Khai mở tiềm năng du lịch văn hóa tâm linh

Là vùng Đất Tổ cội nguồn linh thiêng, Phú Thọ sở hữu hệ thống di tích lịch sử, danh thắng và các giá trị văn hóa tâm linh phong phú. Sự kết hợp hài hòa giữa tài nguyên thiên nhiên và tín ngưỡng truyền thống tạo lợi thế để địa phương phát triển du lịch văn hóa tâm linh trở thành sản phẩm đặc trưng, góp phần thu hút khách du lịch, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Du khách trải nghiệm tour đêm “Đền Hùng lung linh nguồn cội”.

Đa dạng điểm đến

Với bề dày truyền thống lịch sử hàng nghìn năm văn hiến, Phú Thọ là điểm đến du lịch tâm linh hấp dẫn của du khách thập phương.

Sau sáp nhập, toàn tỉnh có 979 di tích đã xếp hạng, trong đó có 6 di tích quốc gia đặc biệt (Khu di tích lịch sử Đền Hùng; Khu di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Tây Thiên - Tam Đảo; Tháp Bình Sơn; đình Thổ Tang; Cụm đình Hương Canh; Hang Xóm Trại và Mái đá Làng Vành); 176 di tích quốc gia; 797 di tích cấp tỉnh, cùng hàng trăm lễ hội truyền thống. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch, đặc biệt là loại hình du lịch văn hóa tâm linh.

Nổi bật trong hệ thống này là Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng (xã Hy Cương) - nơi thờ tự các Vua Hùng, cội nguồn dân tộc Việt Nam với cảnh quan sơn thủy hữu tình, kiến trúc đền miếu cổ kính và các di sản văn hóa phi vật thể như Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan. Bên cạnh đó, Đền Mẫu Âu Cơ (xã Hạ Hòa) là điểm đến gắn với tín ngưỡng thờ Quốc Mẫu - biểu tượng thiêng liêng của nguồn cội con Lạc cháu Hồng. Cụm di tích Đền Tam Giang, đền Mẫu, chùa Đại Bi... (phường Thanh Miếu), gắn với Lễ hội bơi chải truyền thống tại ngã ba Bạch Hạc nhằm tôn vinh tinh thần thượng võ và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, diễn ra vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương...

Sau sáp nhập tỉnh, Phú Thọ có thêm nhiều điểm đến tâm linh nổi bật, thu hút hàng triệu khách du lịch mỗi năm. Tại Khu di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Tây Thiên (xã Đại Đình) - nơi giao thoa giữa Phật giáo và tín ngưỡng thờ Mẫu truyền thống của người Việt, du khách có thể hành hương tại đây hay chiêm bái tại Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên - một trong 3 thiền viện lớn nhất cả nước. Ngoài ra, tại khu vực tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) còn có các điểm đến như: Đền Bà Chúa Thượng Ngàn tại xã Tam Đảo, thờ mẫu thượng ngàn, điểm đến tâm linh nổi tiếng nằm giữa khung cảnh núi non thơ mộng; Tháp Bình Sơn; Chùa Hà Tiên... tạo nên hệ thống du lịch tâm linh đa dạng.

Ở phía Nam của tỉnh (thuộc khu vực tỉnh Hòa Bình cũ), Chùa Phật Quang nằm trên đồi Ba Vành, phường Hòa Bình là nơi tổ chức nhiều lễ hội Phật giáo lớn, trong đó hai lễ hội nổi bật là Lễ Phật Đản và Lễ Vu Lan báo hiếu, thu hút đông đảo phật tử và du khách tham gia mỗi năm. Đền Chúa Thác Bờ tại xã Thung Nai lại mang vẻ đẹp vừa hùng vĩ vừa linh thiêng, gắn với truyền thuyết về hai vị nữ tướng là người dân tộc Mường và dân tộc Dao dưới thời vua Lê Lợi, tạo nên sức hút riêng biệt cho du lịch tâm linh nơi đây.

Rước kiệu tại lễ hội Tây Thiên.

Khai mở tiềm năng

Du lịch văn hóa tâm linh xuất phát từ nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống tinh thần của con người. Không chỉ đơn thuần là tham quan, loại hình này mang đến những trải nghiệm sâu sắc về văn hóa, giúp du khách tìm kiếm sự cân bằng và an yên trong cuộc sống. Những năm gần đây, du lịch tâm linh ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong bức tranh chung ngành du lịch của tỉnh. Đây không chỉ là dòng sản phẩm có sức hút ổn định mà còn góp phần lan tỏa giá trị kinh tế sang nhiều lĩnh vực dịch vụ khác.

Năm 2025, Phú Thọ đón trên 14,5 triệu lượt du khách, trong đó, lượng khách trong nước đạt trên 13,8 triệu lượt; khách quốc tế đạt 676 nghìn lượt; doanh thu ước đạt 14,8 nghìn tỷ đồng.

Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng tiếp tục là điểm nhấn với khoảng 5 triệu lượt khách mỗi năm. Đặc biệt, vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3 âm lịch), hàng triệu người dân và du khách từ khắp mọi miền hành hương về đây, tạo nên không khí trang nghiêm và giàu bản sắc văn hóa.

Không chỉ Đền Hùng, các điểm đến khác như Khu di tích quốc gia đặc biệt Tây Thiên cũng ghi nhận lượng khách tăng mạnh. Ngay những ngày đầu năm 2026 đã đón hơn 4 vạn người dân và du khách đến tham quan, chiêm bái. Xã Đại Đình và các đơn vị khai thác khu di tích đã chú trọng chỉnh trang cơ sở hạ tầng, cảnh quan môi trường, nâng cao chất lượng dịch vụ, phục vụ; đồng thời tổ chức các hoạt động văn nghệ đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số, lan tỏa tín ngưỡng thờ Mẫu.

Phát triển theo hướng bền vững

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, giá trị cốt lõi của du lịch văn hóa tâm linh là giúp du khách đạt được sự cân bằng trong cuộc sống, có được những hiểu biết về cảm xúc và tinh thần của họ từ trải nghiệm các hoạt động tâm linh. Mặc dù tỉnh Phú Thọ sở hữu nhiều tiềm năng, nhưng du lịch văn hóa tâm linh vẫn còn những hạn chế nhất định như mang tính thời điểm, sản phẩm du lịch chưa thực sự đa dạng và sự liên kết giữa các điểm còn thiếu đồng bộ.

Để khai thác hiệu quả ngành “công nghiệp không khói”, trong đó có sản phẩm du lịch văn hóa tâm linh nói riêng, ngành Du lịch Phú Thọ đã tổ chức và tham gia nhiều sự kiện quan trọng trong chương trình kích cầu du lịch; đẩy mạnh chiến dịch truyền thông số “Du lịch Phú Thọ - Trải nghiệm đa sắc”; xây dựng sản phẩm số như bản đồ du lịch, clip giới thiệu điểm đến, mã QR tại các khu - điểm được áp dụng rộng rãi, giúp nâng cao trải nghiệm của du khách.

Hàng trăm doanh nghiệp lữ hành đã tham gia hợp tác, thiết kế các gói tour du lịch tâm linh phù hợp với từng đối tượng du khách, đặc biệt là khách quốc tế và người trẻ tuổi. Một số tour du lịch tâm linh tiêu biểu như tour đêm “Đền Hùng lung linh nguồn cội”; tour Đền Hùng - Miếu Lãi Lèn - Làng cổ Hùng Lô; tour Đền Hùng - Làng cổ Hùng Lô - Vườn quốc gia Xuân Sơn - Khu nghỉ dưỡng nước khoáng nóng Thanh Thủy; tour Đền Hùng - Tây Thiên - Đền Thác Bờ...

Các địa phương cũng tăng cường hỗ trợ, hợp tác với các công ty du lịch, lữ hành xây dựng các tuyến, điểm du lịch gắn với văn hóa tâm linh; đẩy mạnh quảng bá, nâng cấp hạ tầng, tổ chức lễ hội quy mô lớn, nhỏ và kết hợp trải nghiệm văn hóa truyền thống; kết hợp du lịch văn hóa tâm linh với các loại hình khác như du lịch sinh thái, homestay, du lịch ẩm thực... để chuyến tham quan, trải nghiệm của du khách thêm hấp dẫn.

Đồng chí Bùi Xuân Trường- Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: "Sau sáp nhập, không gian du lịch của tỉnh được mở rộng với sự kết hợp hài hòa giữa tài nguyên văn hóa, sinh thái và nghỉ dưỡng, nơi du khách có thể bắt đầu hành trình trải nghiệm từ miền tâm linh Tây Thiên, kết nối về cội nguồn dân tộc tại Đền Hùng, rồi tiếp tục thư giãn giữa thiên nhiên Long Cốc hay nghỉ dưỡng tại Thanh Thủy... để hình thành sản phẩm liên hoàn, qua đó kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu bình quân thay vì chỉ dừng ở tham quan trong ngày.

Trong bối cảnh Phú Thọ đặt mục tiêu năm 2026 đón 15 triệu lượt khách, tổng doanh thu du lịch dịch vụ đạt 16,3 nghìn tỷ đồng, du lịch văn hóa tâm linh được xác định là một phần quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài mùa du lịch và gia tăng giá trị trên mỗi lượt khách.

Với nền tảng tài nguyên phong phú cùng chiến lược phát triển bài bản, du lịch văn hóa tâm linh đang từng bước được khai mở và định vị không chỉ là sản phẩm thuần tuý mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững của địa phương.

Ngọc Tuấn