Giữ màu xanh Tam Đảo trước nguy cơ cháy rừng mùa nắng nóng

Những ngày giữa tháng 5, khi những đợt nắng nóng gay gắt liên tiếp xuất hiện, Vườn quốc gia Tam Đảo bước vào giai đoạn cao điểm của công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Trên những cánh rừng trải dài qua ba tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên và Tuyên Quang, nguy cơ cháy rừng luôn ở mức rất cao, đặt ra áp lực lớn đối với lực lượng kiểm lâm và người dân vùng đệm trong nhiệm vụ bảo vệ “lá phổi xanh” của khu vực trung du, miền núi phía Bắc.

Chủ động phòng ngừa cháy rừng từ sớm, từ xa

Năm nay, thời tiết được đánh giá diễn biến cực đoan hơn mọi năm. Nhiệt độ tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc có thời điểm lên tới 39-40 độ C. Do nền nhiệt kéo dài, lớp thực bì dưới tán rừng thông, rừng trồng tại Vườn quốc gia Tam Đảo khô nhanh, tiềm ẩn nguy cơ cháy lan trên diện rộng.

Hiện nay, Vườn quốc gia Tam Đảo quản lý hơn 32.396ha rừng, trong đó có khoảng 4.363ha thuộc diện dễ cháy cao. Đây chủ yếu là các khu vực rừng trồng, rừng thông với lớp vật liệu cháy dày gồm lá thông khô, cỏ tranh, lau lách, tế guột, giang nứa... Chỉ cần một nguồn lửa nhỏ cũng có thể dẫn đến cháy rừng.

Địa hình đồi núi cao, chia cắt phức tạp của Tam Đảo tạo nên hệ sinh thái đa dạng nhưng cũng gây nhiều khó khăn cho công tác chữa cháy khi xảy ra sự cố. Việc tiếp cận hiện trường, vận chuyển lực lượng và phương tiện ở nhiều khu vực mất nhiều thời gian, nhất là tại các điểm rừng sâu, độ dốc lớn.

Anh Nguyễn Văn Minh - Phó Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Km13, Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Tam Đảo cho biết: “Vào mùa nắng nóng, áp lực đối với lực lượng kiểm lâm rất lớn. Chỉ cần người dân sử dụng lửa bất cẩn hoặc thời tiết nắng nóng kéo dài là nguy cơ cháy rừng có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vì vậy, chúng tôi luôn duy trì trực 24/24 giờ, tăng cường tuần tra để phát hiện sớm các nguy cơ cháy ngay từ địa bàn cơ sở”.

Theo ngành chức năng, bên cạnh yếu tố thời tiết cực đoan, việc sử dụng nguồn nhiệt bất cẩn trong sinh hoạt, đốt thực bì hoặc xử lý nương rẫy của một bộ phận người dân vùng đệm vẫn là nguyên nhân tiềm ẩn dẫn tới cháy rừng hằng năm.

Xác định phòng cháy hơn chữa cháy, Ban quản lý Vườn quốc gia Tam Đảo đã xây dựng và triển khai phương án phòng cháy, chữa cháy rừng giai đoạn 2025-2030, đồng thời giao trách nhiệm quản lý cụ thể cho từng trạm kiểm lâm và cán bộ kiểm lâm địa bàn.

Toàn bộ diện tích rừng được rà soát, xác định rõ ranh giới trên bản đồ và ngoài thực địa. Hệ thống bản đồ quản lý rừng tỷ lệ 1/10.000 thể hiện đầy đủ tiểu khu, khoảnh, lô trạng thái, địa hình... giúp lực lượng kiểm lâm thuận lợi trong công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý tình huống khi có cháy xảy ra.

Cán bộ kiểm lâm Vườn quốc gia Tam Đảo sử dụng bản đồ khi đi tuần tra rừng.

Song song với đó, lực lượng chức năng thường xuyên rà soát các khu vực giáp ranh với 13 xã vùng đệm thuộc 3 tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Tuyên Quang, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi lấn chiếm đất rừng, phá rừng và xây dựng trái phép.

Để hạn chế cháy lan, Vườn quốc gia Tam Đảo cũng duy tu, mở mới các tuyến đường băng cản lửa tại những khu vực trọng điểm dễ cháy. Các tuyến đường, lối mòn phục vụ tiếp cận nhanh hiện trường được khảo sát và đánh dấu cụ thể nhằm bảo đảm khả năng cơ động lực lượng khi có tình huống phát sinh.

Trong những ngày dự báo nguy cơ cháy rừng từ cấp IV trở lên, các Trạm Kiểm lâm tổ chức trực canh gác 24/24 giờ theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng huy động lực lượng, phương tiện xử lý ngay từ khi đám cháy mới phát sinh.

Không chủ quan trước “giặc lửa”

Một trong những giải pháp quan trọng được Vườn quốc gia Tam Đảo triển khai hiệu quả thời gian qua là phát huy vai trò của người dân trong công tác bảo vệ rừng.

Thông qua chính sách giao khoán bảo vệ rừng, nhiều hộ dân sinh sống ven rừng đã trực tiếp tham gia tuần tra, giám sát và phối hợp cùng lực lượng kiểm lâm trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.

Nhận khoán bảo vệ 30ha rừng phòng hộ tại xã Tam Đảo, anh Nguyễn Văn Pháp cho biết: “Bảo vệ rừng cũng chính là bảo vệ nguồn nước và cuộc sống của gia đình mình. Trong mùa nắng nóng, chúng tôi thường xuyên phối hợp với kiểm lâm tuần tra rừng, nhắc nhở người dân và du khách không mang lửa vào rừng, đồng thời báo ngay cho lực lượng chức năng nếu phát hiện khói hoặc dấu hiệu bất thường”.

Người dân nhận khoán bảo vệ rừng trong khu vực Vườn quốc gia Tam Đảo phát dọn dây leo, thực bì.

Bên cạnh đó, các lớp tập huấn, diễn tập kỹ năng chữa cháy rừng cũng được Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Tam Đảo tổ chức thường xuyên tại các xã vùng đệm nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng xử lý tình huống cho người dân.

Theo thống kê, từ đầu năm 2025 đến nay, trên địa bàn Vườn quốc gia Tam Đảo đã xảy ra 7 vụ cháy rừng với diện tích khoảng 12,45ha. Tuy nhiên, nhờ phát hiện sớm và triển khai chữa cháy kịp thời theo phương châm “4 tại chỗ”, các vụ cháy chủ yếu chỉ ảnh hưởng đến lớp thực bì, không gây thiệt hại đến tài nguyên rừng.

Đồng chí Nguyễn Đức Toàn - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Tam Đảo nhấn mạnh: “Trong mùa nắng nóng, chúng tôi luôn đặt công tác phòng cháy, chữa cháy rừng ở mức cảnh giác cao nhất. Việc phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm lâm, chính quyền địa phương và người dân vùng đệm là yếu tố quan trọng để hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy rừng gây ra”.

Cán bộ Hạt kiểm lâm Vườn quốc gia Tam Đảo cùng người dân băng suối đi tuần tra rừng.

Dự báo thời gian tới, nắng nóng còn tiếp diễn, nguy cơ cháy rừng vẫn ở mức cao. Giữ màu xanh cho Tam Đảo không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng kiểm lâm mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng. Mỗi hành động nhỏ như không sử dụng lửa trong rừng, không đốt thực bì bừa bãi hay kịp thời báo tin khi phát hiện cháy rừng đều góp phần bảo vệ những cánh rừng quý giá cho hôm nay và các thế hệ mai sau.

Hà Giang