“Kiềng ba chân” tăng trưởng kinh tế du lịch

Trong dòng chảy của kỷ nguyên số, việc khơi dậy các giá trị di sản bằng công nghệ hiện đại không chỉ là xu thế mà đã trở thành “chìa khóa” để Phú Thọ bứt phá. Sự gắn kết chặt chẽ như chiếc “kiềng ba chân” giữa văn hóa, du lịch và công nghệ số đang tạo nên một hệ sinh thái thông minh, giúp những giá trị ngàn đời của vùng Đất Tổ không chỉ được bảo tồn vẹn nguyên mà còn thực sự “sống” sinh động trong đời sống kinh tế - xã hội hiện đại.

Các em nhỏ tìm hiểu lịch sử tại Bảo tàng Hùng Vương.

Phú Thọ được ví như một “bảo tàng sống” với bề dày lịch sử - văn hóa phong phú. Toàn tỉnh hiện có 2.778 di tích, gần 2.000 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có 5 di sản được UNESCO vinh danh. Đây là nguồn lực nội sinh to lớn. Tuy nhiên, để những giá trị quý báu ấy thực sự phát huy hiệu quả, đem lại giá trị kinh tế tương xứng, cần một cú hích mang tính đột phá. Công nghệ số chính là cầu nối, giúp du khách tiếp cận di sản một cách trực quan, sinh động.

Tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng và Bảo tàng Hùng Vương, hình ảnh du khách quét mã QR, sử dụng điện thoại thông minh trải nghiệm các điểm check-in với công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) đã trở nên quen thuộc. Chỉ với một thao tác đơn giản, không gian lịch sử thời đại các Vua Hùng dựng nước hiện lên sống động với đầy đủ âm thanh, hình ảnh đa ngôn ngữ. Đây là bước chuyển rõ nét từ “khai thác tài nguyên” sang “khai thác tri thức và trải nghiệm”.

Thông qua hệ thống mã Qr-Code, du khách có thể khám phá các thông tin, hiện vật tại Bảo tàng Hùng Vương bằng chiếc điện thoại của mình.

Mới đây, tại chương trình Hội thảo khoa học quốc gia: Kết nối, phát huy giá trị và nguồn lực văn hóa tỉnh Phú Thọ, TS. Nguyễn Thị Mỹ Linh (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) nhận định: "Sự liên kết hài hòa giữa văn hóa, du lịch và công nghệ số sẽ giúp Phú Thọ chuyển từ khai thác tài nguyên sang khai thác tri thức và trải nghiệm, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới. Văn hóa là nền tảng tinh thần, du lịch là kênh chuyển hóa giá trị văn hóa thành lợi ích kinh tế, còn công nghệ số vừa là công cụ, vừa là động lực mở rộng không gian sáng tạo."

Thực tiễn cho thấy, sự kết hợp giữa “ba trụ cột” đã mang lại hiệu quả rõ nét. Năm 2025, Phú Thọ ước đón khoảng 14,5 triệu lượt du khách, tổng thu đạt gần 45 nghìn tỷ đồng. Sức hút không chỉ đến từ cảnh quan thiên nhiên như hồ Hòa Bình, Vườn Quốc gia Xuân Sơn hay đồi chè Long Cốc, mà còn nhờ các sản phẩm du lịch được số hóa, nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Đồi chè Long Cốc là một trong những điểm “Check-in” được các bạn trẻ yêu thích.

Chương trình số hóa di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2023-2030 đang được triển khai mạnh mẽ tại địa phương. Các tour trải nghiệm tại làng nghề truyền thống như dệt thổ cẩm Mường, rèn Lý Nhân, nón lá Sai Nga, gốm Hương Canh được làm mới theo hướng tăng cường tương tác số. Du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm, khám phá bản sắc văn hóa thông qua các nền tảng số. Điển hình là sự kiện “Sắc màu Đất Tổ - Phú Thọ 2025” diễn tại Công viên Văn Lang đã thu hút tới 70 doanh nghiệp du lịch tham gia, tạo nên một “cú hích” truyền thông mạnh mẽ trên không gian mạng.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn. Công tác quản lý, bảo tồn di sản ở một số địa phương chưa đồng bộ; hệ thống dữ liệu chưa hoàn thiện. Đáng chú ý, năng lực ứng dụng công nghệ số của một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như cộng đồng dân cư tại các điểm đến còn hạn chế. Nguồn lực đầu tư cho các dự án du lịch thông minh quy mô lớn chưa đáp ứng yêu cầu, khiến nhiều tiềm năng chưa được khai thác hiệu quả.

Vẻ đẹp yên bình của bản Dù, xã Xuân Đài qua góc máy flycam.

Để đưa Phú Thọ thực sự trở thành trung tâm du lịch văn hóa tiêu biểu của cả nước, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách là điều kiện tiên quyết. Theo TS. Nguyễn Thị Mỹ Linh, tỉnh cần tập trung vào bốn nhóm giải pháp chiến lược. Trước hết là hoàn thiện khung chính sách thống nhất, xác định văn hóa là nền tảng, du lịch là động lực và công nghệ số là công cụ đột phá. Việc khuyến khích các mô hình đối tác công - tư (PPP) trong bảo tồn và quản lý di sản sẽ giúp huy động tối đa nguồn lực xã hội.

"Phú Thọ cần xây dựng hệ sinh thái du lịch văn hóa thông minh, giàu bản sắc, vừa bảo tồn giá trị văn hóa vừa tạo động lực kinh tế - xã hội bền vững. Trong đó, người dân và doanh nghiệp địa phương không chỉ là người phục vụ mà còn là chủ thể sáng tạo, kể câu chuyện văn hóa của chính mình thông qua các nền tảng số," TS. Mỹ Linh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, việc nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển chuỗi giá trị du lịch gắn với bản sắc vùng Đất Tổ là yếu tố sống còn. Cần ứng dụng mạnh mẽ công nghệ để tạo ra sự khác biệt, giúp du khách có những trải nghiệm “độc nhất vô nhị” khi về với cội nguồn. Công tác đào tạo nguồn nhân lực số cho cộng đồng địa phương cũng đóng vai trò quan trọng, giúp người dân chủ động tham gia quảng bá, phát triển du lịch.

Công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ, yếu tố cốt lõi vẫn là con người và các giá trị văn hóa đặc sắc. Khi di sản được “chắp cánh” bởi công nghệ, những làn điệu Xoan, câu hát Ghẹo hay vẻ đẹp cổ kính của các di tích sẽ lan tỏa mạnh mẽ, góp phần đưa hình ảnh Đất Tổ đến gần hơn với bạn bè trong nước và quốc tế.

Phú Thọ đang từng bước khẳng định vị thế của mình trên bản đồ du lịch bằng một tư duy mới, hành động mới. Với sự đồng lòng của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, cùng sự hỗ trợ đắc lực từ công nghệ số, tin rằng du lịch vùng Đất Tổ sẽ tiếp tục “đơm hoa kết trái”, xứng đáng là trung tâm văn hóa - du lịch của cả nước trong kỷ nguyên số.

Lê Hoàng