, trong đó đầu tư công có vai trò tạo nền tảng và dẫn dắt.

Đây cũng là lý do Ban Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất định hướng tập trung nguồn lực đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 vào những công trình, dự án trọng điểm theo quy hoạch tỉnh, ưu tiên hạ tầng giao thông, thương mại, thủy lợi, y tế, giáo dục, văn hóa, hạ tầng số và Trung tâm dữ liệu. Tổng nguồn vốn đầu tư công trung hạn dự kiến hơn 137.035 tỷ đồng, tăng khoảng 27% so với giai đoạn trước.

Quan trọng hơn, tư duy phân bổ vốn được chuyển mạnh từ “có dự án thì bố trí vốn” sang “vốn phải đi cùng hiệu quả”. Tỉnh định hướng giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn 2021-2025, hạn chế đầu tư dàn trải, ưu tiên các dự án quy mô lớn, có tính lan tỏa và tạo động lực tăng trưởng. Đối với dự án khởi công mới, chỉ bố trí vốn khi đã hoàn tất thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và chứng minh được hiệu quả kinh tế xã hội. Đó là sự thay đổi quan trọng về chất trong tư duy đầu tư công của tỉnh.

Gỡ điểm nghẽn để mở không gian tăng trưởng

Trong thực tế triển khai, giải phóng mặt bằng vẫn là một trong những vấn đề lớn nhất. Không có mặt bằng sạch, công trình không thể thi công; dự án không thể giải ngân; và quan trọng hơn, những cơ hội phát triển đi kèm với dự án cũng bị chậm theo.

Tại các khu công nghiệp (KCN), vấn đề này càng rõ. Sau hợp nhất, Phú Thọ có 58 khu công nghiệp được quy hoạch, đã thu hút 326 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn hơn 65.267 tỷ đồng và 523 dự án FDI với tổng vốn trên 10,86 tỷ USD. Tuy nhiên, đến tháng 7/2026 vẫn còn gần 3.000ha đất tại các KCN chưa hoàn thành bồi thường để bàn giao cho nhà đầu tư.

Tiến độ triển khai một số KCN trên địa bàn tỉnh còn chậm do thiếu hụt nguồn đất san lấp, vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.

Theo đồng chí Hoàng Long Biên - Trưởng Ban Quản lý các KCN tỉnh, giải ngân đầu tư công vào hạ tầng KCN nếu không đi cùng giải phóng mặt bằng thì chưa thể tạo ra hiệu quả đầy đủ. Ngược lại, khi hạ tầng và mặt bằng được chuẩn bị đồng bộ, nguồn lực công có thể tạo điều kiện để dòng vốn tư nhân, vốn FDI nhanh chóng đi vào sản xuất.

Từ cách nhìn đó, việc Phú Thọ quyết tâm tháo gỡ 151 dự án tồn đọng, kéo dài có ý nghĩa không chỉ đối với từng dự án mà còn đối với việc khơi thông các nguồn lực đang bị “đóng băng”. Trong số này, 50 dự án đã được tháo gỡ, 26 dự án được Ủy ban Kiểm tra Trung ương thống nhất chủ trương, nguyên tắc xử lý và 75 dự án đang tiếp tục được rà soát. Tổ công tác 751 được thành lập để theo dõi, phân loại, đôn đốc và đề xuất phương án xử lý từng dự án.

Cùng với đó, tỉnh đang tính toán mạnh hơn việc phân cấp, giao cấp xã, phường làm chủ đầu tư đối với những dự án phù hợp. Cách làm này vừa giảm áp lực cho các ban quản lý dự án cấp tỉnh, vừa nâng cao tính chủ động của cơ sở trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang vận hành.

Trong mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phú Thọ không thể chỉ trông chờ vào một nguồn lực. Nhưng đầu tư công có thể làm được một việc đặc biệt quan trọng, đó là mở đường cho các nguồn lực khác cùng đi vào nền kinh tế.

Đồng chí Lê Văn Lộc - Phó Giám đốc Sở Tài chính cho rằng, khi vốn công được giải ngân nhanh, đúng địa chỉ và tạo ra những công trình có khả năng sinh lợi ích lâu dài, mỗi đồng ngân sách không chỉ hoàn thành một hạng mục đầu tư mà còn có thể tạo ra nhiều đồng giá trị mới cho xã hội. Khi ấy, giải ngân vốn đầu tư công thực sự trở thành lực đẩy cho tăng trưởng, mở rộng không gian phát triển và tạo nền tảng để Phú Thọ bứt phá trong giai đoạn mới...

Quang Nam