Khơi thông nguồn lực, tạo đà tăng trưởng - kỳ 1: Gỡ điểm nghẽn, mở dư địa phát triển

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026, Phú Thọ đứng trước yêu cầu vừa duy trì đà phát triển, vừa tháo gỡ những điểm nghẽn về đầu tư, đất đai, thủ tục hành chính và tổ chức thực hiện. Thời gian còn lại của năm không nhiều, việc khơi thông nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ dự án và hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà còn quyết định khả năng tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu khi đưa vào sử dụng sẽ góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng, tăng cường kết nối và mở rộng không gian phát triển kinh tế.

Áp lực tăng trưởng và yêu cầu hành động quyết liệt

Bức tranh kinh tế của tỉnh trong 10 tháng năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 18,9% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 144,9 nghìn tỷ đồng, tăng 17,2%. Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì quy mô lớn, trong đó kim ngạch xuất khẩu ước đạt 66,76 tỷ USD. Thu hút đầu tư có chuyển biến tích cực với tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt khoảng 2,48 tỷ USD, tăng 84% so với cùng kỳ; vốn đầu tư trong nước đạt khoảng 61,3 nghìn tỷ đồng, gần gấp 3 lần.

Những kết quả này cho thấy sức sản xuất và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế vẫn còn dư địa đáng kể. Tuy nhiên, phía sau các chỉ số tích cực là áp lực không nhỏ trong chặng nước rút cuối năm. Thu ngân sách nhà nước 10 tháng ước đạt 51,4 nghìn tỷ đồng, bằng 88,6% dự toán HĐND tỉnh giao. Giải ngân vốn đầu tư công đến ngày 16/10 đạt khoảng 12.440 tỷ đồng, tương đương 64,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Đây là những lĩnh vực cần tăng tốc nếu muốn hoàn thành toàn diện các mục tiêu đã đề ra.

Theo kịch bản điều hành, tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP quý IV đạt 13,5%, qua đó phấn đấu đưa tốc độ tăng trưởng cả năm lên 11%. Mục tiêu này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Không thể chỉ trông chờ vào tăng trưởng tự nhiên của thị trường; từng nguồn lực phải được rà soát, từng nhiệm vụ phải có tiến độ cụ thể và từng khó khăn phải được xử lý bằng giải pháp đủ mạnh. Phát biểu chỉ đạo về vấn đề này, Bí thư Tỉnh ủy Phạm Đại Dương yêu cầu tăng trưởng phải gắn với trách nhiệm người đứng đầu, kỷ luật thực thi và hiệu quả sử dụng từng nguồn lực; nhiệm vụ nào chậm phải chỉ rõ nguyên nhân, giải pháp và thời hạn hoàn thành...

Khơi thông vốn đầu tư, tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng

Đầu tư công có vai trò quan trọng tạo lực kéo cho nền kinh tế, nhất là khi tỉnh cần thúc đẩy tăng trưởng ở quý cuối năm. Mỗi công trình được triển khai đúng tiến độ không chỉ tạo ra giá trị trực tiếp từ hoạt động xây dựng, mà còn mở rộng không gian phát triển, cải thiện kết nối giao thông, tăng khả năng tiếp cận đất đai và tạo điều kiện thu hút đầu tư tư nhân.

Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân hiện nay cho thấy khoảng cách giữa kế hoạch và kết quả thực hiện vẫn còn đáng kể. Tỉnh đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, bao gồm cả vốn kéo dài từ năm trước; đồng thời dự kiến khởi công 32 dự án đầu tư công mới trong quý IV. Để đạt mục tiêu, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng cường kiểm tra tiến độ, mà còn phải xử lý đúng những nguyên nhân khiến dự án không thể chuyển từ kế hoạch sang thi công thực tế.

Giải phóng mặt bằng tiếp tục là khâu có ý nghĩa quyết định. Nếu mặt bằng chưa được bàn giao đồng bộ, nhà thầu khó tổ chức thi công liên tục, máy móc và nhân lực không được sử dụng hiệu quả, chi phí có thể tăng lên và thời gian hoàn thành bị kéo dài. Bên cạnh đó, việc xác định giá đất, tính tiền sử dụng đất, hoàn thiện hồ sơ và bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng cũng tác động trực tiếp đến tiến độ nhiều dự án.

Vì vậy, tháo gỡ khó khăn phải được thực hiện theo từng dự án, thay vì chỉ nêu những vướng mắc chung. Các địa phương cần rà soát diện tích đã giải phóng, diện tích còn vướng, số hộ chưa đồng thuận và nguyên nhân cụ thể; cơ quan chuyên môn phải hướng dẫn hồ sơ rõ ràng, thống nhất; chủ đầu tư và nhà thầu cần cam kết tiến độ thi công phù hợp với mặt bằng thực tế. Đối với nguồn cung đất, đá, cát và các vật liệu xây dựng, cần phối hợp điều tiết, tháo gỡ thủ tục theo quy định, hạn chế tình trạng thiếu vật liệu làm gián đoạn công trình.

Một nhiệm vụ lớn khác là xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài. Hiện toàn tỉnh có 151 dự án gặp khó khăn, vướng mắc cần tập trung giải quyết. Tỉnh đặt mục tiêu tháo gỡ vướng mắc cho 129 dự án; riêng quý IV tiếp tục xử lý 52 trong tổng số 74 dự án thuộc diện cần tập trung giải quyết trong giai đoạn này.

Cùng với đầu tư công, đầu tư tư nhân và vốn FDI cần được chuyển hóa thành năng lực sản xuất thực chất. Trong 10 tháng, vốn FDI thu hút đạt khoảng 2,48 tỷ USD, vượt kế hoạch năm; vốn đầu tư trong nước đạt khoảng 61,3 nghìn tỷ đồng. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng hiệu quả cuối cùng còn phụ thuộc vào khả năng triển khai dự án, hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp, tuyển dụng lao động và kết nối chuỗi cung ứng.

Tháo gỡ từ thể chế, đồng hành cùng doanh nghiệp

Không phải mọi điểm nghẽn đều bắt nguồn từ thiếu vốn hay hạ tầng. Có những nguồn lực chưa được khai thác hiệu quả bởi quy trình xử lý hồ sơ kéo dài, sự phối hợp giữa các cơ quan chưa đồng bộ hoặc trách nhiệm giải quyết chưa rõ ràng. Vì vậy, cải cách hành chính phải được coi là một giải pháp kinh tế trực tiếp, có khả năng giảm chi phí và mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp.

Trong 10 tháng qua, toàn tỉnh có khoảng 4.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 2% so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký đạt 47,8 nghìn tỷ đồng, tăng 28,7%; khoảng 890 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Những con số này phản ánh tinh thần kinh doanh vẫn được duy trì, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp mới sớm đi vào hoạt động, doanh nghiệp đang sản xuất có điều kiện mở rộng và doanh nghiệp gặp khó có cơ hội phục hồi.

Tỉnh đang thực hiện các cơ chế như “Luồng xanh 24 giờ”, “Luồng xanh 50%” và duy trì chương trình “Cà phê doanh nhân” để lắng nghe, tiếp nhận kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp. Giá trị của những cách làm này không chỉ rút ngắn thời gian giải quyết một số thủ tục, mà còn ở khả năng thay đổi cách tiếp cận của cơ quan công quyền: Chủ động hướng dẫn, công khai quy trình và tập trung tháo gỡ những vấn đề phát sinh trong thực tế.

(Còn nữa)

Quang Nam