Lan tỏa bản sắc văn hóa Mường trong trường học

Giữa nhịp sống học đường hiện đại, những giá trị văn hóa truyền thống vẫn âm thầm được gìn giữ và tỏa sáng. Câu lạc bộ (CLB) Giữ gìn bản sắc văn hóa Mường ở Trường THPT Quyết Thắng, xã Thượng Cốc không chỉ là nơi gặp gỡ của niềm tự hào dân tộc, mà còn là không gian để học sinh học hỏi, trải nghiệm và tiếp nối mạch nguồn văn hóa của cha ông.

Thông qua hoạt động văn hóa, văn nghệ, Trường THPT Quyết Thắng tuyên truyền, giáo dục, bồi đắp niềm tự hào bản sắc văn hóa dân tộc Mường trong môi trường học đường.

Các hội thi, hoạt động sinh hoạt ngoại khóa với chủ đề mang đậm ý nghĩa nhân văn về giữ gìn bản sắc văn hóa luôn để lại cảm xúc khó quên đối với các em học sinh đã và đang học tập dưới mái trường này. Cô giáo Bùi Thị Hương - Chủ nhiệm CLB Giữ gìn bản sắc văn hóa Mường chia sẻ: Chuỗi hoạt động phong phú về bảo tồn văn hóa giúp các em hiểu rõ hơn về cội nguồn dân tộc, trân trọng giá trị truyền thống, bảo tồn và lan tỏa văn hóa địa phương, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.

Trước khi thành lập CLB Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Mường (năm 2020), Trường THPT Quyết Thắng đối mặt với thực trạng văn hóa truyền thống bị mai một và mờ nhạt dần trong đời sống học đường. Đóng trên địa bàn xã Thượng Cốc, phần lớn con em học tập tại ngôi trường là người dân tộc thiểu số. Thời điểm đó, nhiều học sinh chưa hiểu sâu sắc về cội nguồn, ý nghĩa của các phong tục truyền thống cũng như giá trị di sản của dân tộc mình. Thêm vào đó, nhà trường còn thiếu không gian trải nghiệm và thực hành văn hóa dân gian cho học sinh. Phong trào văn hóa, văn nghệ chủ yếu diễn ra mang tính bề nổi.

Cùng với sự ra đời và phát triển của CLB, các hoạt động tập trung đi sâu vào từng bản sắc cốt lõi, bao gồm: Dân ca, trang phục, nhạc cụ, ẩm thực, trò chơi, văn hóa dân gian. Bên cạnh đó, CLB còn triển khai dạy bộ chữ Mường cho các thành viên nhóm dân ca và văn hóa dân gian; kết nối với các nghệ nhân, chuyên gia văn hóa Mường về trực tiếp trao truyền, hướng dẫn kỹ năng cho các em học sinh.

Trong chuỗi chương trình kỷ niệm 5 năm thành lập CLB vào tháng 1/2026, trường đã tổ chức Hội thi trình diễn trang phục dân tộc Mường, têm trầu, đi cà kheo... thu hút hơn 1.000 học sinh tham gia. Hội thi là cơ sở quan trọng để tăng cường nhận diện bản sắc độc đáo dân tộc Mường qua trang phục truyền thống; tôn vinh, giữ gìn và bảo vệ bản sắc văn hóa, đồng thời giáo dục tình yêu quê hương, đất nước, tinh thần đoàn kết cho thế hệ trẻ.

Cùng với việc duy trì và phát huy hiệu quả mô hình, CLB tổ chức sinh hoạt định kỳ hàng tháng để các thành viên học tập và thực hành nhạc cụ; tập luyện làn điệu dân ca Mường cổ; trình diễn trang phục đúng chuẩn và tìm hiểu ý nghĩa của hoa văn trên cạp váy Mường; giới thiệu cách chế biến và ý nghĩa các món ăn đặc sản của người Mường như cá ốt, thịt lợn muối chua, cơm lam...; tổ chức các trò chơi dân gian trong khuôn viên nhà trường nhằm tạo sân chơi năng động, tăng sự gắn kết giữa các thành viên. Đặc biệt, CLB chú trọng tổ chức các buổi giao lưu, thi tìm hiểu kiến thức lịch sử, văn hóa dân tộc Mường, đồng thời giữ vai trò nòng cốt trong phong trào văn hóa, văn nghệ của nhà trường, tích cực tham gia biểu diễn trong các sự kiện, ngày hội của địa phương.

Trường THPT Quyết Thắng bố trí không gian trưng bày riêng để các em học sinh khám phá, trải nghiệm, tìm hiểu về di sản văn hóa dân tộc Mường.

Cô giáo Nguyễn Thị Kim Thoa - Phó Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh: Bảo tồn bản sắc văn hóa vừa là trách nhiệm của thế hệ trẻ, vừa là yêu cầu cấp thiết của quá trình hội nhập và phát triển bền vững. Việc tổ chức các hoạt động là sân chơi văn hóa, giờ học trải nghiệm sinh động giúp các em học sinh thêm hiểu, thêm yêu di sản, hình thành ý thức giữ gìn, kế thừa và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống, nuôi dưỡng niềm tự hào, rèn luyện nhân cách, trí tuệ, bản lĩnh để trở thành những công dân vừa giỏi tri thức, vừa giàu bản sắc.

Cùng với nỗ lực trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa là những thành quả đáng tự hào của nhà trường: Năm 2020 đạt giải Nhì Cuộc thi Sáng tạo KHKT cấp tỉnh (Dự án Giữ gìn và bảo tồn tiếng Mường thông qua biên soạn những làn điệu dân ca Mường ở vùng Quyết Thắng); năm 2022 đạt giải Ba Cuộc thi Sáng tạo KHKT cấp tỉnh (Dự án Giữ gìn và bảo tồn văn hóa ẩm thực độc đáo của dân tộc Mường qua nghiên cứu kỹ thuật lên men tự nhiên để làm món đặc sản thịt chua) và được công nhận là mô hình điển hình tiên tiến ngành giáo dục, mô hình điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua yêu nước cấp tỉnh; năm 2023 đạt giải Tư Cuộc thi Sáng tạo KHKT tỉnh (Dự án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường qua việc tìm hiểu, nghiên cứu nghệ thuật dệt thổ cẩm thủ công tại vùng Quyết Thắng); năm 2025 đạt giải Nhất Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp tỉnh Phú Thọ (Dự án Trải nghiệm đánh mảng khám phá nét Mường).

Bùi Minh