Gieo mầm sống xuống dòng Đà Giang

Sáng sớm trên bến cảng ba cấp, phường Thống Nhất, mặt hồ Hòa Bình phẳng lặng như tấm gương khổng lồ giữa đại ngàn gió núi. Những chiếc thuyền máy lặng lẽ cập bến, chở theo hàng chục thùng cá giống đang quẫy nước liên hồi. Ban tổ chức lễ phát động thả cá phóng sinh và tái tạo nguồn lợi thủy sản phối hợp cùng các chư tăng thực hiện nghi thức trang nghiêm. Tiếng tụng kinh của các chư tăng hòa cùng tiếng sóng vỗ bên mạn thuyền, tạo nên không khí đặc biệt cho buổi lễ. Hoạt động nhằm góp phần bảo vệ, phục hồi và phát triển nguồn lợi thủy sản trên dòng Đà giang.

Việc thả cá giống xuống lòng hồ Hòa Bình là hoạt động thường xuyên của người dân và các cơ quan chức năng nhằm tái tạo nguồn lợi thủy sản hồ Hòa Bình.

Gieo sự sống xuống lòng hồ

Đứng giữa bãi thả cá đông kín người dân, phật tử và cán bộ ngành nông nghiệp, chúng tôi nhìn từng xô cá giống được chuyền tay nhau rồi nhẹ nhàng đưa xuống mặt hồ xanh thẫm. Vừa chạm mặt nước, hàng nghìn con cá nhỏ lao nhanh như những mũi tên bạc, mất hút dưới làn nước sâu của lòng hồ Thủy điện Hòa Bình.

Hơn 3 tấn cá giống đã được thả xuống lòng hồ vào đầu tháng 5/2026. Đó không chỉ là hoạt động phóng sinh mang màu sắc tâm linh, mà còn là nỗ lực của các cơ quan chức năng tỉnh trong hành trình tái tạo, hồi phục nguồn lợi thủy sản đang ngày một cạn kiệt.

Các chư tăng, phật tử tích cực tham gia hoạt động phóng sinh, thả cá giống nhằm tái tạo nguồn lợi thủy sản hồ Hòa Bình.

Tỉnh Phú Thọ sở hữu hệ thống sông, hồ rộng lớn với sông Đà, sông Thao, sông Lô cùng hàng nghìn hồ chứa tự nhiên. Trong đó, hồ Hòa Bình là một trong những hồ nước nhân tạo lớn nhất của cả nước, được ví như “biển hồ” giữa đại ngàn Tây Bắc, nổi tiếng với nhiều loài cá quý như cá chiên, cá lăng, cá bỗng, cá ngạnh. Nhưng cũng chính trên vùng nước ấy, nhiều ngư dân lâu năm đang chứng kiến sự mất dần của những loài cá đặc sản.

Ngồi tựa mạn thuyền sau buổi thả cá, anh Bùi Văn Mai ở xóm Tôm, xã Tân Mai hướng mắt ra mặt hồ mênh mang phía trước. Gương mặt sạm nắng của người đàn ông hơn 20 năm làm nghề chài lưới chợt trầm xuống khi nhắc về những mùa cá cũ. “Ngày trước, chỉ cần quăng vài mẻ lưới là có cá chiên, cá ngạnh. Có chuyến đi một đêm cũng kiếm được cả triệu bạc. Giờ thì hiếm lắm, nhiều hôm về tay trắng” - anh Mai nói.

Theo lời anh Mai kể thì lòng hồ bây giờ không còn dồi dào sản vật như trước. Cá nhỏ đi, cá quý gần như biến mất. Một phần do khai thác quá mức, phần khác là do tình trạng đánh bắt tận diệt bằng xung điện, lưới mắt nhỏ vẫn còn lén lút diễn ra ở nhiều nơi. “Tôi thấy việc thả cá cần làm thường xuyên. Không giữ nguồn cá thì sau này con cháu chẳng còn gì để đánh bắt nữa” - anh Mai chậm rãi nói tiếp.

Cách đó không xa, anh Đinh Công Thái ở xóm Mó Rút cũng lặng nhìn đàn cá vừa thả lao xuống nước. Người đàn ông gắn bó cả đời với lòng hồ Hòa Bình cảm nhận rất rõ sự nghèo đi của lòng hồ. “Ngày xưa, ngư dân bắt được những con cá lăng, cá ngạnh hàng chục kg là chuyện bình thường. Giờ thì hiếm lắm. Người dân ai cũng mong nguồn cá phục hồi để còn bám hồ mà sống” - anh Thái chia sẻ.

Giữ “lộc” cho dòng Đà giang

Theo thống kê của Chi cục Chăn nuôi, thú y và thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường, sản lượng khai thác thủy sản hàng năm trên địa bàn tỉnh hiện đạt khoảng 7.000 tấn. Tuy nhiên, nhiều loài cá bản địa có giá trị kinh tế cao như chiên, ngạnh, bỗng đang suy giảm mạnh cả về số lượng lẫn tần suất xuất hiện. Đó cũng là lý do nhiều năm qua, tỉnh liên tục triển khai các chương trình tái tạo nguồn lợi thủy sản trên các sông, hồ tự nhiên.

Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã tổ chức 15 đợt thả giống thủy sản với hàng triệu con cá xuống các thủy vực như hồ Hòa Bình, hồ Cánh Tạng, hồ Đầm Vạc, sông Hồng, sông Lô và hệ thống hồ thuộc Khu di tích lịch sử Đền Hùng.

Việc thả cá giống đã góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân sinh sống ở vùng hồ Hoà Bình.

Chia sẻ về hoạt động này, đồng chí Bùi Duy Linh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, việc tái tạo nguồn lợi thủy sản không chỉ giúp phục hồi hệ sinh thái mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng hồ. Để nguồn lợi thủy sản được duy trì và khai thác hiệu quả, bền vững thì người dân không sử dụng xung điện, chất nổ, chất độc để khai thác thủy sản; không đánh bắt cá non, cá trong mùa sinh sản và tích cực tham gia các hoạt động thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Các loại cá giống được thả đều là các loại cá phù hợp với điều kiện sống tại thủy vực lòng hồ Hoà Bình.

Buổi thả cá ngoài những cán bộ, người dân, còn có sự tham gia của đông đảo chư tăng, phật tử. Trong tiếng tụng kinh vọng bên lòng hồ, từng chậu cá giống được nâng niu thả xuống nước như một nghi thức gửi gắm niềm tin vào sự hồi sinh của thiên nhiên.

Chúng tôi theo chiếc thuyền nhỏ lướt trên lòng hồ, mặt nước trải dài xanh ngắt dưới nắng đầu hè. Người lái thuyền chia sẻ rằng, cá trên hồ không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là “lộc nước” của bao thế hệ cư dân vùng lòng hồ Hòa Bình. Bởi vậy, việc thả cá xuống hồ hôm nay không đơn thuần là vài tấn cá giống. Đó còn là cách gieo hy vọng để hồi sinh những gì đã từng đánh mất trên dòng Đà giang này.

Mạnh Hùng