Gìn giữ nét đẹp làng nghề

Giữa nhịp sống hiện đại, những làng nghề truyền thống trên quê hương Đất Tổ vẫn ngày đêm âm thầm gìn giữ những giá trị văn hóa qua thời gian. Từ tiếng đục đẽo rộn ràng ở các làng mộc đến những đường kim tỉ mỉ nơi làng nón, thủ công mỹ nghệ, mỗi sản phẩm làm ra không chỉ mang giá trị kinh tế, mà còn kết tinh tâm hồn, ký ức và bản sắc của làng quê.

Một buổi sáng tại làng mộc Minh Đức (xã Hiền Quan), không khí sản xuất diễn ra nhộn nhịp với tiếng máy cưa, tiếng đục chạm vang lên đều đặn. Trong các xưởng sản xuất, những người thợ miệt mài bên từng thớ gỗ, tỉ mỉ hoàn thiện từng chi tiết. Từ những khúc gỗ thô, qua bàn tay khéo léo của người thợ, các sản phẩm như án gian, bàn ghế, tủ, giường... dần thành hình, mang vẻ đẹp chắc chắn, tinh xảo.

Dẫn chúng tôi tham quan một vòng làng nghề, ông Nguyễn Văn Liu - Trưởng làng nghề mộc Minh Đức cho biết: Nghề mộc nơi đây có từ lâu đời và được công nhận là làng nghề từ năm 2004. Hiện toàn làng có 76 hộ tham gia sản xuất, tạo việc làm cho hàng trăm lao động, với thu nhập bình quân đạt từ 300-400 triệu đồng/hộ/năm.

Không chỉ là nguồn sinh kế ổn định, nghề mộc còn trở thành niềm tự hào của người dân địa phương. Trải qua nhiều thế hệ gìn giữ và phát triển, nghề truyền thống đã góp phần tạo dựng thương hiệu riêng cho Minh Đức, để mỗi khi nhắc đến địa danh này, người ta nhớ ngay đến một làng nghề mộc lâu đời.

Người dân xã Dân Chủ vẫn cần mẫn gìn giữ nghề làm nón truyền thống của ông cha để lại.

Nếu Minh Đức mang vẻ đẹp của sự rắn rỏi, mạnh mẽ, thì làng nghề nón lá Gia Thanh (xã Dân Chủ) lại hiện lên với nét mềm mại, duyên dáng. Trong những ngôi nhà nhỏ nằm sâu trong ngõ xóm, hình ảnh các bà, các mẹ quây quần bên vành nón đã trở nên quen thuộc. Từng chiếc nón trắng ngà được làm ra qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, cầu kỳ từ vê lá, là lá, nén lá cho phẳng rồi làm vành, may nón...

Nón may xong được dỡ ra khỏi khuôn rồi cắt cước, nức nón, luồn nhôi, may chóp. Mỗi chiếc nón lá Gia Thanh được lợp 2 lớp lá, giữa 2 lớp được lót thêm một lượt mo tre hoặc mo diễn để tạo độ dày và cứng cáp, tránh mưa ướt.

Theo lời kể các cụ cao niên ở làng, nghề làm nón ở Gia Thanh đã tồn tại gần 100 năm, hiện còn khoảng 40 hộ duy trì. Dù thu nhập không cao, nhưng nghề vẫn được gìn giữ như một phần ký ức, một nét đẹp văn hóa của vùng quê. Những chiếc nón không chỉ che mưa, che nắng mà còn theo chân người đi khắp mọi miền, mang theo hồn cốt của làng quê Đất Tổ.

Các sản phẩm của làng nghề mộc Minh Đức bền, đẹp, được người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 9 nghề truyền thống, 20 làng nghề truyền thống và 95 làng nghề, trong đó có 82 làng nghề hoạt động ổn định. Các làng nghề đã và đang đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Năm 2025, Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức 12 lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho trưởng làng nghề; đồng thời tổ chức các đoàn công tác học tập, trao đổi kinh nghiệm về quản lý, tham mưu phát triển ngành nghề nông thôn gắn với Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Bên cạnh đó, đơn vị đã tăng cường kiểm tra, nắm bắt tình hình sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề; rà soát, lựa chọn sản phẩm tham gia Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 21 tại Hà Nội; hướng dẫn nghệ nhân, thợ thủ công tham gia Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam và Festival Làng nghề quốc tế năm 2025.

Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, việc phát triển làng nghề không chỉ dừng ở duy trì sản xuất mà cần đặt trong tổng thể phát triển kinh tế nông thôn. Thời gian tới, tỉnh tiếp tục triển khai các chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề; hỗ trợ đào tạo, nâng cao năng lực cho các cơ sở sản xuất; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, chú trọng quy hoạch không gian sản xuất, đầu tư hạ tầng, gắn phát triển làng nghề với du lịch và xây dựng nông thôn mới, nhằm nâng cao giá trị kinh tế gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Giữ nghề hôm nay không chỉ là giữ sinh kế, mà còn là giữ lại một phần hồn quê trong dòng chảy phát triển. Khi những giá trị truyền thống được nâng niu và đặt đúng vị trí trong phát triển kinh tế, các làng nghề sẽ không chỉ tồn tại, mà còn tỏa sáng, góp phần làm giàu cho quê hương Đất Tổ.

Hồng Nhung